Danıştay 10. Daire E.2023/3298 K.2025/1892

Dava konusu istem: Davacı tarafından, özel güvenlik kimlik kartının ve çalışma izninin yenilenmesi talebi ile yaptığı başvuru üzerine hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahisle silahlı/silahsız özel güvenlik görevlisi olarak çalışmasının uygun görülmemesi yolunda tesis edilen Ankara Valiliği Özel Güvenlik Değerlendirme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının mahkumiyetine konu fiillerin 2006 ve 2009 yıllarına ilişkin olduğu, davacının ilk kez özel güvenlik belgesi aldığı veya bu belgeyi birkaç kez yenilediği tarihlerde bu fiilerin ve ceza mahkemesi kararlarının mevcut olduğu,

bu tarihlerde davacının özel güvenlik belgesi almasına veya yenilenmesine engel görülmeyen durumların, fiillerin üzerinden 13 ve 16 yıl gibi çok uzun bir süre geçtikten ve arada yenilemeler yapıldıktan sonra engel görülerek özel güvenlik belgesinin yenilenmemesinin ve davacının başvurusunun reddedilmesinin hukuki güvenlik ilkesine aykırı düşeceği ve bu sebeple dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; her ne kadar İdare Mahkemesince davacının mahkumiyetine konu fiillerin 2006 ve 2009 yıllarına ilişkin olduğu, davacının ilk kez özel güvenlik belgesi aldığı veya bu belgeyi birkaç kez yenilediği tarihlerde bu fiilerin ve ceza mahkemesi kararlarının mevcut olduğu, bu tarihlerde davacının özel güvenlik belgesi almasına veya yenilenmesine engel görülmeyen durumların, fiillerin üzerinden 13 ve 16 yıl gibi çok uzun bir süre geçtikten ve arada yenilemeler yapıldıktan sonra,

engel görülerek başvurunun reddedilmesinin hukuki güvenlik ilkesine aykırı düşeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, 5188 sayılı Kanun'da, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenebileceği kurala bağlandığından, verilen belgenin, yalnızca belgenin verildiği tarihten sonra ortaya çıkan sebeplerle yenilenemeyeceği, belgenin verildiği veya yenilendiği tarihte var olan engel durumun idarece herhangi bir sebepten daha önce değerlendirmeye alınmamış olmasının bir daha dikkate alınamayacağı şeklinde yorumlanmasına imkan bulunmadığı, kaldı ki;

kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan uzun süreli mahkumiyeti olan davacının, 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik belgesi alması mümkün olmadığından, davacının yenileme talebinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemin, idarenin takdir yetkisi kapsamında tesis ettiği bir işlem değil bağlı yetki içinde tesis ettiği bir işlem olduğu da dikkate alındığında, durumun hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaştırılmasının da mümkün olmadığı, bu durumda, idarenin davacının özel güvenlik belgesinin yenilenmesi talebini incelerken ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E. ..., K. ... sayılı kararıyla "yaralama" suçundan 1 yıl 9 ay hapis cezası verilerek ertelendiği gerekçesine yer verilmek suretiyle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlardan biri olan "1 yıldan fazla mahkumiyeti olmamak" ve "güvenlik soruşturması olumlu olmak" şartlarını sağlamadığından bahisle başvurunun reddine yönelik tesis ettiği dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; temyize konu kararın gerekçesinde belirtilen 1 yıl 9 aylık hapis cezasının kesinleşmediği, idarenin daha önce aynı hal ve şartlar altında tesis ettiği işlemi bu sefer tam tersi şekilde tesis etmesinin hukuki güvenlik ve istikrar ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından. 11/05/2007 tarihinden itibaren özel güvenlik kimlik belgesi ve çalışma izni alarak özel güvenlik görevlisi olarak çalışmaya başladığı, belgesinin yenilenmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine, ... Sulh Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, hakaret ve yaralama suçundan 500,00 TL adli para cezası verildiği, ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla da yaralama suçundan 1 yıl 9 ay hapis cezası verilerek cezanın ertelendiği belirtilerek 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlardan olan 1 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmamak ve güvenlik soruşturması olumlu olmak şartlarını sağlamadığından bahisle davacının özel güvenlik görevlisi olarak çalışmasının uygun görülmemesine karar verilmesi sonucu bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile özel güvenlik izninin verilmesine, bu hizmeti yerine getirecek kişi ve kuruluşların ruhsatlandırılmasına ve denetlenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiş; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 10. maddesinde, "Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.

b) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.

c) 18 yaşını doldurmuş olmak.

d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile;

1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak.

2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak.

3) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak.

...

f) Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak.

g) 14 üncü maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.

h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak" hükümlerine. 11. maddesinde, "Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14. maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir.

Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gün içinde valiliğe bildirilir. Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir." hükmüne; aynı maddenin, 680 sayılı KHK'nin 70. maddesi ile eklenen 6. fıkrasında, "Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, özel güvenlik görevlisi olmaya engel suç ve cezalar sayma suretiyle belirlenmiş; aynı bendin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. alt bendinde ise, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmanın özel güvenlik görevlisi olmaya engel olacağı belirtilmiştir. Aynı fıkranın (h) bendinde ise, özel güvenlik görevlisi/adayı hakkında yapılacak güvenlik soruşturması sonucunun olumlu olması özel güvenlik görevlilerinde aranan şartlar arasında sayılmıştır.

Dava konusu işlemde davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde ... Sulh Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, hakaret ve yaralama suçundan 500,00 TL adli para cezası verildiği, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla yaralama suçundan 1 yıl 9 ay hapis cezası verilerek cezanın TCK'nın 51/1. maddesi gereğince ertelenmesine karar verildiğinden ve güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 1. alt bendi ile (h) bendi hükümleri doğrultusunda davacının özel güvenlik görevlisi olarak çalışmasının uygun görülmemesine karar verildiği görülmektedir.

Her ne kadar, Bölge İdare Mahkemesince, 5188 sayılı Kanun'da, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenebileceği kurala bağlandığından, verilen belgenin, yalnızca belgenin verildiği tarihten sonra ortaya çıkan sebeplerle yenilenemeyeceği, belgenin verildiği veya yenilendiği tarihte var olan engel durumun idarece herhangi bir sebepten daha önce değerlendirmeye alınmamış olmasının bir daha dikkate alınamayacağı şeklinde yorumlanmasına imkan bulunmadığı, kaldı ki;

kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan uzun süreli mahkumiyeti olan davacının, 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik belgesi alması mümkün olmadığından, davacının yenileme talebinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemin, idarenin takdir yetkisi kapsamında tesis ettiği bir işlem değil bağlı yetki içinde tesis ettiği bir işlem olduğu da dikkate alındığında, durumun hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaştırılmasının da mümkün olmadığı, bu durumda, idarenin davacının özel güvenlik belgesinin yenilenmesi talebini incelerken ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E. ..., K. ... sayılı kararıyla "yaralama" suçundan 1 yıl 9 ay hapis cezası verilerek ertelendiği gerekçesine yer verilmek suretiyle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlardan biri olan "1 yıldan fazla mahkumiyeti olmamak" ve "güvenlik soruşturması olumlu olmak" şartlarını sağlamadığından bahisle başvurunun reddine yönelik tesis ettiği dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiş ise de, dosyanın incelenmesinden, işleme esas alınan ...

Asliye Ceza Mahkemesinin davacının yaralama suçu nedeniyle 1 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Yargıtay ...

Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulduğu, anılan Mahkemece bozma kararı üzerine yeniden yapılan yargılama sonucunda ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği, dolayısıyla davacı hakkında özel güvenlik görevlisi olmasına engel oluşturabilecek bir mahkumiyet kararı kalmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X)-KARŞI OY

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından. 11/05/2007 tarihinden itibaren özel güvenlik kimlik belgesi ve çalışma izni alarak özel güvenlik görevlisi olarak çalışmaya başladığı, belgesinin yenilenmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine, ... Sulh Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, hakaret ve yaralama suçundan 500,00 TL adli para cezası verildiği, ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla da yaralama suçundan 1 yıl 9 ay hapis cezası verilerek cezanın ertelendiği belirtilerek 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlardan olan 1 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmamak ve güvenlik soruşturması olumlu olmak şartlarını sağlamadığından bahisle davacının özel güvenlik görevlisi olarak çalışmasının uygun görülmemesine karar verilmesi sonucu bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dairemiz çoğunluk görüşünde, işleme esas alınan ... Asliye Ceza Mahkemesinin davacının yaralama suçu nedeniyle 1 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulduğu, anılan Mahkemece bozma kararı üzerine yeniden yapılan yargılama sonucunda ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği, dolayısıyla davacı hakkında özel güvenlik görevlisi olmasına engel oluşturabilecek bir mahkumiyet kararı kalmadığı sonucuna varılarak temyiz isteminin kabulüne ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

5188 sayılı Kanun'da, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenebileceği kurala bağlandığından, verilen belgenin, yalnızca belgenin verildiği tarihten sonra ortaya çıkan sebeplerle yenilenemeyeceği, belgenin verildiği veya yenilendiği tarihte var olan engel durumun idarece herhangi bir sebepten daha önce değerlendirmeye alınmamış olmasının bir daha dikkate alınamayacağı şeklinde yorumlanmasına imkan bulunmamaktadır.

Kaldı ki; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan uzun süreli mahkumiyeti olan davacının, 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik belgesi alması mümkün olmadığından, davacının yenileme talebinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemin, idarenin takdir yetkisi kapsamında tesis ettiği bir işlem değil bağlı yetki içinde tesis ettiği bir işlem olduğu da dikkate alındığında, durumun hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaştırılması da mümkün değildir.

Bu durumda, idarenin davacının özel güvenlik belgesinin yenilenmesi talebini incelerken ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E. ..., K. ... sayılı kararıyla "yaralama" suçundan 1 yıl 9 ay hapis cezası verilerek ertelendiği, Yargıtay ...

Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulduğu, karar gerekçesinde sanığın (davacının) eyleminin sabit olduğu, sanık lehine meşru müdafaa koşullarının oluşmadığı, ilk haksız hareketin kimden kaynaklandığı şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenemediğinden, haksız tahrik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması ve hak yoksunlukları yönünden sanık ve müdafinin temyiz sebepleri yerinde görülerek bozulduğu, dolayısıyla davacının fiilinin sabit olduğu,

sadece haksız tahrikten yararlanıp yararlanmayacağı hususunun araştırılması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulduğu anlaşılmakla birlikte, ceza yargılaması bakımından kanunen belli sürelerde karar verilememesinin bir sonucu olarak düşme kararı ile devlet ceza verme yetkisinden vazgeçmekte, başka bir söyleyişle mevzuatta yazılı sürelerde hüküm verilememesi sonucunda sanığa ceza verilememesi neticesi ortaya çıkmakta ise de;

olaya ilişkin yargılama sürecine ilişkin safahat dikkate alındığında davacının durumunun özel güvenlik kimlik kartının yenilenmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine yukarıda anlatılan hukuki aşamaların göz ardı edilebilmesi söz konusu olamaz.

Bu nedenle, özel güvenlik görevlilerinin de diğer kolluk güçleri gibi silah vb. teçhizatla donatılmasının yanı sıra önleme araması yapma, adli kolluğa verilmek üzere suç eşyalarını emanete alma, gerekli hallerde yakalama, olay yeri ve delilleri koruma, zor kullanma gibi ciddi kamu hukuku yetkilerini elinde bulundurdukları göz önüne alındığında bu görevi yerine getirecek kişilerin her türlü suç şüphesinden uzak olması gerektiği, bu nedenle idarenin bu konudaki takdir yetkisinin geniş olarak ele alınması gerektiği tartışmasızdır.

Bu itibarla, kamu güvenliği hizmetlerinin ayrılmaz bir parçası olan ve bu sebeple personel tayininde hassasiyet arz eden özel güvenlik hizmetleri alanında tesis edilen ve idarenin kanunen sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanmasından ibaret olan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.