Danıştay 10. Daire E.2023/3528 K.2024/5073

2- ... ... 5- ... 6- ... VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarıın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'in 20/07/2015 tarihinde Şanlıurfa ili, Suruç ilçesinde meydana gelen bombalı terör saldırısında hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı öne sürülen zarara karşılık müteveffanın annesi ... için 30.000,00 TL (miktar artırımı ile 156.284,19 TL) maddi, 250.000,00 TL manevi; babası ... için 30.000,00 TL (miktar artırımı ile 85.621,04 TL) maddi, 250.000,00 TL manevi; kardeşleri ..., ... için, ... ve... için ayrı ayrı 150.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, davacılardan ... adına talep edilen 55.621,04 TL maddi tazminat isteminin, 27.810,52 TL kısmının kabulü ile kabul edilen maddi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 12/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı ...'e ödenmesine,

... yönünden fazlaya ilişkin 27.810,52 TL kısım yönünden reddine, davacılardan ... adına talep edilen 156.284,19 TL maddi tazminat isteminin 78.142,09 TL kısmının kabulü ile kabul edilen maddi tazminatın 30.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihi olan 12/07/2016 tarihinden, 48.142,09 TL'sine miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 16/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı ...'e ödenmesine,

... yönünden fazlaya ilişkin 78.142,09 TL kısım yönünden reddine, davanın manevi tazminat talebi bakımından kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacılar adına talep edilen toplam 1.100.000,00 TL manevi tazminattan, anne ... için 25.000,00 TL, baba ... için 25.000,00 TL, kardeş ...için 12.500,00 TL, kardeş ... için 12.500,00 TL, kardeş ... için 12.500,00 TL, kardeş ...için 12.500,00 TL manevi olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulü ile kabul edilen manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 12/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine,

fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, emniyet görevlileri hakkındaki ceza davaları da bir bütün halinde değerlendirildiğinde olayın meydana geldiği yer çevresinde gerekli önlemlerin alınmadığının açık olduğu, canlı bomba saldırısını gerçekleştiren kişi hakkında istihbari bilgi bulunmasına rağmen olayın gerçekleştiği, müterafik kusur tespitinin hatalı ve hukuka aykırı olduğu, davalı idarenin olayda tam kusuru bulunduğu, toplantının kamuoyuna açık bir şekilde yapıldığı, toplantı öncesi Kaymakamlık ve İlçe Emniyet Müdürlüğü ile görüşmeler yapıldığı, davalı idare yetkililerinin organizasyondan haberdar olduğu,

yıkılan bir şehri ayağa kaldırmak için yardım toplandığı, izinsiz yardım toplanması nedeniyle müterafik kusur verilmesinin hukuka ve vicdana aykırı olduğu, izinsiz bir yardım toplama faaliyetinin ancak idari para cezasının konusu olabileceği, kaldı ki yardım toplama faaliyeti için idari bir yaptırıma da gidilmediği, savunma dilekçesinde de izinsiz yardım organizasyonu yapıldığına yönelik bir iddiada bulunulmadığı, hükmedilen manevi tazminatın düşük belirlendiği iddialarıyla; davalı idare tarafından, olayın terör eylemi olduğu,

meydana gelen zararın genel hükümlere göre karşılanamayacağı, davacıların 5233 sayılı Kanun kapsamında başvurusu bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği, gerekli tedbirin alınmasına rağmen olayın meydana geldiği, idarelerince sebep olunan manevi zarar bulunmadığı, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği, idarelerinin harçtan muaf olduğu iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi; davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacılar tarafından, yakınları ...'in 20/07/2015 tarihinde Şanlıurfa ili, Suruç ilçesinde meydana gelen bombalı terör saldırısında hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı öne sürülen zarara karşılık müteveffanın annesi ... için 30.000,00 TL maddi, 250.000,00 TL manevi; babası ... için 30.000,00 TL maddi, 250.000,00 TL manevi;

kardeşleri ..., ...için, ... ve ... için ayrı ayrı 150.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmış, 09/06/2021 tarihinde kayıtlara giren miktar artırım dilekçesi ile müteveffanın annesi ... için 30.000,00 TL maddi tazminat istemi 156.284,19 TL'ye, babası ... için 30.000,00 TL maddi tazminat istemi 85.621,04 TL'ye artırılmıştır.

İdare Mahkemesince ...'in maddi tazminat talebi miktar artırımı ile 85.621,04 TL olmasına rağmen anılan davacı yönünden maddi tazminat talebinin 55.621,04 TL olduğu kabulüyle hüküm kurulmuş, diğer taraftan davacılardan ... adına talep edilen 156.284,19 TL maddi tazminat isteminin 78.142,09 TL kısmının kabulü ile kabul edilen maddi tazminatın 30.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihi olan 12/07/2016 tarihinden, 48.142,09 TL'sine miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 16/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı ...'e ödenmesine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesinin, davacıların ön karar başvurusunda bulunduğu tarihte yürürlükte olan halinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği;

bu isteklerinin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabileceği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, miktar artırım dilekçesiyle artırılan kısım da dahil olmak üzere,

ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması; dava dilekçesinde yasal faiz talebinde bulunulmakla birlikte faizin başlangıç tarihine yönelik belirleme yapılmaması halinde ise davanın açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz işletilmesi, Danıştay'ın yerleşik içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un 5. maddesi ile de 2577 sayılı Kanun'a Geçici 7. madde olarak, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.

Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize Konu Kararın Davacı...'in Maddi Tazminat İstemine ve Davacıların Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısımlarının İncelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın anılan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize Konu Kararın Davacı ...'in Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:

Dosyanın incelenmesinden, davacılardan ...'in maddi tazminat talebinin miktar artırımı ile 85.621,04 TL olduğu anlaşılmakla anılan davacı yönünden maddi tazminat talebinin 55.621,04 TL olduğu kabulüyle hüküm kurulmasında ve bu kısma yönelik istinaf başvurusunun rededilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

C) Temyize Konu Kararın Davacı ... İçin Hükmedilen Maddi Tazminata İşleyecek Faizin Başlangıç Tarihine Yönelik Kısmının İncelenmesi:

Yukarıda yer verilen açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırım suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, artırılan tazminat miktarı bakımından da, idareye başvurulan 12/07/2016 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinden, İdare Mahkemesince ... için kabul edilen maddi tazminatın 30.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihi olan 12/07/2016 tarihinden, 48.142,09 TL'sine miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 16/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hükmedilmesinde ve bu kısma yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.