Danıştay 10. Daire E.2023/4644 K.2024/1394

Dava konusu istem: Davacı tarafından, sahibi olduğu Kuzenler-1 isimli tekne ile trol avcılığı yapıldığından bahisle 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu uyarınca söz konusu teknenin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin İstanbul Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davaya konu teknede yapılan kontrollerde 200 kg çinekop, dip ağı, trol kapısı ve ırgat (trol vinci) tespit edildiği, trol avcılığı yapıldığı iddia edilen faaliyetlerin kamera ile kayıt altına alındığı, ancak bu kayıtlar incelendiğinde, trol kapısının ve dip ağının tekne personeli tarafından denize bırakıldığı yönünde bir görüntü kaydı bulunmadığı, sadece teknenin geri geri sürüklendiği bir esnada trol kapısının denizden çekilerek yeniden denize atıldığının ve sonrasında teknenin ileri doğru hareket edebildiğinin görüldüğü,

kolluk kuvvetleri tarafından görülmemesine rağmen tekne kaptanının kolluk kuvvetlerine teknede bir adet trol kapısı olduğunu bildirmesi üzerine bu trol kapısının tespit edilebildiği, tüm bu hususların davacının teknenin pervanesine halat sarıldığı ve vira edilen halatın ucunda trol kapısı takıldığı iddialarını kuvvetlendirdiği, yine teknede bulunan av malzemelerinin trol avcılığında kullanıldığının somut olarak ortaya konulmadığı anlaşıldığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği, şahıslar hakkında adli işlem başlatıldığı, teknede bulunan balık ve trol teçhizatının yasa dışı avcılık yapıldığına delil olduğu, görüntü kaydı ve tutanaklar ile durumun somut olarak ortaya konulduğu, eksik incelemeye dayalı olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden. Sahil Güvenlik Güney İstanbul Kolluk Destek Tim Komutanlığı tarafından, 08/03/2021 tarihinde düzenlenen tutanakla.

SG Marmara ve Boğazlar Bölge Komutanlığı Harekat Merkezi tarafından 08/03/2021 tarihinde saat 05.52'de İstanbul Büyükşehir Belediyesi Zabıta Başkanlığı Kamera Görüntüleme Merkezinde görevli Sahil Güvenlik personeli tarafından Üsküdar-Kabataş arasında şüpheli hareketlerde bulunduğu belirtilen bir teknenin takibe alındığının, bahse konu teknenin trol yöntemi ile avcılık faaliyetinde bulunduğunun, denizde bulunan trol donanımını güvertesine almaya çalışırken kamera kaydının alındığının, müteakiben teknede yapılan ilk kontrollerde iki varil içerisinde tahmini 200 kg çinekop türü balık bulunduğunun,

teknenin kıç üstünde takribi 50 metre kadar dip ağı ile teknenin köprüsü üzerinde bir adet ırgat tespit edildiğinin, tekne kaptanı tarafından teknede bir adet trol kapısı olduğunun beyan edilmesi üzerine yeniden yapılan kontrolde teknenin yaşam mahallinde gizlenmiş bir trol kapısı tespit edilerek görüntü kaydının alındığının, trol donanımının devamı olan ağların ise teknede olmadığının kayıt altına alındığı,

bunun üzerine 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu'nun 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine aykırı davranılarak trol yöntemi ile yasa dışı su ürünleri avcılığı yapıldığından bahisle davacının sahibi olduğu ve aynı Kanun'un 36. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendi uyarınca İstanbul Valiliğince, el konulan teknenin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin ... tarih ve ... numaralı kararın alındığı, anılan kararın iptali istemiyle de bakılan dava açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu'nun ''Trol'' başlıklı 24. maddesinin (a) bendinde, "İçsular, Marmara Denizi, İstanbul ve Çanakkale boğazlarında her çeşit trol ile su ürünleri istihsali yasaktır." hükmüne; "İdari yaptırımlar" başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde, "24. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde belirtilen alanlarda trol ile su ürünleri istihsalinde bulunanlara on bin Türk lirası idarî para cezası, kullanılan gemiler için sahip veya donatanlarına yirmi bin Türk lirası idarî para cezası verilir ve istihsal olunan su ürünleri ile istihsal vasıtalarına el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.

10/03/1995 tarih ve 22223 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Ürünleri Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Su ürünleri müstahsilleri: Ticari amaçla deniz ve iç sularda su ürünleri istihsal eden kaptan, balıkçı reisi, balıkçı ve tayfa gibi gerçek kişiler ile tüzel kişileri, bunların ortak ve çalışanları ile su ürünleri yetiştiricilerini ifade eder." kuralı; ''Suçun Tespiti'' başlıklı 37. maddesinde, ''Kanunda belirtilen hususlara aykırılığın tespitinde, mümkün olduğu durumlarda fotoğraf, kamera ve diğer teknik cihazlardan da yararlanılabilir.

Suçun tespiti için numune alınması gerekiyorsa, bu numuneler usulüne uygun olarak alınır, etiketlenir ve mühürlenerek, en kısa zamanda yetkili Bakanlık laboratuarına gönderilir. Analiz sonuç raporları delil olarak değerlendirilir.

Suçun tespiti için fotoğraf, kamera veya diğer teknik cihazlardan yararlanılması veya numune alınması işleminin fiili imkansızlıklar yahut sanıkların suç mahallinden ayrılması nedenleriyle yapılamadığı hallerde, suçun tespiti için suç tespit tutanağının tanzimi yeterlidir.'' kuralı yer almıştır.

Öte yandan, 01/09/2020 tarihinde yürürlüğe giren Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığını Düzenleyen 5/1 Numaralı Tebliğ'in 9. maddesinde, ''1380 sayılı Kanunun 24. maddesinde belirtilen iç sular, Marmara Denizi ile İstanbul ve Çanakkale Boğazlarında her türlü trol ile su ürünleri avcılığının yasak olduğu'' düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; İstanbul Boğazı'nda her çeşit trol ile su ürünleri avcılığının yasaklandığı, belirtilen alanlarda trol ile su ürünleri avcılığı yapılması halinde istihsal olunan su ürünleri ile istihsal vasıtalarına el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verileceği anlaşılmaktadır.

Mahkeme Kararında; trol avcılığı yapıldığı iddia edilen faaliyetlerin kamera ile kayıt altına alındığı, ancak bu kayıtlar incelendiğinde, trol kapısının ve dip ağının tekne personeli tarafından denize bırakıldığı yönünde bir görüntü kaydının bulunmadığı, sadece teknenin geri geri sürüklendiği bir esnada trol kapısının denizden çekilerek yeniden denize atıldığının ve sonrasında teknenin ileri doğru hareket edebildiğinin görüldüğü, kolluk kuvvetleri tarafından görülmemesine rağmen tekne kaptanının kolluk kuvvetlerine teknede bir adet trol kapısı olduğunu bildirmesi üzerine bu trol kapısının tespit edilebildiği,

tüm bu hususların davacının teknenin pervanesine halat sarıldığı ve vira edilen halatın ucunda trol kapısı takıldığı iddialarını kuvvetlendirdiği, yine teknede bulunan av malzemelerinin trol avcılığında kullanıldığının somut olarak ortaya konulmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, davalı idare tarafından dosyaya sunulan tutanak, CD ve ekleri üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın karar verildiği görülmektedir.

Öte yandan; ...

Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında, 08/03/2021 tarihli, çevreyi kasten kirletmek suçu nedeniyle yapılan yargılama sırasında alınan 15/12/2021 tarihli Bilirkişi Heyet Raporunda özetle; görüntüleme merkezi tarafından saat 04.48 itibarıyla görüntü kaydının alınmaya başlandığı, alınan görüntülerde saat 04.55'te Kuzenler-1 isimli teknede trol kapısının göründüğü, olay görüntülerini içeren CD içerisindeki kayıtlar incelendiğinde Kuzenler-1 isimli teknenin trol avcılığı yaptığının açıkça göründüğü;

yine aynı Mahkeme tarafından, E:... sayılı dosyada uygulanan basit yargılama usulü kararına yapılan itiraz üzerine geçilen genel yargılama usulünde, aynı suç kapsamında E:2022/858 sayılı dosya üzerinden yapılan yargılama sırasında alınan 19/09/2023 tarihli Bilirkişi Heyet Raporunda özetle; trol avcılığında kullanılan malzemelerin bir kısmının denize atıldığı ve bir kısmının da teknede bulunduğu, bu malzemelerin katı atık niteliğinde olduğu ifade edilmiş olup; ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla gemi personeli hakkında trol donanımını denize atmak suretiyle çevreyi kasten kirletmek suçunun işlediği gerekçesiyle istinaf yasa yolu açık olmak üzere 5 ay hapis cezası verildiği görülmektedir.

... Asliye Ceza Mahkemesinin söz konusu kararı ile davacının sahibi olduğu tekne kullanılmak suretiyle trol ile su ürünleri avcılığı yapıldığının ve trol avcılığında kullanılan malzemelerin denize atıldığının ortaya konulduğu görülmekte olup; Mahkemece yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınmak ve söz konusu Ceza Mahkemesi kararının kesinleşip kesinleşmediği araştırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, salt teknede bulunan av malzemelerinin trol avcılığında kullanıldığının somut olarak ortaya konulmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptal edilmesinde ve bu iptal kararına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince tekne personeli hakkında yürütülen ceza yargılaması da dikkate alınarak bir karar verilmesi gerekmekte olup, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.