Danıştay 10. Daire E.2023/5017 K.2023/4566

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

Dava; Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Ana Statüsünün 7. maddesi ile, Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Donanımlı Dalış Talimatının 22. maddesinin 5. fıkrasının; 23. maddesinin 3. fıkrasının; 25. maddesinin 5. ve 6. fıkralarının; 27. maddesinin 6.,7.,8.,12.,13.,17.,21.,25. ve 26. fıkralarının; 28. maddesinin 5. fıkrasının iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı'' başlıklı 2. maddesinde, idari yargı yerlerinde görülecek idari dava türleri, idari işlemlere karşı açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı açılacak tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak belirlenmiş; idari yargı yetkisinin ise idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu kurala bağlanmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın ''Sporun geliştirilmesi ve tahkim'' başlıklı 59. maddesinin 3. fıkrasında, ''Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir. Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.'' hükmüne yer verilmek suretiyle yasama kısıntısına gidilmiştir.

26/04/2022 tarihli ve 31821 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu'nun 1. maddesinin 1. fıkrasında, Kanunun amacının, spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve spor federasyonlarının kuruluşu, organları, üst kuruluş oluşturmaları, gelir ve giderleri, bütçe ve harcama esasları, görev, yetki ve sorumlulukları, denetimleri, bunlara yapılacak her türlü yardımın şekil ve şartları ile bunlara ilişkin diğer hususlara dair usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş.

2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "ana statü", kanun ve yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslar ile bunların uygulanmasına yönelik diğer hususları belirlemek üzere spor federasyonlarının genel kurulları tarafından kabul edilen ve Bakanlığın uygun görüşü üzerine Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleyici işlem olarak; (n) bendinde, "spor federasyonu", spor dalı ile ilgili faaliyetleri yürütmek üzere kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan, organları seçimle gelen ve idari ve mali özerkliğe sahip federasyonları şeklinde tanımlanmış.

26. maddesinde, spor dalı ile ilgili faaliyetleri yürütmek üzere kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle spor federasyonlarının kurulacağı ve kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla tüzel kişilik kazanacakları. 27. maddesinde, federasyon genel kurulunun iptalinin asliye hukuk mahkemesinden istenebileceği.

38. maddesinde, spor federasyonlarının görev ve yetkilerinin; spor dalı ile ilgili faaliyetleri ulusal ve uluslararası kurallara göre yürütmek, spor dalının gelişmesini, her yaş grubunda yapılmasını ve ülke genelinde yaygınlaşmasını sağlamak, ulusal ve uluslararası düzeyde performans sporcusu yetiştirmek amacıyla Bakanlıkla koordineli bir şekilde altyapıya yönelik olarak gerekli çalışmaları yürütmek, sporcu sağlığı ile ilgili konularda gerekli önlemleri almak, spor federasyonunu teşkilatlandırmak, spor federasyonunu uluslararası faaliyetlerde temsil etmek, Tahkim Kurulu kararlarını uygulamak, yıllık ve dört yıllık stratejik plan hazırlamak,

Bakanlık bilişim sistemlerini kullanmak, kendisine bağlı spor dallarında spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerini sportif yönden denetlemek ve Yönetmelikle belirlenen diğer görevleri yapmak olduğu; geçici 1. maddesinin 7. fıkrasında, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 3289 sayılı Kanun uyarınca kurulan bağlı ve bağımsız spor federasyonlarının, bu Kanuna göre kurulmuş spor federasyonu olarak kabul edileceği, diğer kanunlarda bağlı ve bağımsız spor federasyonlarına yapılan atıfların spor federasyonlarına yapılmış sayılacağı düzenlenmiş.

3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un geçici 11. maddesinde ise, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte 3289 sayılı Kanun'un Ek 9. maddesine göre özerk olan spor federasyonlarının, bu Yasaya göre kurulmuş bağımsız spor federasyonu olarak kabul edileceği öngörülmüştür.

19/07/2012 tarihli, 28358 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bağımsız Spor Federasyonlarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ana statü" federasyonların genel kurulları tarafından onaylanan ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeler olarak tanımlanmış; 9. maddesinde, ana statüyü yapmak ve değiştirmek genel kurulun görevleri arasında sayılmıştır.

Yine 3289 sayılı Kanun'un Ek 9. maddesinde, Spor Genel Müdürlüğü bünyesinde "Tahkim Kurulu" adı altında bir itiraz merci teşekkül ettirilmiş olup; kurulun görev ve yetkileri aynı maddede tahdiden sayılmıştır. Yasa hükmünde, "Tahkim Kurulu, federasyon ile kulüpler, sporcular, hakemler, teknik direktör ve antrenörler; kulüpler ile teknik direktörler, antrenörler ve sporcular; kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak ihtilaflarla, federasyonlarca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza kurulu kararlarını, ilgililerin itirazı üzerine inceleyerek sonuçlandırır. Tahkim Kurulu; itiraz üzerine Genel Müdürlük ile federasyonlar ve federasyonların birbirleri arasında çıkacak ihtilafları inceleyerek sonuçlandırır." denilmektedir.

Aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; bağımsız spor federasyonlarının, spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin bireysel ve/veya düzenleyici nitelikteki kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabileceği; bir başka anlatımla spor federasyonlarının 3289 sayılı Yasanın Ek 9. maddesinde sayılan hukuki uyuşmazlıklarının Tahkim Kurulunca, bu kapsama girmeyen uyuşmazlıklarının ise adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, Türkiye Sualtı Sporları Federasyonunun genel kurulunca kabul edilen Ana Statüsünün ve yine Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu tarafından hazırlanan Donanımlı Dalış Talimatının bazı maddelerinin iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın Tahkim Kurulunun görevleri arasında yer aldığı sonucuna varılmıştır.

Bu doğrultuda, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde sayılan idari davalara konu edilemeyeceği anlaşılan dava konusu düzenlemelerin idari yargı mercilerince incelenmesine hukuki olanak bulunmamaktadır.