Danıştay 10. Daire E.2024/2767 K.2024/5119

Davanın_konusu

Davacı ASAT Genel Müdürlüğü tarafından; Alanya içme suyu projesinin geri ödemesi kapsamında geçmiş yıllara ilişkin olarak çıkartılan maliyet hesap tablosuna dair Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile anılan işlemin dayanağı olan ve 18/08/2011 tarihinde DSİ Genel Müdürlüğü ile Alanya Belediye Başkanlığı arasında imzalanan Antalya ili, Alanya ilçesine Dim Barajı'ndan İçme Kullanma ve Endüstri Suyu Sağlanması İle İlgili Protokolün 6., 10., 11. ve 13. maddelerinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve mevzuatına tabi oldukları, 3533 sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Aid Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolile Halli Hakkında Kanun hükümlerinin kendileri hakkında uygulanamayacağı, bu kanun kapsamına girmedikleri,

DSİ Genel Müdürlüğü ile Alanya Belediyesi arasında imzalanan protokolün DSİ tarafından matbu olarak hazırlanan kamu gücü kullanılarak imzalatılmış bir protokol olduğu, davanın konusunun protokolün maddelerinin iptali olduğu, bu nedenle mahkemece davanın esasının incelenmesi gerektiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davacının duruşma istemi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X)-KARŞI OY

Dava; davacı tarafından, Alanya içme suyu projesinin geri ödemesi kapsamında geçmiş yıllara ilişkin olarak çıkartılan maliyet hesap tablosuna dair Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile anılan işlemin dayanağı olan ve 18/08/2011 tarihinde DSİ Genel Müdürlüğü ile Alanya Belediye Başkanlığı arasında imzalanan Antalya ili, Alanya ilçesine Dim Barajı'ndan İçme Kullanma ve Endüstri Suyu Sağlanması İle İlgili Protokolün 6., 10., 11. ve 13. maddelerinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kuruluş" başlıklı 1. maddesinde, "... İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. İSKİ personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir."; Ek 5. maddesinde, "Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır." hükümleri yer almaktadır.

3533 sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Aid Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolile Halli Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya belediye veya hususi idarelere aid olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledilirler.".

4. maddesinde, "Katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan veya sermayesinin tamamı Devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerin veya bu daire ve müesseselerden biriyle ikinci maddede yazılı dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıklar, bulunduğu yerin ve taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda,

taşınmazın aynına yönelik olanlar hariç olmak üzere o taşınmazın bulunduğu yerin ve taraflar değişik yerlerde bulunuyorlarsa davalı durumunda olan daire veya müessesenin ve davalılar birden çok olduğu takdirde bunlardan birinin bulunduğu yerin yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından hakem sıfatıyla çözümlenir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Belediye Teşkilâtı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun'un 4. maddesinde, "Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak işler için sarf edilecek meblağın tamamı ile 3 üncü maddeye göre yapılacak yardımları ilgili belediyeler Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne borçlanırlar. Ancak çok maksatlı barajlar için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün yapacağı ödemelerde ilgili belediyelerin borçlanacakları miktar baraj maliyetlerinin Ankara'da Çubuk II. Barajı için % 85 i, Kayaş- Bayındır Barajı için % 87,5 u, Kurtboğazı Barajı için % 90 ı, ve İstanbul'da Alibey Barajı için % 89 u ve Ömerli Barajı için ise % 90 ı oranında olacaktır.

Borçlanma şartları, taksitlerin miktar ve süreleri ve işin yürütülmesi ve işletilmesi ile ilgili diğer hususlar Çevre ve Şehircilik ve Maliye Bakanlıklarının uygun mütalaası alınmak suretiyle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile ilgili belediyeler arasında yapılacak protokollerle tesbit edilir.

2 nci maddede belediyelerce yapılması öngörülen işlerin bu protokol esaslarına uygun olarak yürütülmemesi halinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce yapılacak yardım kesilir.

Taksit süresi, ilk ödeme tarihi tesislerin işletmeye açılış tarihinden başlatılmak şartiyle 30 yıldır.

Belediyeler tarafından protokol esaslarına göre yapılacak ödemeler Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bütçesine gelir kaydolunur. ..." kuralı yer almaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden. Antalya ili, Alanya ilçesine Dim Barajından içme, kullanma ve endüstri suyu sağlanması projesi ile ilgili olarak 1053 sayılı Belediye Teşkilatı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun gereğince Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile Alanya Belediyesi arasında 18/08/2011 tarihli protokolün imzalandığı,

daha sonra 6360 sayılı Kanun'un 06/12/2012 tarihi itibariyle yürürlüğe girmesi ile birlikte Antalya Büyükşehir Belediyesinin sınırları il sınırları olduğundan, 6360 sayılı Kanun gereğince il sınırları içerisinde su ve kanalizasyona ilişkin hizmetlerin de ASAT Genel Müdürlüğüne geçtiği, DSİ 13. Bölge Müdürlüğü tarafından protokol kapsamında yapılan Alanya İçmesuyu Arıtma tesisi ve Alanya İçmesuyu isale hattı 2. kısım projelerin yapımlarının tamamlandığı ve geçici kabul aşamasına gelindiği belirtilerek devir teslim işlemlerinin yapılması gerektiğinin ASAT Genel Müdürlüğüne bildirildiği görülmektedir.

İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler “idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.

İdarenin, genel hak ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577 sayılı Kanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.

Dava konusu protokol incelendiğinde; Antalya ili, Alanya ilçesine Dim Barajından içme, kullanma ve endüstri suyu sağlanması projesi ile ilgili olarak 1053 sayılı Belediye Teşkilatı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun gereğince Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile Alanya Belediyesi arasında imzalandığı, koşullarının tek taraflı olarak idarece belirlendiği, idareye üstün haklar verdiği ve bir genel hizmetin yürütülmesi için yapılan idari sözleşme niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak koşulları tek yanlı olarak belirlenen ve kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olan protokolün bazı maddelerinin iptali isteminden doğan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmış olup, davanın görev yönünden reddine ilişkin İdare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyoruz.