Danıştay 10. Daire E.2025/2113 K.2025/4949

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... kimlik kartının yenilenmesi talebiyle yaptığı başvuru üzerine hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahisle ... kimlik kartı verilmemesi yolunda tesis edilen Adana Valiliği Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinde güvenlik soruşturması olumlu olmak şartına yer verilirken, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinde ise, gerekli görülen hallerde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yenilenebileceği, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında genel kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat birimlerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığının, adli sicil kaydının ve hakkında arama kaydı veya herhangi bir tahdidin olup olmadığının araştırılacağının kurala bağlandığı, davacı hakkında "özel hayatın gizliliğini ihlal" suçundan dolayı İmamoğlu Cumhuriyet Savcılığınca soruşturma başlatıldığı,

akabinde aynı sebeple kamu davası açıldığı, ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyası (birleştirme ile ...) üzerinden yargılamasının devam ettiği görüldüğünden, 5188 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte belirtilen araştırma neticesinde gerekli şartları taşımadığı anlaşılan davacıya özel güvenlik görevlisi kimlik kartı verilmemesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, hakkında yapılan işlemin usul ve yasaya aykırı olduğu, hakkındaki ceza davasının derdest olduğu, yargılama neticesinde takipsizlik veya beraat kararı çıkabileceği, sonradan yürürlüğe giren yasa maddesinin kamu görevlisi olarak çalışanlara uygulanmasının "kazanılmış hakların korunması" ilkesine aykırılık teşkil ettiği, özel güvenlik görevlisi kimlik kartının geri alınması nedeni ile herhangi bir yerde çalışamadığı ve bu durumun mağduriyetine sebep olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, ... kimlik kartının yenilenmesi talebiyle yaptığı başvuru üzerine hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahisle Adana Valiliği Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (d) bendi kapsamında silahlı / silahsız özel güvenlik görevlisi kimlik kartı verilmemesine karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile özel güvenlik izninin verilmesine, bu hizmeti yerine getirecek kişi ve kuruluşların ruhsatlandırılmasına ve denetlenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiş; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 10. maddesinde, "Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.

b) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.

c) 18 yaşını doldurmuş olmak.

d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile;

1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak.

2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak.

3) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak.

...

f) Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak.

g) 14 üncü maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.

h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak" hükümlerine. 11. maddesinde, "Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14. maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir.

Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gün içinde valiliğe bildirilir. Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir." hükmüne; aynı maddenin, 680 sayılı KHK'nin 70. maddesi ile eklenen 6. fıkrasında, "Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, özel güvenlik görevlisi olmaya engel suç ve cezalar sayma suretiyle belirlenmiş; aynı bendin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 3. alt bendinde ise, bu bentte sayılan suçlardan dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmasının özel güvenlik görevlisi olmaya engel olacağı belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacının silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartının yenilenmesi talebiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu, söz konusu başvuruya istinaden Adana Valiliği Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonunun dava konusu kararıyla davacı hakkında ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyası ile "özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan adli işlem yapıldığı ve dosya durumunun halen açık olduğunun savcılık ve mahkeme evrakından anlaşıldığından bahisle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (d) bendinin 3. alt bendi uyarınca silahlı / silahsız özel güvenlik görevlisi kimlik kartı verilmemesine karar verilmesi üzerine anılan kararın iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, 21/11/2024 tarih ve 32729 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/9/2024 tarih ve E:2024/65, K:2024/163 sayılı Anayasa Mahkemesi kararında.

10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 11. maddesinin 01/02/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanunun 68. maddesiyle değiştirilen dördüncü fıkrasında yer alan '...bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği...' ibaresinin, 'anılan Kanunun 10. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendi' yönünden;

"...Özel güvenlik görevlilerinin haiz olduğu yetkiler ile toplumun mal ve can güvenliğinin sağlanmasındaki fonksiyonları gözetildiğinde bunların anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarını işlememiş kişilerden olmasının beklenmesi makuldür.

Ayrıca söz konusu suçları işledikleri henüz kesin hükme bağlanmasa bile haklarında bu suçlardan soruşturma veya kovuşturma başlatılan özel güvenlik görevlilerine ilişkin olarak birtakım tedbirlerin alınması da kamu güvenliğinin ve diğer bireylerin haklarının korunması bakımından gerekli görülebilir. Ne var ki henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyetin bulunmadığı bir dönemde alınacak tedbirlerin, mahkûmiyetin kesinleşmesinden sonra alınacak tedbirler kadar ağır olmaması gerekir.

Bu bağlamda hakkında mahkûmiyet hükmü bulunmayan, anılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma açılan kişilerin güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesinin oldukça ağır bir tedbir olduğu açıktır.

Kuralla ulaşılmak istenen amaca, ilgili makamlara kimliğin iptali yönünden soruşturma- kovuşturma sonuna kadar bekleme yetkisi vermek, bu durumun iş sözleşmesinin askıda kalması hâllerinden biri olarak kabulü, tedbir işleminin değişen şartlara göre soruşturma/kovuşturma aşamalarında belirli aralıklarla gözden geçirilmesine, buna göre tedbirin kaldırılmasına veya daha hafif bir tedbir uygulanmasına imkân tanınması, tedbir kararının azami ne kadar süre devam edeceğinin belirlenmesi gibi daha hafif tedbirlerle ulaşılmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla kamu yararının sağlanması amacına daha hafif bir sınırlamayla ulaşılması mümkünken anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında soruşturma ve kovuşturma bulunan kişilerin özel güvenlik kimlik belgelerinin iptal edilmesini öngören kuralın çalışma hakkı ve özgürlüğüne ölçüsüz bir sınırlama getirdiği sonucuna varılmıştır." gerekçesi ile Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, 5188 sayılı Kanun'un 11. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "...bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği..." ibaresinin, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak hükmünün düzenlendiği 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3. alt bendi yönünden, Anayasa Mahkemesinin 24/09/2024 tarih ve E:2024/65, K:2024/163 sayılı kararıyla,

çalışma hakkı ve özgürlüğüne ölçüsüz bir sınırlama getirdiği sonucuna varılarak iptal edilmiş olması ve Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğuna dair hüküm ile Danıştayın yerleşmiş içtihatlarında istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırı olacağı hususu göz önünde bulundurulduğunda, sadece, hakkında "Özel Hayatın Gizliliğini İhlal" suçundan kovuşturma yürütüldüğü gerekçesiyle,

özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartları kaybettiğinden bahisle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca davacıya silahlı / silahsız özel güvenlik görevlisi kimlik kartı verilmemesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.