Danıştay 10. Daire E.2025/2532 K.2025/5037

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Van ili, Tuşba ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan evinin Van-Özalp-İran Hududu Devlet yolu genişletme çalışmaları sırasında yol seviyesinin yükseltilmesi ve duvar örülmesi nedeniyle değer kaybına uğradığı ileri sürülerek ... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:...D. İş dosyasında belirlenen 132.630,50 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince.

Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen kararına karşı yapılan temyiz incelemesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesince verilen 23/09/2020 tarih ve E:2015/4644, K:2020/3219 sayılı bozma ve 16/02/2022 tarih ve E:2021/6103, K:2022/774 sayılı açıklamalı karar düzeltme kararına uyularak yapılan ara kararlar neticesinde dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu taşınmazın, yapılan imar planı öncesindeki vasfının tarla niteliğinde olduğu, yapılan imar planıyla niteliği yol olarak belirlendiğinden,

dava konusu evin yapıldığı taşınmazın yapılaşma imkanı ve ruhsat verilmesi imkanı olmayan, yapılaşmaya yasak yerlerden olduğu, söz konusu yerde yasak olmasına rağmen davacının izinsiz yapı yaptığı, yol yapım çalışmaları nedeniyle yapıda değer kaybı oluştuğundan bahisle idarenin herhangi bir tazminat yükümlülüğünün doğmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, imar uygulamasının mahkeme kararı ile iptal edildiği, iptal edilen imar şerhinden dolayı yapı izin belgesi verilmediği, imar uygulaması sonucu taşınmazın ruhsatlandırılamayacağı kabul edilse dahi davadaki haklılık durumunun dava açarkenki duruma göre değerlendirilmesi gerektiği, davanın reddedilmesi ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin kabulüyle İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; Van ili, Tuşba ilçesi, ... Mahallesi, ...Mevkii, ... pafta, ... nolu parsel üzerinde bulunan ve davacının malik olduğu taşınmazda, davalı idarece Van-Özalp-İran Hududu Devlet yolu genişletme çalışmaları sırasında yol seviyesinin yükseltilmesi ve duvar örülmesi nedeniyle değer kaybı meydana geldiği ileri sürülerek ... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:... D. İş dosyasında belirlenen 132.630,50 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir. Müterafik kusur, zarara uğrayanın, zararın doğumuna veya zararın artmasına yardım / etki etmesidir. Böyle bir durumda, zarara uğrayana ve yakınlarına ödenecek tazminat miktarları müterafik kusur oranında orantısal olarak azaltılmalıdır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dairemizin bozma kararı uyarınca İdare Mahkemesince dava konusu taşınmaza ilişkin imar planının istenilmesi üzerine dosyaya sunulan Tuşba Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... sayılı yazısında, uyuşmazlığa konu taşınmazın İpekyolu Belediyesi sınırları içerisinde kaldığı, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2019 yılında yapmış olduğu "Çevre yolu ve civarı imar planları" sonrasında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi gereğince parselasyon planı yapıldığı, yapılan bu imar planında eski ... nolu parselin bir kısmı park alanı olarak planlandığı,

bir kısmının ise karayollarının kamulaştırma sınırı içerisinde kalmış olduğu, taşınmaz için herhangi bir ruhsat alınmadığı, bu sınırlar içinde kalması sebebiyle yapılaşmaya ilişkin ruhsat almasının da mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Bu durumda; dava konusu taşınmazın yer aldığı alana ilişkin olarak İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon planının 2019 yılında yapılmış olduğu dikkate alındığında, davacı tarafından dava konusu taşınmaza ilişkin zararlarını talep ettiği iş bu davanın 12/11/2013 tarihinde taşınmazın Van Çevre Yolu ve Civarı imar planında ve parselasyon planında bulunmadığı, söz konusu imar planının ve parselasyon planının dava tarihinden sonra yapıldığı, taşınmazın dava tarihi itibarıyla niteliğinin tarla vasfında olduğu, yol olmadığı, dolayısıyla yapılaşmanın yasak olduğu yerlerden olmadığı anlaşıldığından davacının yol genişletme çalışmaları sebebiyle meydana gelen zararlarının karşılanması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Buna göre; Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılarak yol genişletme çalışmaları sebebiyle dava konusu taşınmazda değer kaybının oluşup oluşmadığı tespit edilerek buna ilişkin zarar miktarının hesaplanması gerekmektedir.

Bununla birlikte; taşınmazın üzerine yapılan eve ait yapı kayıt belgesinin ve yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığı, ilgili idareye herhangi bir yapı ruhsatı için müracaat edilmediği, tarla vasfındaki taşınmaza izinsiz ev yapıldığı anlaşıldığından hesaplanacak tazminattan davacının %50 oranında müterafik kusur indiriminin de yapılması gerektiği açıktır.

Bu itibarla, davacının zararının yukarıda belirtilen hususlara göre tazmin edilmesi gerekirken davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X)-KARŞI OY

Davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığından kararın onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.