Danıştay 12. Daire E.2018/2518 K.2023/1328

Dava konusu istem: Elazığ ili, Ahmet Yesevi Sosyal Bilimler Lisesinde … olarak görev yapan davacının, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (l) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesi gerekmekle birlikte, tekerrür hükümleri uygulanarak Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacıya yazılı savunma dışında bir seçenek sunulmadığı, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinde yer alan soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma haklarının bulunduğunun hatırlatılmadığı, dolayısıyla davacının savunma hakkının kısıtlandığı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının savunma hakkının kısıtlandığından bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, ancak davacıdan Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile 657 sayılı Kanun'un 130. maddesi uyarınca 7 gün süre verilerek savunma yapmasının istendiği, bu yazıda davacının işlediği iddia edilen fiilin de belirtildiği,

davacının da bu yazı üzerine 02/02/2015 tarihinde savunmasını yaptığı ve usulüne uygun şekilde davacının savunmasının alınması suretiyle dava konusu disiplin cezasının verildiği anlaşıldığından Mahkemenin iptal kararına esas olan gerekçesinde hukuki isabet bulunmadığı; dava konusu edilen disiplin cezası, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinde yer alan tekerrür hükmünün uygulanması suretiyle tesis edildiğinden, uyuşmazlığın çözümü için olayda tekerrür hükmünün oluşup oluşmadığının öncelikle incelenmesi gerektiği; olayda, tekerrüre esas olan ilk disiplin cezasının Elazığ Valiliği İl Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı işlemiyle verildiği,

bu cezada davacının işlediği iddia edilen eylemin, "Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek" olarak değerlendirildiği ve davacıya bu suretle 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (e) alt bendi uyarınca uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezasının verildiği, dava konusu edilen Devlet memurluğundan çıkarma cezasına esas olan ikinci disiplin cezasının ise 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (l) alt bendinde belirtilen "Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek" kapsamında değerlendirildiği,

dolayısıyla ortada aynı fiilden verilen iki ayrı disiplin cezası bulunmadığından tekerrür hükmünün oluştuğundan bahsetmenin mümkün olmadığı; bu durumda, dava konusu edilen olayda tekerrür hükmü oluşmadığından bir üst disiplin cezasının uygulanması suretiyle davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde bu nedenle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı hakkındaki tekerrüre esas ilk cezanın 126. madde uyarınca Vali tarafından bir derece hafif olarak verilen ceza olduğu, tekerrürde ilgililere verilen cezaların değil, işlenen fiillerin tekerrürünün esas alınması ve bu nedenle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Elazığ ili, Ahmet Yesevi Sosyal Bilimler Lisesinde … olarak görev yapmaktadır.

17/09/2014 tarihinde okul müdür vekili ile müdür odasında tartışan davacının, amiri olan müdüre hakaret ve tehdit ettiği iddiasıyla yürütülen soruşturma sonucunda, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasını (D) bendinin (l) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması, daha önce aynı cezayı gerektiren fiili nedeniyle bir alt ceza olan aylıktan kesme cezası verildiğinden bahisle tekerrür hükümlerinin uygulanarak Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması yolunda teklif yapılmıştır.

Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, Devlet Memurları Kanunu'nun … tarih ve … sayılı işlemi ile tekerrür hükümleri uygulanarak davacı hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası tesis edilmiştir.

Bunun üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasası'nın 129. maddesinde; ''Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları memurlarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.” hükmü öngörülmüştür.

657 sayılı Kanun'un 129. maddesinde, “Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir.”. 125. maddesinin ikinci fıkrasında. "Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır.

Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir.". 125. maddesinin üçüncü fıkrasında. “Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.”.

126. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, "Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 129. maddesinin ikinci fıkrasında, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Anılan Anayasa hükmünün gerekçesinde, "yapılacak disiplin kovuşturmalarında ve disiplin cezası uygulamasında ilgiliye isnad olunan hususun bildirilmesi, dinlenilmesi, savunmasını yapma imkanı tanınması bu madde ile güvence altına alınmaktadır" ifadelerine yer verilerek, disiplin cezaları ile ilgili olarak anayasal güvenceye bağlanan savunma hakkının içeriği belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesinde diğer cezalar bakımından memura sadece 7 günden az olmamak üzere savunma hakkı tanınmışken memuriyetten çıkarma cezası açısından 129. maddeyle, soruşturma ile ilgili evrakın incelenmesinden veya vekili vasıtasıyla sözlü savunma yapılmasına kadar, 130. maddeden farklı olarak geniş bir savunma hakkı tanınmış bulunmaktadır. Yasa koyucu ilgili açısından en ağır sonuçları doğuran Devlet memurluğundan çıkarma cezasının verilmesinde, bu şekilde bir savunma hakkının tanınmasını memur statüsü açısından önemli bir güvence olarak öngörmüştür.

Anayasa hükmü ve 657 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; Devlet memurunun veya diğer kamu görevlilerinin görevine son verilmesi sonucunu doğuran disiplin cezalarının verilebilmesi için, söz konusu disiplin cezalarını vermeye yetkili merciiler tarafından, ilgili kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fiillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi sağlanarak, savunma yapmasına imkan tanınmasının hukuken zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesince temyize konu kararda, savunma hakkının usulüne uygun verildiği gerekçesiyle İdare Mahkemesinin bu yoldaki gerekçesinde hukuki isabet bulunmadığı belirtilmiş ise de, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacıya 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca son savunma hakkının tanınmadığı görülmüştür. Bununla birlikte disiplin usul hükümlerine göre tekerrür hükümlerinin uygulanabilirliği hususunun, savunma hakkından daha önce irdelenmesi, eğer tekerrür hükmünün yanlış uygulandığı tespiti yapılırsa, işlem o aşamada hukuka aykırı olacağından iptal gerekçesinin bu yolda kurulması gerekmektedir. Dolayısıyla bakılan uyuşmazlıkta, tekerrür hükümlerinin doğru uygulanıp uygulanmadığı öncelikli olarak değerlendirilmelidir.

657 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen 126. maddesinin üçüncü fıkrasında, disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi olmadığı, cezayı kabul veya reddedecekleri, ret halinde atamaya yetkili amirlerin 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbest oldukları belirtilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; tekerrüre esas alınan ilk disiplin cezasının soruşturması sonunda, davacının 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (l) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasının önerildiği, Elazığ İl Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile teklifin reddine karar verildiği, bunun üzerine atamaya yetkili amir sıfatıyla Valinin aynı Kanun'un 126. maddesinin üçüncü fıkrasındaki yetkiyi kullanarak davacı hakkında, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (e) alt bendi uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemi tesis ettiği, işlemin alt ceza iradesiyle tesis edilmiş bir işlem olmadığı anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla alt ceza iradesi taşımayan ve doğrudan aylıktan kesme cezası olarak tesis edilen ilk disiplin cezası, daha sonra 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (l) alt bendi uyarınca davacı hakkında önerilen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası yönünden tekerrüre esas alınamayacağından, davacının anılan Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (l) alt bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiilin tekrar işlendiğinden bahisle tekerrür hükümleri uygulanarak Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de, sözü edilen husus sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.