Danıştay 12. Daire E.2018/4407 K.2022/935

Davanın konusu

... Sendikası tarafından, 29/12/2016 tarihli Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Personelinin Giyim Yardımına ilişkin Usul ve Esasların 3. maddesinde geçen "en az iki ay" ibaresinin, "Sorumluluk" başlıklı 10. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi ile anılan bende dayanılarak düzenlenen ekli çizelgenin, diğer unvanlara yer verilmediğinden bahisle eksik düzenleme nedeniyle ve "Aylıksız izin" başlıklı 12. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Personelinin Giyim Yardımına İlişkin Usul ve Esasların Kapsam başlıklı 3. maddesinde yer alan, en az iki ay çalışan personele giyim yardımı yapılacağı şartı getirilerek 2016-2017 dönemine ilişkin toplu sözleşmenin 6. maddesinde yer alan düzenlemeye aykırı olarak kısıtlama getirildiği, "Sorumluluk" başlıklı 10. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, birim amirleri ve Ankara Radyo Müdürüne verilen;

giyim yardımının kimlere yapılacağını belirleme yetkisinin subjektif değerlendirmelere sebep olabileceği, ek çizelgede yer alan kadro unvanlarını taşıyan personelden hangilerinin yayında ve verici istasyonlarında görev yaptığı, unvanının sayıldığı guruptaki giyim malzemelerinden hangilerinin ilgili personelin görevi gereği giymesi gerektiği ibaresine yer verilmek suretiyle dayanağı toplu sözleşme hükmüne aykırı şekilde 3 ayrı unvan gurubu tesis edilerek eksik düzenleme yoluna gidildiği,

bu düzenlemeyle ek çizelgede yer almayan unvan guruplarında çalışanlara giyim yardımının yapılamayacağı, "Aylıksız izin" başlıklı 12. maddesindeki "Bir yardım döneminde on aydan fazla süre ile aylıksız izin kullanan personele mütakip döneme ilişkin giyim yardımı yapılamaz." hükmünün, aylıksız izinlilik hallerinin kanunla düzenlendiği, kişinin aylıksız izin kullanmasını müteakip dönemde aylıksız izin kullanacağı anlamına gelmediği, giyim yardımı alma hakkını kazanan kişinin toplu sözleşmede yer almayan bir kısıtlama ile bu haktan geleceğe yönelik olarak mahrum edilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Dayanak 2016-2017 yıllarını kapsayan Toplu Sözleşmenin 6. maddesinde yayında ve verici istasyonlarında çalışan personelden ifadesi ile kimlere giyim yardımı yapılacağı hususunda bir sınırlamaya yer verildiği, giyim yardımının 12 aylık bir süreyi kapsadığı düşünüldüğünde, 10 aydan fazla ücretsiz izin kullanan ve bu süre içerisinde çalışmayan personele giyim yardımı yapılmasının giyim yardımının amacı ile örtüşmediği, asgari iki aylık çalışma şartı konulmasının makul olduğu ve düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olmadığı, ekli çizelgenin kamu faaliyeti yürütürken buna doğrudan ve dolaylı katkıda bulunanlar göz önünde bulundurularak belirlendiği ve düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava Konusu, 29/12/2016 tarihli Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Personelinin Giyim Yardımına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Kapsam" başlıklı 3. maddesindeki "Bu usul ve esaslar, kurum personelinden yayında ve verici istasyonlarında çalışanlardan.

11/01/1983 tarihli ve 2954 sayılı kanunun değişik 16. maddesi ile düzenlenen birimlerin amirleri, Ankara Radyosu Müdürlüğü için ise Ankara Radyosu Müdürü tarafından tespit edilen, yayında ve verici istasyonlarında en az iki yıl çalışan personeli kapsar" cümlesinde yer alan "en az iki ay" ibaresi sözleşmenin dayanağı olan 23/05/2015 tarih ve 29454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2016 - 2017 yıllarını kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin basın yayın ve iletişim koluna ilişkin bölümünün "Giyim yardımı" başlıklı 6. maddesinde yer alan "Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünde yayında ve verici istasyonlarında çalışan personelden,

kurumca hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gerektiği belirlenen giyim malzemeleri ayni olarak verilir." hükmüne aykırı olduğundan bu düzenleme yönünden davacı istemin kabulü ile "en az iki ay ibaresinin" iptali; diğer düzenlemeler yönünden isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

... Sendikası vekili tarafından, 29.12.2016 günlü Türkiye Radyo- Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Personelinin Giyim Yardımına ilişkin Usul ve Esasların 3. maddesinde geçen "en az iki ay" ibaresinin; "Sorumluluk" başlıklı 10. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi ile anılan bende dayanılarak düzenlenen ekli çizelgenin, diğer unvanlara yer verilmediğinden bahisle eksik düzenleme nedeniyle ve "Aylıksız izin" başlıklı 12. maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Kamu işveren heyeti ile kamu görevlileri sendikaları heyeti arasında, kamu görevlilerinin geneline ve hizmet kollarına yönelik mali ve sosyal haklara ilişkin 2016 ve 2017 yıllarını kapsayan 3. dönem toplu sözleşme, 22 Ağustos 2015'te imzalanarak,

23 Ağustos 2015 tarihli ve 29454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olup, Toplu Sözleşmenin "Basın Yayın ve İletişim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı Beşinci Bölümünde, "Toplu sözleşmenin giyim yardımı" başlıklı 6. maddesinde, "Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünde yayında ve verici istasyonlarında çalışan personelden, Kurumca hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gerektiği belirlenen giyim malzemeleri ayni olarak verilir.

Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele, ne kadar süreyle verileceği ve buna ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile kurum ve bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir." hükmü yer almaktadır.

Anılan Toplu sözleşmeye dayanılarak Maliye Bakanlığı, TRT Genel Müdürlüğü ve ... -Sen Sendikası temsilcileri hazırlanıp imzalanan Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Personelinin Giyim Yardımına İlişkin Usul ve Esaslar Aralık 2016'da yürürlüğe konulmuş olup, "Kapsam" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Usul ve Esasların, Kurum personelinden yayında ve verici istasyonlarında çalışanlardan; 11/11/1983 tarihli ve 2954 sayılı Kanunun değişik 16 ncı maddesi ile düzenlenen birimlerin amirleri, Ankara Radyosu Müdürlüğü için ise Ankara Radyosu Müdürü tarafından tespit edilen, yayında ve verici istasyonlarında en az iki ay çalışan personeli kapsadığı belirtilmiştir.

Giyim yardımından yararlanacak personel için çalışma şartının öngörüleceği tabii olmakla birlikte, dava konusu Usul ve Esasların dayanağı olan Toplu Sözleşme hükmünde, giyim malzemelerinin standartları ile hangi personelin ne kadar süreyle, bu yardımdan yararlanacağına ilişkin belirleme yapmaya ilişkin usul ve esasların kararlaştırılacağı öngörülmüş ancak; giyim yardımından yararlanacak personel için asgari çalışma süresi şartı ile ilgili bir düzenlemeye başka bir deyişle, anılan yardımdan yararlanabilmek için Kurumda çalışma süresi ile ilgili herhangi bir sınırlamaya yer verilmemiştir.

Bu nedenle, söz konusu Usul ve Esasların, 3. maddesinde geçen ve iptali istenilen "en az iki ay" ibaresinin dayanağı bulunmadığından bu ibarede hukuka uyarlık görülmemiştir.

Anılan Usul ve Esasların "Sorumluluk" başlıklı 10. maddesinin ikinci fıkrasında, 2954 sayılı Kanunun değişik 16 ncı maddesi ile düzenlenen birim amirleri ve Ankara Radyosu Müdürünün; (a) bendinde, "Ekli çizelgede yer alan kadro unvanlarını taşıyan personelden hangilerinin yayında ve verici istasyonlarında görev yaptığını, unvanının sayıldığı gruptaki giyim malzemelerinden hangilerinin ilgili personelin görevi gereği giymesi gerektiğini belirlemekle yükümlü olduğu," kurala bağlanmış, bu maddede belirtilen "Ekli çizelgede ise, giyim malzemesi listesine yer verilmiş, yayında ve verici istasyonlarında çalışanlar unvanlarına göre üç gruba ayrılmış, verilecek giyim malzemesi, süresi ve malzemenin cinsi, bu unvanlara göre belirtilmiştir.

Düzenlemenin dayanağı olan toplu iş sözleşmesinde, giyim malzemesinin sadece yayında ve verici istasyonlarında çalışan personele verilmesi öngörülmüş, Söz konusu usul ve Esasların bu maddesindeki düzenleme ile giyim malzemesi yardımından yararlanması öngörülen ve ekli çizelgede unvanları belirtilen personelden hem yayın ve verici istasyonlarında görev yapanların, hemde bunların hangi giyim malzemesini kullanacağını belirleme görevi kurumun teşkilat yapısında belirtilen birim amirlerine verilmiştir.

Söz konusu Usul ve Esasların 5. maddesinde birim amiri;11/11/1983 tarihli ve 2954 sayılı Kanunun değişik 16. maddesi ile düzenlenen birim amirleri ile Ankara Radyosu Müdürlüğü için ise Ankara Radyosu Müdürü olarak tanımlanmıştır.

Davaya konu düzenlemenin, toplu iş sözleşmesine uygun olarak yapılmış olması ve personelden kimlerin yayın ve verici istasyonlarında görev yaptığı ve bunların hangi giyim malzemesini kullanacağının işin gereği olarak en sağlıklı ve doğru bir şekilde tespitinin de ancak ilgili birim amirlerince yapılacağının açık olması karşısında anılan Usul ve Esasların 10. maddesinin iptali istenilen ikinci fıkrasının (a) bendindeki düzenlemede hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.

Bu madde de belirtilen Ekli çizelgenin iptali istemine gelince. Davalı kurumun yaptığı yayıncılık hizmetinin özelliği gereği yayıncılık hizmetinin doğrudan yapanlarla bunlara yardımcı ve dolaylı olarak destek olanlar tarafından yerine getirildiği açıktır.

Ancak bu durum yayın hizmetinin yapılmasında doğrudan veya dolaylı olarak katkıda bulunan bütün personelin ve bunların görev yerlerine göre kullanacakları giyim malzemeleri ve sürelerinin aynı şekilde değerlendirilmesini gerekli kılmaz.

Personelin bu süreçte farklı görevleri üstlendikleri gözetildiğinde bunların görev yerlerine göre kullanacakları giyim malzemeleri ve süreleri birbirinden farklı olacağından personelin gruplandırılarak bunların kullanacakları giyim malzemesi ve cinsi ile kullanım sürelerini belirten Ekli çizelgedeki düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.

Anılan Usul ve Esasların 12. maddesinde de, bir yardım döneminde on aydan fazla süre ile aylıksız izin kullanan personele müteakip döneme ilişkin giyim yardımı yapılmaz şeklinde düzenleme yapılmıştır. Giyim yardımının kural olarak her yıl belirli dönemler itibarıyla verilmesi suretiyle bu giyeceklerin sadece o yıl içinde kullanılması öngörüldüğünden aynı personelin normal koşullarda izleyen yıllarda yine aynı yardımdan yararlanacağı açıktır.

TRT Kurumu Genel Müdürlüğünde yayın ve verici istasyonlarında çalışan personele verilen giyim malzemesinin görevi sırasında giyilmesi için verildiği, bir yardım döneminde giyim yardımı alan personelin on aydan fazla aylıksız izin kullanması durumunda aylıksız izinli olduğu ilgili dönemde çalışmaması nedeniyle görevi sırasında kullanması için verilen giyim malzemesinin bu sürede kullanılmaması veya izin süresinin bitiminden sonra ilgili dönemde geriye kalan kısa çalışma süresinde giyim malzemelerinin kullanım sürelerinin dolmayacağı dikkate alındığında sadece bu durumda bulunan personele sonraki dönemde giyim yardımı yapılmasını öngörmeyen

12. maddedeki istisnai düzenlemenin, hizmet gerekleri ve kamu yararı gözetilerek yapıldığı sonucuna ulaşıldığından bu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Belirtilen nedenlerle davaya konu Usul ve Esasların 3. maddesinde geçen "en az iki ay" ibaresinin iptali, diğer maddelere yönelik iptal isteminin ise, reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Sendikası vekili tarafından, 29/12/2016 tarihli Türkiye Radyo- Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Personelinin Giyim Yardımına ilişkin Usul ve Esaslar'ın 3. maddesinde geçen "en az iki ay" ibaresinin; "Sorumluluk" başlıklı 10. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi ile anılan bende dayanılarak düzenlenen ekli çizelgenin, diğer unvanlara yer verilmediğinden bahisle eksik düzenleme nedeniyle ve "Aylıksız izin" başlıklı 12. maddesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Kamu işveren heyeti ile kamu görevlileri sendikaları heyeti arasında, kamu görevlilerinin geneline ve hizmet kollarına yönelik mali ve sosyal haklara ilişkin 2016 ve 2017 yıllarını kapsayan 3. dönem toplu sözleşme, 22/08/2015 tarihinde imzalanarak,

23/08/2015 tarih ve 29454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olup, Toplu Sözleşmenin "Basın Yayın ve İletişim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" başlıklı beşinci bölümünde, "Toplu sözleşmenin giyim yardımı" başlıklı 6. maddesinde, "Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünde yayında ve verici istasyonlarında çalışan personelden, Kurumca hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gerektiği belirlenen giyim malzemeleri ayni olarak verilir.

Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele, ne kadar süreyle verileceği ve buna ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile kurum ve bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Toplu sözleşmeye dayanılarak Maliye Bakanlığı, TRT Genel Müdürlüğü ve ... -Sen temsilcileri tarafından hazırlanıp imzalanan Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Personelinin Giyim Yardımına İlişkin Usul ve Esaslar Aralık 2016'da yürürlüğe konulmuş olup, "Kapsam" başlıklı 3. maddesinde, bu Usul ve Esaslar'ın, Kurum personelinden yayında ve verici istasyonlarında çalışanlardan; 11/11/1983 tarihli ve 2954 sayılı Kanun'un değişik 16. maddesi ile düzenlenen birimlerin amirleri, Ankara Radyosu Müdürlüğü için ise Ankara Radyosu Müdürü tarafından tespit edilen, yayında ve verici istasyonlarında en az iki ay çalışan personeli kapsadığı belirtilmiştir.

Anılan Usul ve Esaslar'ın "Sorumluluk" başlıklı 10. maddesinin ikinci fıkrasında, 2954 sayılı Kanunun değişik 16 ncı maddesi ile düzenlenen birim amirleri ve Ankara Radyosu Müdürünün; "Ekli çizelgede yer alan kadro unvanlarını taşıyan personelden hangilerinin yayında ve verici istasyonlarında görev yaptığını, unvanının sayıldığı gruptaki giyim malzemelerinden hangilerinin ilgili personelin görevi gereği giymesi gerektiğini belirlemekle yükümlü olduğu," kurala bağlanmış, bu maddede belirtilen "ekli çizelgede ise, giyim malzemesi listesine yer verilmiş, yayında ve verici istasyonlarında çalışanlar unvanlarına göre üç gruba ayrılmış, verilecek giyim malzemesi, süresi ve malzemenin cinsi, bu unvanlara göre belirtilmiştir.

Anılan Usul ve Esaslar'ın 12. maddesinde de, bir yardım döneminde on aydan fazla süre ile aylıksız izin kullanan personele müteakip döneme ilişkin giyim yardımı yapılmaz şeklinde düzenleme yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava, 29/12/2016 tarihli Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Personelinin Giyim Yardımına ilişkin Usul ve Esaslar'ın 3. maddesinde geçen "en az iki ay" ibaresinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;

Giyim yardımından yararlanacak personel için çalışma şartının öngörülebileceği tabii olmakla birlikte, dava konusu Usul ve Esaslar'ın dayanağı olan Toplu Sözleşme hükmünde, giyim malzemelerinin standartları ile hangi personelin ne kadar süreyle, bu yardımdan yararlanacağına ilişkin hususların idarece çıkarılacak usul ve esaslarda kararlaştırılacağı öngörülmüş, ancak giyim yardımından yararlanacak personel için asgari çalışma süresi şartı ile ilgili bir düzenlemeye, bir başka ifadeyle, anılan yardımdan yararlanabilmek için Kurumda çalışma süresiyle ilgili herhangi bir sınırlamaya yer verilmemiş olduğundan, söz konusu Usul ve Esaslar'ın, 3. maddesinde geçen "en az iki ay" ibaresinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Usul ve Esaslar'ın "Sorumluluk" başlıklı 10. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;

Düzenlemenin dayanağı olan toplu iş sözleşmesinde, giyim malzemesinin sadece yayında ve verici istasyonlarında çalışan personele verilmesi öngörülmüş, söz konusu Usul ve Esaslar'ın bu maddesindeki düzenleme ile giyim malzemesi yardımından yararlanması öngörülen ve ekli çizelgede unvanları belirtilen personelden hangilerinin yayın ve verici istasyonlarında görev yaptığını ve bunların hangi giyim malzemesini kullanacağını belirleme görevi Kurumun teşkilat yapısında belirtilen birim amirlerine verilmiştir.

Söz konusu Usul ve Esaslar'ın 5. maddesinde birim amiri; 11/11/1983 tarih ve 2954 sayılı Kanun'un değişik 16. maddesinde düzenlenen birim amirleri ile Ankara Radyosu Müdürlüğü için ise Ankara Radyosu Müdürü olarak tanımlanmıştır.

Dava konusu düzenlemenin, Toplu İş Sözleşmesine uygun olarak yapılmış olması ve personelden kimlerin yayın ve verici istasyonlarında görev yaptığı ve bunların hangi giyim malzemesini kullanacağının, işin gereği olarak en sağlıklı ve doğru bir şekilde tespitinin de ancak ilgili birim amirlerince yapılacağının açık olması karşısında, anılan Usul ve Esaslar'ın 10. maddesinin iptali istenilen ikinci fıkrasının (a) bendindeki düzenlemede hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.

Anılan bende dayanılarak düzenlenen ekli çizelgenin, diğer unvanlara yer verilmediğinden bahisle ve eksik düzenleme nedeniyle iptali istemi yönünden incelendiğinde;

Davalı kurumun yaptığı yayıncılık hizmetinin özelliği gereği, hizmeti doğrudan yapanlarla bunlara yardımcı ve dolaylı olarak destek olanlar tarafından yerine getirildiği, ancak bu durumun, yayın hizmetinin yapılmasında doğrudan veya dolaylı olarak katkıda bulunan bütün personelin ve bunların görev yerlerine göre kullanacakları giyim malzemeleri ve sürelerinin aynı şekilde değerlendirilmesini gerekli kılmadığı açıktır. Kurumda istihdam edilen personelin bu süreçte farklı görevleri üstlendikleri gözetildiğinde, personelin görev yerlerine göre kullanacakları giyim malzemeleri ve süreleri birbirinden farklı olacağından, personelin gruplandırılarak kullanacakları giyim malzemesi ve cinsi ile kullanım sürelerini belirten ekli çizelgedeki düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.

Dava, "Aylıksız izin" başlıklı 12. maddesinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;

Giyim yardımının kural olarak her yıl belirli dönemler itibarıyla verilmesi suretiyle bu giyeceklerin sadece o yıl içinde kullanılması öngörüldüğünden, aynı personelin normal koşullarda izleyen yıllarda yine aynı yardımdan yararlanacağı açıktır.

TRT Kurumu Genel Müdürlüğünde yayın ve verici istasyonlarında çalışan personele verilen giyim malzemesinin görevi sırasında giyilmesi için verildiği, bir yardım döneminde giyim yardımı alan personelin, on aydan fazla aylıksız izin kullanması durumunda aylıksız izinli olduğu dönemde çalışmaması nedeniyle görevi sırasında kullanması için verilen giyim malzemesinin bu sürede kullanılmaması veya izin süresinin bitiminden sonra geriye kalan kısa çalışma süresinde giyim malzemelerinin kullanım sürelerinin dolmayacağı dikkate alındığında, sadece bu durumda bulunan personele sonraki dönemde giyim yardımı yapılmasını öngörmeyen istisnai düzenlemenin,

hizmet gerekleri ve kamu yararı gözetilerek yapıldığı sonucuna ulaşıldığından, bu düzenlemenin iptali istemi yönünden de hukuka aykırılık görülmemiştir.