Danıştay 12. Daire E.2018/5382 K.2021/5098

Dava konusu istem : Kara Kuvvetleri Komutanlığı … Mknz. P. Tug. K.lığı emrinde Tnk. Ütğm. olarak görev yapmakta iken 13/06/1995 tarihinde göreve giderken meydana gelen trafik kazası sonucu vefat eden Y.U.'nun annesi olan davacı tarafından, oğlunun vazife malulü sayılmasına ilişkin talebin reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile vazife malullüğü hükümlerine göre maaş bağlanmasına, geçmiş sürelere ilişkin maaş farklarının ve birikmiş parasının vazife malullüğü hükümlerine göre yeniden hesaplanarak yasal faiziyle birlikte ödenilmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… kararda; dosyanın incelenmesinden, davacının oğlu Y.U.'nun Kara Kuvvetleri Komutanlığı emrinde teğmen olarak görev yapmakta iken, orduevinde kahvaltı yaptıktan sonra içerisinde başka bir teğmenin de bulunduğu hususi otomobil ile görev yerine giderken meydana gelen trafik kazası sonucu vefat ettiği, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca vazife malullüğü hükümlerinden yararlanmak için malullüğün hem vazifenin yapıldığı sırada meydana gelmesi hem de vazifeden kaynaklı olarak maluliyetin ortaya çıkması gerektiği, olayda, davacının oğlunun ölümünde, görevin sebep ve tesiri bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Danıştay'ın dava konusu işleme konu olan vakaya benzer vakalarda; ölümün, vazifenin neden ve etkisiyle meydana geldiğine ilişkin kararları olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacının oğlu Y.U.'nun, 13/06/1995 tarihinde Orduevi'nde kahvaltı yaptıktan sonra mesaiye gitmek için Tank Teğmen E.Ç.'nin hususi aracına bindiği, Topçu Alayı'nın yanında aracın takla atması sonucu yaralanması üzerine arkalarından gelen mesai arkadaşları tarafından Keşan Devlet Hastanesi'ne götürüldüğü, sevkedildiği GATA Haydarpaşa Devlet Hastanesi'nde aynı gün vefat ettiği, davacıya oğlunun vefatı nedeniyle 01/11/2009 tarihinden itibaren aylık bağlandığı, davacının oğlunun vazife malulü sayılarak parasal haklarının ona göre ödenilmesi istemiyle 19/11/2014 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun reddi üzerine,

anılan işlemin iptali ile vazife malullüğü hükümlerine göre maaş bağlanmasına, geçmiş sürelere ilişkin maaş farklarının ve birikmiş parasının vazife malullüğü hükümlerine göre yeniden hesaplanarak yasal faiziyle birlikte ödenilmesi istemiyle, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 44. maddesinin birinci fıkrasında, "Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçilere (malul) denir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır."45. maddesinde, "44 üncü maddede yazılı malullük;

a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;

b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken,bu işlerden doğmuş olursa;

c) Kurumların menfaatini korumak maksadiyle bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartiyle);

ç) Fabrika, atelye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;

Buna (Vazife malullüğü) ve bunlara uğrıyanlara da (Vazife malulü) denir." 46. maddesinde , "44 üncü maddede yazılı malullük 45 inci maddede gösterilenler dışında kalan sebep ve hallerden doğmuş olursa (Adi malullük) ve bunlara uğrıyanlara da (Adi malul) denir." 48. maddesinde ise, vazife malülüklerinin;

a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeleri kullanmaktan,

b) Kanun, tüzük ve emir dışında hareket etmiş olmaktan,

c) Yasak fiilleri yapmaktan,

ç) İntihara teşebbüsten,

d) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlamak veya zarar yapmak maksadından doğmuş olması durumunda, bunlara uğrayanlar hakkında (Adi malüllük) hükümleri uygulanır" düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan düzenlemelerde, maluliyetin, görevin yapılması sırasında görevin neden ve etkisinden doğması halinde, ilgilinin vazife malulü sayılması ilke olarak kabul edilmiş; ilgilinin vazife malülü sayılmaması sonucunu doğuran nedenler, diğer bir ifadeyle malüliyeti doğuran eylem ile görev arasındaki nedensellik bağını kaldıran haller ise, Kanunun 48. maddesinde sayılmak suretiyle belirlenmiştir.

Buna göre, davacının oğlunun, görev yerine giderken geçirdiği trafik kazası sonucunda vefat ettiği anlaşıldığından, ölüm olayının; görevin neden ve etkisine bağlı olarak meydana geldiğinin kabulü gerekmektedir.

Bu durumda, davacıya vazife malullüğü hükümlerine göre aylık bağlanmamasına ilişkin dava konusu işlemde ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.