Danıştay 12. Daire E.2018/5461 K.2021/6146

Dava konusu istem : Davacı tarafından, oğlu …'in Kahramanmaraş Aksu 2. Mekanize Piyade Taburunda er olarak askerlik görevini yapmaktayken 08/09/2011 tarihinde birlikte nöbet tuttuğu arkadaşının silahının ateş alması sonucu hayatını kaybetmesi nedeniyle, tarafına vazife malullüğü aylığı bağlanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince, davacının müteveffa oğlunun, nöbet görevi sırasında uyuması nedeniyle kanun, tüzük ve emir dışında hareket etmiş olduğu, bu esnada diğer nöbetçinin silahının ateş alması sonucu vefat etmesine neden olan olayda, görevin gereklerine uygun hareket etmemesi durumunun ifa ettiği görev ile maluliyeti arasında nedensellik bağını ortadan kaldırması nedeniyle, ölüm olayının görev esnasında ve görevin neden ve etkisine bağlı olarak meydana geldiğinin kabul edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdare Mahkemesince kanun, tüzük ve emirlere aykırı davranış ile maluliyet arasındaki illiyet bağının hatalı değerlendirildiği, müteveffa Eren Özel'in kasıtlı veya taksirli hareketiyle maluliyetine sebebiyet vermediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının oğlu …, Kahramanmaraş Aksu 2. Mekanize Piyade Taburunda er olarak askerlik görevini yapmaktayken, 08/09/2011 tarihinde birlikte nöbet tuttuğu …'ın silahının kazaen ateş alması üzerine hayatını kaybetmiştir. Davacı tarafından, oğlunun vefatı nedeniyle kendisine vazife malullüğü aylığı bağlanması istemiyle 03/12/2014 tarihinde yapılan başvurunun, davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 44. maddesinde; "Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçilere (malûl) denilir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır." kuralına,

Aynı Kanun'un 45. maddesinde; "44 üncü maddede yazılı malullük;

a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;

b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;

c) Kurumların menfaatini korumak maksadiyle bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartiyle);

ç) Fabrika, atelye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;

Buna (Vazife malullüğü) ve bunlara uğrıyanlara da (Vazife malulü) denir." kuralına,

48. maddesinde ise; "Vazife malullükleri:

a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan;

b) Kanun, tüzük ve emir dışında hareket etmiş olmaktan;

c) Yasak fiilleri yapmaktan;

ç) İntihara teşebbüsten;

d) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlamak veya zarar yapmak maksadından; doğmuş olursa bunlara uğrayanlar hakkında (Adi malullük) hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda alıntısına yer verilen mevzuat uyarınca, maluliyetin, görevin yapılması sırasında görevin neden ve etkisinden doğması halinde, ilgilinin vazife malulü sayılması ilke olarak kabul edilmiş; ilgilinin vazife malulü sayılmaması sonucunu doğuran nedenler, diğer bir ifadeyle maluliyeti doğuran eylem ile görev arasındaki nedensellik bağını kaldıran haller ise, 5434 sayılı Kanun'un 48. maddesinde sayılmak suretiyle belirlenmiştir.

Uyuşmazlık konusu olayda, müteveffa er …'in olay tarihinde Kahramanmaraş Aksu 2. Mekanize Piyade Taburunda askerlik görevini er olarak yerine getirdiği.

08/09/2011 tarihinde er …'la birlikte nöbette oldukları, nöbete giderken müteveffanın ve …'ın tüfeklerinin boş ve emniyette olduğu, nöbet yerine ulaştıktan sonra, 170x162 cm ebadındaki nöbet kulübesinde önce er …'ın, sonrasında ise, müteveffa …'in nöbet kulübesi içerisindeki tahta palet üzerine uzanarak yatmaya başladığı, er …'ın rahatsız etmesi nedeniyle, şarjörünü silahına takarak, refleksle kurma kolunu çektiği ve silahın emniyetini açtığı, müteveffa …'in palet üzerinde yattığı sırada, er …'ın duvara dayaması sonucu düşen silahını yakalamaya çalışırken, silahın kazayla ateş alarak, müteveffanın hayatını kaybetmesine neden olduğu,

er … hakkında yürütülen ceza yargılaması sonucunda 5. Zırhlı Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesince tedbirsizlik ve dikkatsizlik nedeniyle ölüme sebebiyet suçunu işlediği gerekçesiyle verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı mahkumiyet kararının, Askeri Yargıtay'ın … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, Mahkeme tarafından temel cezanın belirlenmesinde alt sınırdan uzaklaşılmış olmasında, sanığın yoğun kusurlu bulunması nedeniyle, isabetsizlik bulunmamakla beraber, hükmün, temel cezanın takdir ve tayinindeki gerekçe zaafiyeti nedeniyle bozulmasına karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, müteveffa …'in hayatını kaybetmesine neden olan olayın, birlikte nöbet tuttuğu er …'ın, görevin gereklerine uygun hareket etmeyerek, tedbirsizlik ve dikkatsizliği neticesinde nöbet kulübesi içerisinde düşen silahının kazayla ateş alması neticesinde meydana geldiği, dolayısıyla, müteveffanın ölümüne neden olan olayda, …'in göreviyle maluliyetinin doğumu arasındaki nedensellik bağını kesebilecek nispette kusurunun bulunmadığı, maluliyetinin 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 48. maddesinde sayılan ve ilgilinin vazife malulü sayılmasına engel teşkil eden fiili neticesinde meydana gelmediği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacının müteveffa oğlu hakkında vazife malullüğü hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, davacının bu yöndeki başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise, hukuki isabet bulunmamaktadır.