Danıştay 12. Daire E.2018/9736 K.2022/1442

Dava konusu istem: Kara Kuvvetleri Lojistik Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, emre itaatsizlikte ısrar suçundan hapis cezası aldığı için sözleşmesinin feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla. Uzman Erbaş Kanunu'nda tahdidi olarak sayılan suçlardan mahkûm olanlara verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi sözleşmelerinin feshedilmek suretiyle Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceğinin anlaşıldığı,

bu durumda, Genelkurmay Başkanlığı Askeri Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacının emre itaatsizlikte ısrar etmek suçunu işlediğinin sübuta erdiğinden 25 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın verildiği ve bu kararın kesinleştiği, anılan suçun Uzman Erbaş Kanunu'nda tahdidi olarak sayılan suçlardan olduğu, davacının işlediği fiilin niteliği ile görevin önem ve özelliği de göz önünde bulundurulduğunda dava konusu sözleşmenin feshi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hakkındaki kesinleşen yargı kararına karşı yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulduğu; eylemin ve mahkumiyet kararının, Uzman Erbaş Kanunu'nun 12 maddesindeki değişiklikten sonra, ancak Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesindek değişiklikten önce olması nedeniyle yönetmelik hükmünün uygulanamayacağı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; Genelkurmay Başkanlığı Askeri Mahkemesi'nin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacının 18/02/2015 tarihinde emre itaatsizlikte ısrar suçunu işlediğinden 25 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına karar verildiği, bu kararın 12/05/2016 tarihinde kesinleşmesi üzerine K.K.loj.K.Lığı'nın … tarihli ve ... sayılı "Uzman Erbaş Sözleşme Feshi" konulu işlem ile uzman erbaş sözleşmesinin feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ilişiğinin kesildiği, bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biri de Anayasa’nın 141. maddesinde düzenlenen "yargılamanın açık ve duruşmalı" yapılması ilkesidir. Yargılamanın açıklığı ilkesinin amacı, yargısal mekanizmanın işleyişini kamu denetimine açarak yargılama faaliyetinin saydamlığını güvence altına almak ve yargılamada keyfiliği önlemektir. Bu yönüyle, hukuk devletini gerçekleştirmenin en önemli araçlarından biridir.

Adil yargılanma hakkının düzenlendiği Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6. maddesindeki “aleni yargılamanın” varlığı, zorunlu olarak “sözlü yargılama” hakkını da içerir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve yirmibeşbin Türk Lirasını aşan tam yargı davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılacağı; üçüncü fıkrasında, duruşma talebinin, dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabileceği kurala bağlanmıştır. Anılan maddeye göre, taraflardan birinin isteği üzerine, duruşma yapıldıktan sonra uyuşmazlık hakkında karar verilmesi gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde duruşma yapılması isteminde bulunulduğu hâlde, Mahkemece duruşma yapılmaksızın karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacının duruşma istemi göz önünde bulundurulmadan karar verilmesi, hem Anayasa'nın 36. maddesinde yer alan âdil yargılanma hakkına, hem de 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin açık ve emredici kuralına aykırı olduğundan, usûl hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte eksiklik olarak değerlendirilmesi gereken bu husus, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendi uyarınca kararın bozulmasını gerektirmektedir.

Bu itibarla, dava dilekçesinde duruşma yapılması istenilmesine rağmen, duruşma yapılmaksızın verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.