Danıştay 12. Daire E.2020/1966 K.2024/543

Davanın konusu

Hukuk Fakültesi mezunu olan davacı tarafından, Milli Savunma Bakanlığınca 09/12/2019 tarihinde yayımlanan "Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu"nda başvuru yapabilmek için istenen şartlar arasında yer verilen yabancı dil şartının kaldırılması ve uzman yardımcısı alımı için başvurusunun kabulü istemiyle Milli Savunma Bakanlığına yaptığı 27/12/2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile "Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu"nun "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Bakanlığın resmi internet adresinde yayımlanan "Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığına 2019 Yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu"nda hukuk fakültesi programından mezun olanlardan 10 adet kadro için milli savunma uzman yardımcısı alınacağının duyurulduğu,

hukuk lisans programından mezun olan biri olarak başvuru yapmak için bu Kılavuz’un "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendinde, “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) tarafından veya dil yeterliliği bakımından buna denkliği YÖK tarafından kabul edilen uluslararası geçerliliği bulunan yabancı dil sınavlarından, son 3 (üç) yıl içerisinde nitelik tablosunda belirtilen puanı almış olmak ve bu belgeyi başvuru sistemine yüklemek” şartının yer aldığı ve "Tablolar" konulu 4. maddede yer alan Tablo-2'nin 4. sırasında yabancı dil sınavlarından (YDS ve eşdeğer sınavlardan) en az 50 puan alma şartına yer verildiği,

diğer tüm şartları taşımasına rağmen, yabancı dil şartını taşımadığı için başvuru yapamadığı; oysa, Milli Savunma Uzman Yönetmeliğinde yabancı dil şartı bulunmadığı, 2017 yılında yapılan alımda bu şart yer almadığından, yabancı dil şartı aranmasının hukuki dayanağının bulunmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Milli Savunma Uzman Yönetmeliğinde yabancı dil şartı bulunmamakla birlikte, Bakanlığa ve Genelkurmay Başkanlığına alınan uzman yardımcılarının tüm birimlerde mesleki yeterliliklerini kazanıncaya kadar çeşitli dönemlerde görevlendirilecekleri, bu birimler arasında Savunma ve Güvenlik Genel Müdürlüğünün yanı sıra NATO Güvenlik Dairesi gibi yabancı dil kullanımının gerekli olduğu birimlerin bulunduğu, Bakanlığın 657 sayılı Kanun’un 48/B maddesi ile kendisine verilen takdir yetkisi gereğince uzmanlık görevinin gereği olarak yabancı dil şartının eklendiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu "Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu"nun "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendinin ve bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen davacı başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava, Hukuk Fakültesi mezunu olan davacı tarafından, Milli Savunma Bakanlığı tarafından 09/12/2019 tarihinde yayımlanan "Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu"nda başvuru yapabilmek için istenen şartlar arasında yer alan yabancı dil şartının kaldırılması ve uzman yardımcısı alımı için başvurusunun kabulü yolunda yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem ile "Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu"nun "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa'nın "Kamu hizmetlerine girme hakkı" başlıklı 70. maddesinde; "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) ve (B) bentlerinde, Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartları sıralandıktan sonra aynı fıkranın (B) bendinin ikinci alt bendinde, Devlet memurluğuna atanacakların kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımaları gerektiği belirtilmiştir.

27/09/2013 tarih ve 28778 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Savunma Uzmanlığı Yönetmeliğinin 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, ... belirlemek olduğu; 4. maddesinde, uzman yardımcılarının, ... sözlü sınavdan oluşacağı; 5. maddesinde de, giriş sınavına katılma şartları, ... ilan edileceği; 6. maddesinde ise, giriş sınavına katılabilmek için ..., Türk Silahlı Kuvvetleri sağlık mevzuatında öngörülen nitelikleri taşımaları gerektiği düzenlenmiştir.

Uyuşmazlık konusu Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığına 2019 Yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu’nun "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendinde, “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) tarafından veya dil yeterliliği bakımından buna denkliği YÖK tarafından kabul edilen uluslararası geçerliliği bulunan yabancı dil sınavlarından, son 3 (üç) yıl içerisinde nitelik tablosunda belirtilen puanı almış olmak ve bu belgeyi başvuru sistemine yüklemek” düzenlemesine yer verilmiştir.

Kılavuzdaki nitelik tablosunda ise, adaylarda aranan nitelikler arasında, Hukuk lisans programından mezun olanlar için "Geçerliliği devam eden Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından (YDS) İngilizce dilinden en az 50 puan alan veya uluslararası geçerliliği bulunan ve ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen sınavlardan buna denk puan aldığına ilişkin belgeye sahip olmak.” şartına yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, merkezi atamalarda kurumların hizmetin özelliklerini ve niteliğini dikkate alarak adaylarda aranacak koşulları belirlemelerinin hukuken mümkün bulunduğu, ancak söz konusu koşulların, kurumun kanununda veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü tüzük ve yönetmeliklerinde belirtilmesi gerektiğinin açık olması karşısında; kurum mevzuatında yer almayan bir şartın anılan düzenlemelere aykırı olarak kılavuzla belirlenemeyeceği açıktır.

Belirli bir kadroya atama için adaylarda aranan nitelikleri duyurma fonksiyonu bulunan başvuru kılavuzu ile kamu personelini ilgilendiren yeni düzenlemeler ya da ilave özel şartlar getirilmesi Hukuk Devleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.

Bu durumda, milli savunma uzman yardımcılığı kadrosunda istihdam edilecek personel için aranan İngilizce dil şartının belirlenmesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin, kurumların özel kanun gibi yasal düzenlemelerle veya tüzük veya yönetmelik gibi kalıcı düzenleyici nitelikteki idari işlemlerle düzenlenmesi ve buna Resmi Gazete'de yayımlanıp duyurularak aleniyet kazandırılması gerekirken, Milli Savunma Bakanlığı tarafından 09/12/2019 tarihinde yayımlanan Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzunda davacının mezun olduğu Hukuk lisans programı için yabancı dil şartı belirlenmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Öte yandan, davacının başvurusunun reddine dair bireysel işlemin iptali istemine gelince;

Uyuşmazlık konusu Kılavuzdaki yabancı dil şartının hukuka aykırı olduğu saptandığından, Hukuk Fakültesi mezunu olan davacının başvuru yapabilmek için istenen şartlar arasında yer alan yabancı dil şartının kaldırılması ve uzman yardımcısı alımı için başvurusunun kabulü yolunda davalı Bakanlığa yaptığı başvurunun reddi yolunda tesis edilen bireysel işlemde de hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu, "Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu"nun "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendi ile davacının başvurusunun reddine dair bireysel işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

2019 yılı temin faaliyetleri kapsamında Milli Savunma Bakanlığı tarafından Bakanlığa ve Genelkurmay Başkanlığına çeşitli branşlarda (uluslararası ilişkiler, hukuk, mimarlık, mühendislik vs) olmak üzere 40 adet uzman yardımcısı kadrosu için personel alımına çıkılmıştır.

Bu amaçla Bakanlığın resmi internet adresinde Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığına 2019 Yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu yayımlanmıştır.

Bu Kılavuz’un "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendinde, “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) tarafından veya dil yeterliliği bakımından buna denkliği YÖK tarafından kabul edilen uluslararası geçerliliği bulunan yabancı dil sınavlarından, son 3 (üç) yıl içerisinde nitelik tablosunda belirtilen puanı almış olmak ve bu belgeyi başvuru sistemine yüklemek” düzenlemesine yer verilmiştir. Kılavuzdaki nitelik tablosunda ise, branşa göre en az 50 ila 75 aralığında yabancı dil puanına yer verilmiştir.

Anılan Kılavuzda, başvuru tarihleri 09 Aralık 2019 - 10 Ocak 2020 olarak belirtilmiştir.

Davacı, 27/12/2019 tarihli dilekçesiyle; hukuk fakültesi mezunu olduğunu, Milli Savunma Uzman Yönetmeliğinde yabancı dil şartı bulunmadığını, 2017 yılında yapılan alımda yabancı dil şartının aranmadığını, yabancı dil şartının Yönetmeliğe aykırı olduğunu belirterek, hukuk lisans mezunu olarak başvuruda bulunmak için yabancı dil şartının kaldırılması talebiyle davalı Milli Savunma Bakanlığına başvurmuştur.

Milli Savunma Bakanlığı, … tarih ve … sayılı işlemiyle davacıya verdiği cevapta; adayların başvuru kılavuzunda belirtilen şartların tamamını taşımaları gerektiğini bildirmiştir.

Bunu üzerine, davacı tarafından, söz konusu başvurunun reddine ilişkin işlemin ve anılan Kılavuz"un "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın "Kamu hizmetlerine girme hakkı" başlıklı 70. maddesinde, "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." hükmüne yer verilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) ve (B) bentlerinde, Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartları sıralandıktan sonra, aynı fıkranın (B) bendinin ikinci alt bendinde, Devlet memurluğuna atanacakların kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımaları gerektiği belirtilmiştir.

27/09/2013 tarih ve 28778 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Milli Savunma Uzmanlığı Yönetmeliğinin 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının milli savunma uzman yardımcılığına atanacaklarda aranacak nitelikleri, giriş ve yeterlik sınavlarının şeklini ve uygulamasını, çalışma usul ve esasları ile görev, hak ve sorumluluklarını belirlemek olduğu.

4. maddesinde, uzman yardımcılarının, mesleğe özel yarışma sınavı ile alınacağı ve uzman yardımcılığı giriş sınavının yazılı ve sözlü veya Bakanlıkça uygun görülmesi halinde yalnızca sözlü sınavdan oluşacağı.

5. maddesinde, giriş sınavına katılma şartları, öğrenim dalları, sınav tarihi ve yeri, sınavın yapılış şekli, KPSS taban puanı ve türü/türleri, hangi alandan kaç uzman yardımcısının alınacağı, atama yapılacak kadro sayısı, derecesi, yazılı sınav yapılması hâlinde yazılı sınav konuları, puan sıralamasına göre kaç adayın çağrılacağı, ilk ve son başvuru tarihleri, başvuru yeri ve sınavla ilgili diğer hususlar, başvuru süresinin bitiminden en az otuz gün önce Resmî Gazete’de, Türkiye genelinde yayınlanan tirajı en yüksek ilk beş gazeteden en az birinde ve kurumsal internet sitesinde ilan edileceği.

6. maddesinde ise, giriş sınavına katılabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde yer alan genel şartlara ek olarak son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış (A) grubu kadrolar için yapılan KPSS den, giriş sınav duyurusunda belirtilen puan türlerine göre taban puan ve üzeri puan alarak,

ilanda belirlenen sayıda aday arasına girmiş olmak, sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak, en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler fakültelerinden veya mühendislik, mimarlık, eczacılık ile fen ve edebiyat fakülteleri ile bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak ve giriş sınavını kazanan adaylardan, Türk Silahlı Kuvvetleri sağlık mevzuatında öngörülen nitelikleri taşımaları gerektiği düzenlenmiştir.

Dava konusu Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığına 2019 Yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzu’nun "Başvuru Şartları" başlıklı 2. maddesinin (f) bendinde, “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) tarafından veya dil yeterliliği bakımından buna denkliği YÖK tarafından kabul edilen uluslararası geçerliliği bulunan yabancı dil sınavlarından, son 3 (üç) yıl içerisinde nitelik tablosunda belirtilen puanı almış olmak ve bu belgeyi başvuru sistemine yüklemek.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Kılavuzdaki nitelik tablosunda ise, adaylarda aranan nitelikler arasında, hukuk lisans programından mezun olanlar için "Geçerliliği devam eden Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından (YDS) İngilizce dilinden en az 50 puan alan veya uluslararası geçerliliği bulunan ve ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen sınavlardan buna denk puan aldığına ilişkin belgeye sahip olmak.” şartına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, merkezi atamalarda kurumların hizmetin özelliklerini ve niteliğini dikkate alarak adaylarda aranacak koşulları belirlemelerinin hukuken mümkün bulunduğu, ancak söz konusu koşulların, kurumun kanununda veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü tüzük ve yönetmeliklerinde belirtilmesi gerektiğinin açık olması karşısında, kurum mevzuatında yer almayan bir şartın anılan düzenlemelere aykırı olarak kılavuzla belirlenemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır.

Belirli bir kadroya atama için adaylarda aranan nitelikleri duyurma fonksiyonu bulunan başvuru kılavuzu ile, kamu personelini ilgilendiren yeni düzenlemeler ya da ilave özel şartlar getirilmesi Hukuk Devleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.

Bu durumda, milli savunma uzman yardımcılığı kadrosunda istihdam edilecek personel için aranan İngilizce dil şartının belirlenmesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin, kurumların özel kanun gibi yasal düzenlemelerle veya tüzük veya yönetmelik gibi kalıcı düzenleyici nitelikteki idari işlemlerle düzenlenmesi ve buna Resmi Gazete'de yayımlanıp duyurularak aleniyet kazandırılması gerekirken, Milli Savunma Bakanlığı tarafından 09/12/2019 tarihinde yayımlanan Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzunda davacının mezun olduğu Hukuk lisans programı için yabancı dil şartı belirlenmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Davacının başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı bireysel işlemin iptali istemine gelince;

Milli Savunma Bakanlığı ve Genel Kurmay Başkanlığına 2019 yılı Uzman Yardımcısı Alımı Başvuru Kılavuzundaki yabancı dil şartının hukuka aykırı olduğu saptandığından, hukuk fakültesi mezunu olan davacının başvuru yapabilmek için istenen şartlar arasında yer verilen yabancı dil şartının kaldırılması ve uzman yardımcısı alımı için başvurusunun kabulü istemiyle Milli Savunma Bakanlığına yaptığı 27/12/2019 tarihli başvurunun reddi yolunda tesis edilen bireysel işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.