Danıştay 12. Daire E.2020/4415 K.2023/5871

Dava konusu istem : Nevşehir ili, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünde ambar memuru olarak görev yapan davacı tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … karar sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:…, K:.. sayılı kararıyla; davacı hakkında 13/08/2018 tarihli soruşturma emri ile şahsi cep telefonundan whatsapp uygulaması aracılığı ile Devlet büyükleri aleyhinde, Devlet memurlarına yakışmayan paylaşımlarda bulunduğundan bahisle idari soruşturma açıldığı, muhakkik tarafından hazırlanan 12/09/2018 tarihli soruşturma raporunda;

davacı tarafından 09/08/2018 ve 10/08/2018 tarihlerinde paylaşılan whatsapp durum mesajları ve tanık ifadeleri kapsamında davacının paylaşım, davranış ve tutumlarının hizmet içinde ve dışında devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlar olduğu tespitine yer verilerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (ı) alt bendi uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile tecziyesi ve farklı bir birimde görevlendirilmesi yönünde teklif getirildiği.

Nevşehir Valiliği tarafından soruşturma dosyası incelenerek ve getirilen teklif yetersiz bulunarak, davacının eylemlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında olduğu kanaatiyle Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi için soruşturma dosyasının Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği,

Yüksek Disiplin Kurulunun Nevşehir Valiliği tarafından getirilen teklifi uygun bulması üzerine davacının "Devlet Memurluğundan Çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin tesis edildiği; uyuşmazlıkta, dava dosyasında bulunan soruşturma dosyası ve diğer bilgi belgeler birlikte değerlendirildiğinde; davacının dava konusu disiplin cezasıyla cezalandırılmasına dayanak alınan eylemlerinin, 09/08/2018 tarihli paylaşımında kullandığı "1453 kamyonu yan yana dizerek vasatlıklarına görgüsüzlükleri ilave edenler, "doğaya ihanet ettik" sözüyle günah çıkarmaya çalışıyor.

Akşam ihanet ettik diyenlerin şürekâları, her sabah başka bir şantiye kurarak doğanın canına okuyor, afetler ise korkunç bilançolara dönüşüyor.", beyanları ile 10/08/2018 tarihli paylaşımında yer alan, "Hz.Ömer'in "nedir bu israf, bu şatafat" diye hesap sormasına karşın Muaviye, "Bizans ve Perslere karşı itibardan tasarruf yapılmaz" der ve ilginçtir Ömer'i de ikna eder.

Bilindiği üzere daha sonra Muaviye Şam'da biriktirdiği onca itibarı kimseye bırakmak istemez ve oğlu Yezid'i zorla halife ilan eder. İşte o Yezitlik ne yazık ki İslam dünyasında iktidarını hala sürdürmektedir...!" ifadeleri olduğu, yine tanık beyanlarıyla, kurum içerisinde siyasi eleştiri içeren konuşma ve davranışlarının olduğu hususunun esas alındığı,

konuya ilişkin olarak davacı hakkında Nevşehir Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/997 soruşturma sayılı dosyası ile "Cumhurbaşkanına Hakaret" ve "Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini alenen aşağılamak" suçlarına ilişkin olarak yapılan soruşturma sonucu 24/07/2019 tarih ve K:2019/4119 sayılı karar ile davacının cep telefonu üzerinden whatsapp uygulaması aracılığıyla yapmış olduğu sosyal paylaşımlarda yer alan ifadelerde direkt olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip ERDOĞAN'ı veya herhangi diğer bir kamu görevlisini hedef almadığı,

üstü kapalı bir şekilde eleştiri boyutunu aşarak ağır eleştiri boyutuna ulaşan, ancak hakaret boyutuna ulaşmayan paylaşımlar olduğu' gerekçesiyle "Kamu Adına Kovuşturmaya Yer Olmadığına" karar verildiği; bu durumda, davacıya isnat edilen aynı fiili nedeniyle hakkında yapılan ceza soruşturması sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı yönündeki karar dikkate alındığında, davacının eyleminin, anılan Kanun hükmünde devlet memurluğundan çıkarmayı gerektiren haller arasında sayılan disiplin suçu tanımına uymadığı;

diğer bir ifadeyle, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi ile örtüşmediği ve disiplin hukukunda yer alan "tipiklik" şartının somut olayda gerçekleşmediği; nitekim disiplin soruşturması raporunda da 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (ı) alt bendi uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile tecziyesi önerisinin bulunduğu, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının eylemlerinin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak kapsamında kaldığı ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı hakkında, 13/08/2018 tarihli soruşturma emri ile şahsi cep telefonundan Whatsapp uygulaması aracılığı ile Devlet büyükleri aleyhinde, Devlet memurlarına yakışmayan paylaşımlarda bulunduğundan bahisle idari soruşturma açılmış, muhakkik tarafından hazırlanan 12/09/2018 tarihli soruşturma raporunda;

davacı tarafından 09/08/2018 ve 10/08/2018 tarihlerinde paylaşılan Whatsapp durum mesajları ve tanık ifadeleri kapsamında davacının paylaşım, davranış ve tutumlarının hizmet içinde ve dışında devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlar olduğu tespitine yer verilerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (ı) alt bendi uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırılması ve farklı bir birimde görevlendirilmesi yönünde teklif getirilmiş, Nevşehir Valiliği tarafından, getirilen teklif yetersiz bulunarak,

davacının eylemlerinin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında olduğu kanaatiyle, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi için soruşturma dosyası Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilmiştir.

Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun Nevşehir Valiliği tarafından getirilen teklifi uygun bulması üzerine davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlem tesis edilmiştir. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 25. maddesinde; herkesin, düşünce ve kanaat hürriyetine sahip olduğu, her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimsenin, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamayacağı, düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamayacağı ve suçlanamayacağı belirtilmiş.

26. maddesinde; herkesin, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahip olduğu, bu hürriyetin resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsadığı vurgulandıktan sonra devamında, hürriyetin kullanılmasının hangi amaçlarla sınırlanabileceği hükme bağlanmış.

90. maddesinin son fıkrasında ise; usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmaların kanun hükmünde olduğu, usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümlerinin esas alınacağı düzenlenmiştir.

İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme'nin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) ''İfade özgürlüğü'' başlığını taşıyan 10. maddesinde, '' 1. Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamları tarafından müdahale olmaksızın ve ulusal sınırlar dikkate alınmaksızın, görüşlere sahip olma ve bilgi ve düşünceleri edinme ve bunları yayma özgürlüğünü içerecektir.

Bu madde, Devletlerin, radyo televizyon ya da sinema işletmeciliğinin izne/ruhsata bağlanması isteminde bulunmalarını engellemeyecektir.

2. Bu özgürlüklerin kullanımı, ödevler ve sorumluluklar ile yürütüleceğinden, ulusal güvenliğin, ülke bütünlüğünün ya da kamu emniyetinin yararı, düzensizliğin ya da suçun önlenmesi için, sağlığın ya da ahlakın korunması için, başkalarının şöhret ve haklarının korunması için, gizli bilginin edinilerek açığa çıkmasının önlenmesi için, yahut yargılama organlarının yetki ve tarafsızlığının muhafaza edilmesi için, hukukun öngördüğü ve demokratik bir toplumda gerekli bulunan türdeki formalitelere, koşullara, kayıtlamalara ya da cezalara tabi tutulabilir.'' hükmüne yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak," fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'da ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda, Devlet memurlarının Türkiye Cumhuriyeti Devletine ve kanunlarına sadakatla bağlı oldukları, bulundukları ve ifa ettikleri kamu görevini devlete bağlılık, itibar ve güvenine uygun biçimde tarafsızlık yükümlülüğünü de gözeterek hizmet içinde ve dışındaki davranışlarıyla yerine getirecekleri; hiç bir şekilde "siyasi ve ideolojik" amaçlı beyanda ve eylemde bulunamayacakları düzenlemelerine yer verilmiş olup, 675 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde ise; memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunanların Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Bakılan uyuşmazlıkta, her ne kadar davacı hakkındaki adli soruşturmada Nevşehir Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/997 soruşturma sayılı dosyasından, davacının cep telefonu üzerindeki Watsapp uygulamasından yaptığı paylaşımların direkt olarak Cumhurbaşkanını veya herhangi bir kamu görevlisini hedef almadığı ve hakaret boyutuna ulaşmayan ağır eleştiri boyutunda kaldığı gerekçesiyle kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ve muhakkik tarafından düzenlenen 12/09/2018 tarihli soruşturma raporunda da davacının eylemlerinin "hizmet içinde ve dışında devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlar" kapsamında

olduğu değerlendirilerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (ı) alt bendi uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile tecziyesi teklifinde bulunulmuşsa da; dava dosyasında mevcut olan bilgi ve belgeler ile dava konusu işlemin dayanağı olan soruşturma raporunun incelenmesinden, davacının telefonundaki Watsapp uygulamasından 09/08/2018 tarihli paylaşımında kullandığı "1453 kamyonu yan yana dizerek vasatlıklarına görgüsüzlükleri ilave edenler, "doğaya ihanet ettik" sözüyle günah çıkarmaya çalışıyor.

Akşam ihanet ettik diyenlerin şürekâları, her sabah başka bir şantiye kurarak doğanın canına okuyor, afetler ise korkunç bilançolara dönüşüyor.", beyanları ile 10/08/2018 tarihli paylaşımında yer alan, "Hz.Ömer'in "nedir bu israf, bu şatafat" diye hesap sormasına karşın Muaviye, "Bizans ve Perslere karşı itibardan tasarruf yapılmaz" der ve ilginçtir Ömer'i de ikna eder.

Bilindiği üzere daha sonra Muaviye Şam'da biriktirdiği onca itibarı kimseye bırakmak istemez ve oğlu Yezid'i zorla halife ilan eder.

İşte o Yezitlik ne yazık ki İslam dünyasında iktidarını hala sürdürmektedir...!" şeklindeki paylaşımların Devlet büyüklerini hedef aldığı, bu eylemlerin düşünce hürriyeti kapsamında sayılamayacağı ve kamu görevlisi sıfatı ve onuruyla bağdaştırılamayacağı görüldüğünden, davacının "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak," fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık,

dava konusu işlemin iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Ankara Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.