Danıştay 12. Daire E.2021/1922 K.2021/3851

Davacının iddiaları

Davaya konu Yönergenin 30. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "kurs dışı etkinliklerde bulunurlar" ibaresinin açık olmadığı, çok geniş yorumlanabileceği ve çalışan personele görevleri dışında talimatlar verilebileceği, aynı maddenin 2. fıkrasında; "yönetici ve öğreticiler, haftada 40 saat olmak üzere Kur'an kurslarında ve/veya diğer görevlendirildiği kurs dışı etkinliklerde bulunmak zorundadır" denilerek yönetici ve öğreticilerin başka görevlerde çalıştırılmasına yönelik yetki verildiği, yine aynı maddenin 3. fıkrasında, kurslarda eğitim - öğretim programlarının 07:00 ile 23:00 saatleri arasında uygulanabileceği belirtilerek,

çalışma için çok geniş çalışma aralığı bırakıldığı, söz konusu düzenlemenin gece mesaisi yapılabileceği anlamına geldiği, gece mesaisinin tabi olduğu hükümlerin ve ücretlerin farklı olduğu, çoğu evli ve çocuklu olan bayan öğreticilerin gece çalışmasının düşünülemeyeceği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Dava konusu Yönergenin, hukuka, hizmet gereklerine ve kamu yararına uygun olarak yürürlüğe konulduğu, davacının ileri sürdüğü iddiaların hukuki ve maddi yönden mesnetsiz olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 8. ve 12. maddeleri uyarınca Yönetmelikle düzenlenmesi gereken hususların dava konusu Yönergeye konu edildiği anlaşılmakta olup, Yönetmelikle düzenlenmesi gereken hususlar Yönerge ile düzenlenemeyeceğinden, davaya konu edilen Yönerge maddelerinin iptal edilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; 20/07/2012 tarihli Diyanet İşleri Başkanı oluru ile yürürlüğe konulan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar İle Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin 30. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden. Danıştay Beşinci Dairesinin 19/06/2014 günlü, E:2012/9037, K:2014/5355 sayılı kararıyla; dava konusu Yönergenin dayanağı olan 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca 07/04/2012 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasında.

"Kurs yöneticisinin nitelikleri ile öğretici, nöbetçi öğretici ve diğer personelin görevleri Başkanlığın internet adresinde yayımlanacak bir yönerge ile belirlenir", 12. maddesinin 2. fıkrasında. "Kur’an kursları öğrenci sayısı, verilecek eğitimin ve öğretimin niteliği ile kullanılacak binanın fiziki koşulları gibi ölçütler dikkate alınarak A grubu, B grubu, C grubu ve D grubu olarak tasnif edilirler.

Tasnife ilişkin usul ve esaslar ile kurs binalarına ilişkin teknik şartlar Başkanlığın internet adresinde yayımlanacak yönerge ile belirlenir.". 28. maddesinin 1. fıkrasında ise "Kur’an eğitim ve öğretimi kursu hizmetlerinin yürütülmesinde barınma ve beslenme ihtiyacını karşılamak üzere müftünün teklifi ve mülkî amirin onayı ile aranan şartları haiz olan yurt ve pansiyonlar açılır. Bu yurt ve pansiyonlardan yaz Kur’an kursu öğrencileri de faydalanır.

Yurt ve pansiyon binalarının taşıyacağı teknik şartlar Başkanlık internet adresinde yayımlanacak bir yönerge ile belirlenir." düzenlemelerine yer verildiğini, Yönetmeliğin söz konusu hükümlerine dayanılarak çıkarılan Yönerge'nin dava konusu "Çalışma saatleri" başlıklı 30. maddesinin, "(1) Yönetici, öğretici ve diğer görevliler mesai saatleri içerisinde Kur’an kursu veya kurs dışı etkinliklerde bulunurlar.

(2) Yönetici ve öğreticiler, haftada 40 saat olmak üzere Kur’an kurslarında ve/veya diğer görevlendirildiği kurs dışı etkinliklerde bulunmak zorundadır.

(3) Kurslarda eğitim-öğretim programları; çevre şartları da dikkate alınarak, öğrencilerin istek ve ihtiyaçlarına göre 07.00 ile 23.00 saatleri arasında uygulanabilir." hükmünü içerdiği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Çalışma Saatleri" başlıklı 99. maddesinde; memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olduğu,

bu sürenin Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği, ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma saatleri tespit olunabiliceği belirtilmiş, 100. maddesinde, günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresinin, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Bakanlar Kurulunca, illerde valilerce tesbit olunacağı hükmüne yer verildiği,

yukarıda anılan Yönetmeliğin 13. maddesinde Kur'an kurslarında gerçekleştirilecek faaliyetler arasında, 'dini içerikli sosyal ve kültürel faaliyetler düzenlemek' ibaresine yer verildiği, buna göre iptali istenilen maddenin birinci fıkrası uyarınca personelin mesai saatleri içinde kurs ve kurs dışı etkinliklerde bulunmasının öngörüldüğü,

anılan madde uyarınca, Kur'an kurslarının görev alanı dahilinde öğreticinin kurs dışı etkinlikler düzenlemesinin, kurs müfredatıyla birlikte öğretim faaliyetinin bir unsuru olarak değerlendirilmesi gerektiği, yine mezkur Yönetmeliğin 6. maddesinde, "Öğretici, haftalık çalışma süresi bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99 uncu maddesinde belirtilen hükümlere tabidir" hükmüne yer verildiği, Yönerge'nin 30. maddesinin 2. fıkrasında ise dayanağı Yönetmelik hükmü uyarınca 657 sayılı Yasa'nın 99. maddesine uygun olarak haftalık çalışma saati 40 saat olarak belirlendiği,

Yönergenin 30. maddesinin 3. fıkrasında yer alan düzenlemenin ise 2. fıkrada öngörülen haftalık 40 saatlik çalışma süresini aşmaksızın, yoğun talep gören programlarda öğrencilerin istek ve ihtiyaçları uyarınca ders saatlerinin belirlenmesi sonucunu doğurmakta olduğu, bu nedenle dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, davacı Sendikanın temyiz talebi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 30/03/2016 tarih ve E:2014/5293 K:2016/1109 sayılı kararı ile.

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 6002 sayılı Kanunun 7. maddesi ile yeniden düzenlenen 8. maddesinin son fıkrasında.

"Müftülük kursu, staj, rotasyon, hizmet içi eğitim, terfi ve performans ölçütlerine ilişkin usul ve esaslar ile dini yüksek ihtisas merkezleri, eğitim merkezleri, Kur'an kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.", 6002 sayılı Kanunun 10. maddesi ile yeniden düzenlenen 12. maddesinin 7. fıkrasında da.

"Uzman vaiz, başvaiz, uzman imam-hatip, başimam-hatip, başmüzezzin, Kur'an kursu uzman öğreticisi ve Kur'an kursu başöğreticisi ile murakıp kadrolarına atanmaya ilişkin hususlar ve bunlar ile vaiz, imam-hatip, müezzin-kayyım ve Kur'an kursu öğreticilerinin çalışma usul ve esasları ile imam-hatipler ve müezzin kayyımların haftalık iznine ve bayram tatillerinde izin kullanmalarına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükümlerine yer verildiği,

bahsi geçen düzenleme uyarınca Kur'an kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esasları ile Kur'an kursu uzman öğreticisi, başöğreticisi ve öğreticilerinin çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirlenmesi gerekirken, bu konuda çıkartılan bir yönetmeliğin verdiği yetkiye dayanarak yönergeyle düzenlenmesi olanaklı olmadığından, mezkur Yönergenin dava konusu 30. maddesinde üst hukuk normlarına ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle daire kararının bozulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerince ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında da, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise; Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50’nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür.

2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile; Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili Dava Daireleri Kurulunun bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmadığı açıktır.

Bu durumda; 20/07/2012 tarihli Diyanet İşleri Başkanı oluru ile yürürlüğe konulan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar İle Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin 30. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin iptali yolunda karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı kararı uyarınca Dairemize devredilen dosyada.

Danıştay Beşinci Dairesince verilen 19/06/2014 tarih ve E:2012/9037, K:2014/5355 sayılı davanın reddine ilişkin kararın, davacı tarafından temyiz edilmesi sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/03/2016 tarih ve E:2014/5293, K:2016/1109 sayılı kararıyla bozulması, davalı idarenin kararın düzeltilmesi isteminin de aynı Kurul'un 17/04/2019 tarih ve E:2017/3523, K:2019/1818 sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrasında yer verilen "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır" yolundaki düzenlemeyle, Danıştayda ilk derece mahkemesi olarak bakılan davalarda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen bozma kararlarına karşı, Danıştay dava dairelerine eski kararlarında ısrar edebilme yetkisinin tanınmaması ve söz konusu bozma kararlarına uyulmasının zorunlu olması nedeniyle, bozma kararına uyularak,

Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dava, 20/07/2012 tarihli Diyanet İşleri Başkanı oluru ile yürürlüğe konulan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin 30. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

Danıştay Beşinci Dairesinin 19/06/2014 tarih ve E:2012/9037, K:2014/5355 sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/03/2016 tarih ve E:2014/5293, K:2016/1109 sayılı kararıyla; Daire kararının bozulmasına karar verilmiş olup; davalı idarenin karar düzeltme talebi de Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/04/2019 tarih ve E:2017/3523, K:2019/1818 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

20/07/2012 tarihli Diyanet İşleri Başkanı oluru ile yürürlüğe konulan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar İle Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin "Çalışma saatleri" başlıklı 30. maddesinde; "(1) Yönetici, öğretici ve diğer görevliler mesai saatleri içerisinde Kur’an kursu veya kurs dışı etkinliklerde bulunurlar.

(2) Yönetici ve öğreticiler, haftada 40 saat olmak üzere Kur’an kurslarında ve/veya diğer görevlendirildiği kurs dışı etkinliklerde bulunmak zorundadır.

(3) Kurslarda eğitim-öğretim programları; çevre şartları da dikkate alınarak, öğrencilerin istek ve ihtiyaçlarına göre 07.00 ile 23.00 saatleri arasında uygulanabilir." düzenlemesi yer almaktadır.

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 6002 sayılı Kanunun 7. maddesi ile yeniden düzenlenen 8. maddesinin son fıkrasında.

"Müftülük kursu, staj, rotasyon, hizmet içi eğitim, terfi ve performans ölçütlerine ilişkin usul ve esaslar ile dini yüksek ihtisas merkezleri, eğitim merkezleri, Kur'an kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.", 6002 sayılı Kanunun 10. maddesi ile yeniden düzenlenen 12. maddesinin 7. fıkrasında da.

"Uzman vaiz, başvaiz, uzman imam-hatip, başimam-hatip, başmüzezzin, Kur'an kursu uzman öğreticisi ve Kur'an kursu başöğreticisi ile murakıp kadrolarına atanmaya ilişkin hususlar ve bunlar ile vaiz, imam-hatip, müezzin-kayyım ve Kur'an kursu öğreticilerinin çalışma usul ve esasları ile imam-hatipler ve müezzin kayyımların haftalık iznine ve bayram tatillerinde izin kullanmalarına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenleme uyarınca Kur'an kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esasları ile Kur'an kursu uzman öğreticisi, başöğreticisi ve öğreticilerinin çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirlenmesi gerekirken, bu konuda çıkartılan bir yönetmeliğin verdiği yetkiye dayanarak yönergeyle düzenlenmesi olanaklı olmadığından, anılan Yönergenin dava konusu 30. maddesinde üst hukuk normlarına ve hukuka uyarlık bulunmamaktadır.