Danıştay 12. Daire E.2021/3181 K.2022/5625

Davanın konusu

... Genel Müdürlüğü ... Başkanlığı'nda ... olarak görev yapmaktayken ... tarihinde istifa ederek görevinden ayrılan davacının, görevine yeniden atanmak üzere yapmış olduğu ... tarihli başvurunun, görev yaptığı süre içerisinde aylıktan kesme cezası almış olduğu gerekçesiyle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan 01/12/2007 tarih ve 26717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptali ile atanma isteminin reddine ilişkin işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin Anayasa'da düzenleme altına alınan kanunilik ilkesine aykırı olduğu, ilgili hükmün 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de düzenlenen atama koşullarını aşacak şekilde düzenlendiği, almış olduğu disiplin cezasının görevdeki bir personelin görevine son verilmesine sebep olmazken, göreve yeniden atanmak isteyen kişilere engel olmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Davacının, ... tarih ve ... sayılı işlemle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (c) alt bendi ile 399 sayılı KHK'nin 44. maddesi uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile cezalandırıldığı, 399 sayılı KHK'nin 7. maddesinin üçüncü fıkrasında, işe alınacak sözleşmeli personelde aranılacak özel şartların yönetmelik ile düzenlenebileceği hükmü olduğu, bu doğrultuda yapılan düzenleme ile uyarma ve kınama cezası haricinde disiplin cezası almamış olmanın yeniden atanma koşulu olarak düzenlendiği, nitekim 657 sayılı Kanun'un çekilen memurların yeniden atanmalarına ilişkin 92. maddesinde de, yeniden atama taleplerinin değerlendirilmesinde idareye takdir hakkı tanındığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) Genel Müdürlüğü Kargo ve Lojistik Dairesi Başkanlığında 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'ye tâbi sözleşmeli personel olarak görev yapmaktayken 24/12/2010 tarihinde istifa ederek görevinden ayrılan davacının, görevine yeniden atanma istemiyle yaptığı başvurunun,

görev yaptığı süre içerisinde aylıktan kesme cezası almış olduğu gerekçesiyle reddine ilişkin işlemin ve bu işlemin dayanağı olan ve 01/12/2007 tarih ve 26717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptali ile atanma isteminin reddine ilişkin işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı davada.

Danıştay Onikinci Dairesince, Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve bu düzenlemeye dayalı olarak kurulan bireysel işlemin iptaline, yoksun kalınan parasal hakların tazmini istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiş, davalı idarece, verilen kararın iptale ilişkin hüküm fıkrası temyiz edilmiş, yapılan temyiz incelemesi sonucunda,

uyarma ve kınama hariç disiplin cezalarının atama engeli olarak öngörülmesine ilişkin olan ve idarenin sahip olduğu takdir yetkisini bu cezaları almamış olanlar yönünden kullanması sonucunu doğuran belirlemenin ölçülülük ilkesi yönünden hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu Yönetmelik hükmü ile bu hükme dayanılarak kurulan bireysel işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulmuştur.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının kararlarına uyulması zorunludur. Açıklanan nedenle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına uyularak, bozma kararı doğrultusunda karar verilmesi, yukarıda anılan Yasa hükmü gereği olduğundan, anılan Kurul kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin ve bu düzenlemeye dayalı olarak kurulan bireysel işlemin iptaline, yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden davanın reddi yolundaki 22/02/2018 tarih ve E:2016/4108, K:2018/835 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/02/2020 tarih ve E:2018/3010, K:2020/216 sayılı kararı ile bozulması üzerine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bozma kararına uyularak, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) Genel Müdürlüğü Kargo ve Lojistik Dairesi Başkanlığında 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'ye tâbi sözleşmeli personel olarak görev yapmaktayken 24/12/2010 tarihinde istifa ederek görevinden ayrılan davacının, görevine yeniden atanma istemiyle yaptığı 06/12/2011 tarihli başvurunun,

görev yaptığı süre içerisinde aylıktan kesme cezası almış olduğu gerekçesiyle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan ve 01/12/2007 tarih ve 26717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptali ile atanma isteminin reddine ilişkin işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

Danıştay Onikinci Dairesinin 22/02/2018 tarih ve E:2016/4108, K:2018/835 sayılı kararıyla. 01/12/2007 tarih ve 26717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yönünden.

Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınma koşulları ile diğer özlük haklarını düzenleyen 399 sayılı KHK ile kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında görev yapacak sözleşmeli personelin atanmak için sahip olması gereken koşulların belirlendiği; ancak, istifa eden bir personelin, istifa sonrası yeniden göreve alınmasına yönelik bir düzenleme yapılmadığı, bunun yerine, KHK'nın 58. maddesinde, sözleşmeli personele ilişkin hüküm bulunmayan hallerde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanacağı düzenlemesine yer verildiği,

657 sayılı Kanun'un 92. maddesinde ise, sicilde bulunan disiplin cezalarının, yeniden atamaya engel olduğuna yönelik bir hüküm bulunmadığı, bu durumda, yönetmelik ile düzenleme yapma yetkisi anayasal bir yetki olarak idareye verilmiş olsa da, idarece getirilecek kurallar yasanın sınırlarını genişletemeyeceği ve yeni kural getiremeyeceğinden, dava konusu edilen Yönetmeliğin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, Kanun'da öngörülmeyen bir biçimde istifa sonrası yeniden atama koşulu düzenlendiğinden hukuka uyarlık bulunmadığı;

davacının, görevine yeniden atanma istemiyle yaptığı ... tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden.

Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hukuka aykırı bulunduğundan, davacının, 06/12/2011 tarihli istifa sonrası yeniden atanma konulu başvurusunun, 20/12/2011 tarihinde, görev yaptığı dönemde aylıktan kesme disiplin cezası almış olması nedeniyle reddi işleminde de dayanak normu hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle hukuka uyarlık bulunmadığı; davacının yoksun kaldığını ileri sürdüğü parasal hak istemi yönünden;

davacının, almış olduğu disiplin cezası nedeniyle yeniden atama talebinin reddi işleminin hukuka aykırılığı saptanmış olsa da, bu husus, davacının doğrudan göreve başlayacağı anlamına gelmeyip davacının, 399 sayılı KHK ile 657 sayılı Kanun'un 92. maddesinde sayılan koşulları taşıyıp taşımadığı tespit edilip, idarece yapılacak değerlendirme sonunda işlem tesis edileceğinden, yargılamanın bu aşamasında, yoksun kalınan parasal hakların tazmini isteminin reddi gerektiği gerekçesiyle.

Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 10/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin ve bu düzenlemeye dayalı olarak kurulan bireysel işlemin iptaline, yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Davalı idarenin temyiz isteminde bulunması üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/02/2020 tarih ve E:2018/3010, K:2020/216 sayılı kararıyla, anılan kararın dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "İşe Alınacaklarda Aranılacak Şartlar" başlıklı 7. maddesinde, sözleşmeli olarak işe alınacak personelin taşıması gereken koşullar sayıldıktan sonra, maddenin son fıkrasında. "Sözleşmeli statüde çalıştırılacak personelde aranılacak diğer özel şartlar teşebbüs veya bağlı ortaklık yönetim kurullarınca çıkarılacak bir yönetmelikle tespit olunur.". "Sözleşmenin Feshi ve Sona Ermesi" başlıklı 45. maddenin son fıkrasında.

"İstek, yaş haddi, malüllük veya sicil sebeplerinden biri ile emekliye ayrılma hallerinde sözleşme sona erer.". "Uygulamanın İzlenmesi" başlıklı 58. maddesinin ikinci fıkrasında ise. "Sözleşmeli personele ilişkin olarak bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kurallarına yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları" başlıklı 92. maddesinin birinci fıkrasında, "İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler." hükmü yer almaktadır.

01/12/2007 tarih ve 26717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Boş kadro ve pozisyonlara atama" başlıklı 6. maddesinde;

"(1) Görev tanımı ve iş özellikleri belirlenmiş boş kadro/pozisyonlara;

a) Kuruluş bünyesinden atanacaklar,

b) Sınav kazanmak suretiyle ilk defa göreve alınacaklar,

c) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışıp ayrılan ve yeniden görev isteğinde bulunanlar,

ç) (Değişik:RG-16/6/2012-28325) Başka kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlardan Kuruluşta görev almak isteyenler,

arasından atama yapılır.";

"Yeniden görev talebi sebebiyle atamalar" başlıklı 10/A maddesinde ise;

"(1) Kuruluşa yeniden görev talebiyle atanabilmek için;

a) (Değişik:RG-16/6/2012-28325) Son görev yeri statüsü gereği sicil notu uygulaması devam eden kuruluşlardan atanacaklar için son sicil notu olumlu ve son üç yıllık sicil not ortalaması ile başarı değerlendirmesi yetmiş altı puandan aşağı olmamak,

b) Görev yaptığı süre içerisinde uyarma ve kınama hariç disiplin cezası almamış olmak,

c) Talepte bulunanların görevden ayrıldığı tarih ile yeniden talepte bulunduğu tarih arasında 10 yıl geçmemiş olmak,

ç) 45 yaşını doldurmamış olmak,

şartları aranır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 58. maddesinin göndermede bulunduğu 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 92. maddesine göre, kendi istekleriyle memurluktan çekilenlerden tekrar memurluğa dönmek isteyenlerin atanması konusunda idarenin takdir yetkisi vardır.

Davalı idareye yeniden görev talebiyle atanabilmek için öngörülen koşulların yer aldığı Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin dava konusu fıkrası ise idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken uyması gereken somut bir kritere yer vermiştir.

İdarenin, takdir yetkisini kullanırken uyması gereken asgari kriterleri belirlemesi, tüm bireylere eşit davranma konusunda bir ölçü getirdiğinin göstergesi olup, böyle bir kriter öngörülmesi takdir yetkisinin sınırlandırıldığı şeklinde yorumlanmamalıdır.

Dava konusu Yönetmelik hükmü, yeniden görev talebi sebebiyle atamalar konusundaki usul ve esasları nesnel ölçülere bağlamış ve takdir yetkisinin olabildiğince kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun biçimde kullanılmasını sağlayan ve bu yetkinin hizmet dışı nedenlerle ve hizmet gerekleri ile bağdaşmayan etkilere açık olarak ve keyfi biçimde kullanılmasına imkan verecek ortamı ortadan kaldıran bir düzenleme getirmiştir.

Anılan Yönetmelik hükmünün mevcut olmaması durumunda, kurulacak olan bireysel işlemler (örneğin birden fazla kişinin yeniden atanma talebinde bulunması üzerine idarenin, bu personelden disiplin cezası almış olan kişinin atanması suretiyle takdir yetkisini kullanarak kurduğu bireysel işlem) yargısal denetime tabi olmakla birlikte; hukuk devletinde asıl olan, yargı yoluna başvurma gereği yaratılmadan idarenin hukuka uygun davranmasıdır.

Hukuk dışı işlem ve davranışların, sonuçlanması belli bir süreyi gerektiren yargısal yollara başvurularak düzeltilebilmesi, bu işlemlerin ve davranışların muhatabı olan kişilerin o süre içindeki maddi ve manevi kayıplarının tümüyle giderilmesini sağlayamaz. Ayrıca belirtmek gerekir ki, idarenin yetkilerinin objektif kurallara bağlanması, bu yetkiyi kullanacak olanları hizmet dışı her türlü müdahaleye karşı koruma işlevini de yerine getirir.

İdarenin, takdir yetkisini somutlaştırmak üzere getirdiği dava konusu kriterin yargısal denetimi ise ölçülülük noktasında yapılabilir. Buna göre, dava konusu düzenlemede yer alan, kuruluşa yeniden görev talebiyle atanabilmek için aranan "görev yaptığı süre içerisinde uyarma ve kınama hariç disiplin cezası almamış olmak" koşulu, atama engeli olarak belirlenen disiplin cezalarının ölçülü olup olmadığı yönünden incelenmelidir.

Dava konusu Yönetmelik maddesi ile, 399 sayılı KHK'nın 44. maddesinin, davalı idare bünyesindeki sözleşmeli personele uygulanacak olan disiplin cezaları konusunda göndermede bulunduğu 657 sayılı Kanun'un uyarma ve kınama cezası öngördüğü fiil ve haller göz önüne alındığında, daha ağır nitelikteki fiil ve hallerin yaptırıma bağlandığı diğer cezaların atama engeli olarak belirlendiği görülmektedir. Uyarma ve kınama hariç disiplin cezaları öngörülen fiil ve haller arasında kasten işlenen fiil ve haller ile daha ağır fiil ve haller yer almaktadır.

Bu nedenle, uyarma ve kınama hariç disiplin cezalarının atama engeli olarak öngörülmesine ilişkin olan ve idarenin sahip olduğu takdir yetkisini bu cezaları almamış olanlar yönünden kullanması sonucunu doğuran belirlemenin ölçülülük ilkesi yönünden hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından dava konusu Yönetmelik hükmü ile bu hükme dayanılarak kurulan bireysel işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.