Danıştay 12. Daire E.2021/3575 K.2025/3098

Dava konusu istem: Kara Kuvvetleri Eğitim ve Doktrin albay olarak görev yapan davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. Maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Ahlaki zayıflık" gösterdiğinden bahisle, "Silahlı Kuvvetlerden Ayırma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığının Yüksek Disiplin Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı ile diğer TSK personelinin izin ve mazeret tarihlerinin birbirleriyle aynı olması, güvenlik kayıtlarından 10 günü kapsayan görüntülerde, davacının ilgilinin lojmanında 4 gece kalması hususlarının disiplin suçu olarak değerlendirilerek dava konusu işlem ile cezalandırılmasının Anayasa'nın 20. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesi uyarınca 'özel hayata saygı hakkının' ihlâli sonucunu doğuracağı, tesis edilen ayırma işleminde birey ve kamu yararı dengesinin gözetilmediği, özel hayatın gizliliği ile ölçülülük ilkesine uyulmadığı,

dolayısıyla idarece takdir yetkisinin objektif ve yerinde kullanılmadığı sonucuna varıldığından, tesis edilen işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Mahkeme kararının hukuk uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Eğitim Doktrin Kurmay Başkanlığında albay olarak görev yapan davacının, binbaşı rütbesindeki diğer personel ile ilişkisi olduğunun tespit edilmesi nedeniyle, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Ahlaki zayıflık" gösterdiğinden bahisle "Silahlı Kuvvetlerden Ayırma" cezası ile cezalandırılması üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Özel hayatın gizliliği" başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasında, "Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.", 90. maddesinin beşinci fıkrasında ise, "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır." hükmüne yer veri verilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Özel ve aile hayatına saygı hakkı" başlıklı 8. maddesinde, "Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir.", "Ayrımcılık yasağı" başlıklı 14. maddesinde, "Bu Sözleşme’de tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal veya diğer kanaatler, ulusal veya toplumsal köken, ulusal bir azınlığa aidiyet, servet,

doğum başta olmak üzere herhangi başka bir duruma dayalı hiçbir ayrımcılık gözetilmeksizin sağlanmalıdır." düzenlemesi yer almaktadır.

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası" başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasında. "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası, personelin tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi veya durumuna göre sözleşmesinin feshedilmesi sonucunu doğurur.

Bu cezayı alanlar, seferberlik ve savaş hâlleri haricinde Türk Silahlı Kuvvetlerinde herhangi bir şekilde görev alamazlar.", ikinci fıkrasında "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığında oluşturulacak yüksek disiplin kurulları tarafından verilir ve ilgili kuvvet komutanı, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının onayı ile yerine getirilir.

General ve amiraller hakkında ise Genelkurmay Başkanlığında teşkil edilecek yüksek disiplin kurulu tarafından verilir ve yerine getirilir.", 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise; ''Ahlaki zayıflık: Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmaktır.'' hükmü öngörülmek suretiyle "ahlaki zayıflık" Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa Mahkemesi kararlarında, özel hayatının gizliliği hakkına yapılacak bir müdahalenin "kanunlar tarafından öngörülme", "Anayasa’nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma", "demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama" ölçütlerine uygun olması gerektiği belirtilmiştir. (İ.A., B.

No: 2016/3423, 14/9/2017) Ayırma işlemine dayanak teşkil eden mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Bölge İdare Mahkemesince müdahale olarak görülen dava konusu işlemin kanunlar tarafından öngörülme ölçütüne uygun olduğu, askerî disiplinin ve kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesinin sağlanması, bu itibarla millî güvenliğin korunması şeklinde meşru amaç taşıdığı (Ata Türkeri, B. No:2013/6057, §§ 40-41. G.G., B. No:2014/16701, §§ 51-53. Yaşar Türkmen, B.

No: 2014/5418, 15/2/2017, §§ 50-58) anlaşılmaktadır. Kamu görevlilerinin mesleki yaşamlarıyla da bütünleşen bazı özel hayat unsurları açısından sınırlamalara tabi tutulabilecekleri açıktır.

Bunun yanı sıra Silahlı Kuvvetlerin faaliyetlerinin disiplin içinde yürütülmesi ve etkinliğini gerçekten aksatan bir durum oluşturduğunun ikna edici ve güçlü sebeplerle kanıtlanması hâlinde personelin özel hayatına saygı hakkının sınırlandırılması demokratik bir toplumda gerekli kabul edilebilir. Ancak bu hâlde de sınırlandırmanın ölçülülük ilkesine uygun olması gereklidir. (G.G., B. No:2014/16701, § 60).

Dava konusu işleme esas inceleme raporunda, davacı ile duygusal ilişki yaşadığı belirtilen personelin TSK'nın itibarını sarsacak derecede ahlak dışı hareketlerde bulunduğu belirtilmiştir, Anayasa Mahkemesinin İ.A., B. No: 2016/3423, 14/9/2017 sayılı kararında da asker şahıslar için ahlaki değerlerin ve özel hayatı da kapsayan yaşam biçiminin büyük önemi vurgulanmıştır.

Davacıya isnat edilen eylemde, diğer muhatabın bir başka TSK personeli olması ve olayların Milli Savunma Bakanlığına ait ve personele lojman olarak tahsis edilen konutta gerçekleşmesi, eylemlerinin özel hayat sınırlarını aşarak göreve yansıdığını göstermekte olup; çok sıkı askerî disiplin kuralları ve hiyerarşinin geçerli olduğu personel sisteminde, davacıya isnat edilen eylemlerin kurum disiplinini ve itibarını olumsuz yönde etkileyen bir unsur olarak değerlendirilmesi ve demokratik bir toplumda disiplin yaptırımı uygulanmasının kabulü gerekmektedir.

Bu durumda; evli bir çocuklu olan davacıya isnat edilen "Ahlaki zayıflık" eyleminin ilişkisi olduğu belirlenen ve evli iki çocuklu kadın TSK personeline görevi nedeniyle tahsis edilen lojmanda gerçekleştiği dikkate alındığında, özel hayatın gizliliği kapsamında değerlendirilemeyeceği de açık olup davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası ile cezalandırılması yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yönündeki Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.