Danıştay 12. Daire E.2021/6574 K.2023/4801

Dava konusu istem: ... Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesine istinaden sözleşmeli personel statüsünde tekniker olarak görev yapan davacının, Belediyenin personel giderlerinin bir önceki yıl bütçe gelirlerine oranının %30' un üzerinde olduğundan bahisle 2018 yılında sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin … tarihli ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; mevzuat hükümleri ve dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden, davacının davalı belediyede sözleşmeli tekniker olarak çalıştığı, sözleşme süresinin 01/01/2017-31/12/2017 tarihlerini kapsadığı, buna göre sözleşme süresinin sonunda sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi hususunda davalı idarenin takdir yetkisi olduğu, kaldı ki Belediyenin personel giderlerinin bir önceki yıl bütçe gelirlerine oranının %30 un üzerinde (%35,64) olduğu, buna göre personel istihdamının azaltılması yoluna gidildiği;

davacının, kendisinin sözleşmesinin yenilenmemesine rağmen davalı idarenin geçici işçi başvurusunda bulunduğu iddiasının da, söz konusu işçilerin şoför, temizlik işçisi, büro elemanı gibi davacıdan farklı alanlarda olduğu göz önüne alındığında yerinde olmadığı, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık olmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti :. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince, Danıştay Onikinci Dairesinin 16/11/2020 tarih ve E:2019/4557, K:2020/3741 sayılı bozma kararına uyularak; davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin gerekçesi olarak, 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan "Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz." hükmü uyarınca davalı idarenin mali yetersizliği gösterilmekte ise de;

anılan düzenlemenin idareye yeni alınacak personeli kapsayıp, mevcut personeli kapsamaması nedeniyle hukuken geçerli bir neden olarak kabulü mümkün olmadığı gibi, idarenin mali durumunun yetersizliği dışında fesih nedeni olabilecek başkaca bir sebebin somut bilgi ve belge ile ortaya konulamaması, ayrıca davacının görevinde yetersiz veya başarısız olduğuna ilişkin herhangi bir tespit bulunmadığı hususları gözönüne alındığında, davacının hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin hukuken kabul edilebilir bir nedene dayanmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği,

bu durumda, davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

2018 yılı için personel istihdamında kullanılacak cetvelde yapılan hesaplamada, 2017 yılı personel giderinin, 2016 yılı bütçe gelirinin yeniden değerlendirme oranına göre hesaplanan tutara oranın %38,45 olduğu, 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesinde öngörülen belediyelerin yıllık toplam personel giderinin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirinin 213 sayılı Kanun'a göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın % 30'unu aşamayacağı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine aykırı olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Belediye Başkanlığında sözleşmeli personel statüsünde tekniker olarak çalışan davacının, 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca Belediyenin personel giderlerinin bir önceki yıl bütçe gelirlerine oranı %30'un üzerinde olduğundan bahisle 2018 yılında sözleşmesinin yenilenmeyeceğini bildiren ... tarihli ve ... sayılı işlem üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir..." ; beşinci fıkrasında, "...Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır." hükmü yer almaktadır.

Anılan maddenin sekizinci fıkrasında ise, "Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır.

Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir.

Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.

" hükmüne yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasında, "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde tanımlanmıştır.

06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde, bu Esaslar'ın 14/07/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4. maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiş.

7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli olarak çalıştırılanların, "Hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi" sözleşmenin sona ermesi hali olarak düzenlenmiş.

"Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise, "Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözleşme süresi sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunduğu gibi, haklı nedenlerin bulunması durumunda sözleşmeli personelin sözleşme süresi dolmadan sözleşmelerinin feshedilebilmesi mümkün ise de; asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu kamu hukuku bağlantılı, esasları idare tarafından önceden düzenlenmiş, güvenceli durum sebebiyle yenilememenin veya feshin haklı sebeplere dayanması gerekmekte olup, bu sebeplerin davalı idare tarafından yargı denetimine imkan verecek şekilde somut olarak ortaya konulması gerekmektedir.

İdarelerin sözleşmeli personel istihdamı konusunda takdir yetkileri bulunmakta ise de, bu yetkinin sınırsız, soyut ve mutlak nitelikte olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği tabiidir.

Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar davalı idarece, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca 2018 yılında istihdam edilecek sözleşmeli personel ile ilgili olarak 2017 yılı personel giderinin, bir önceki yıl bütçe gelirlerine oranının % 30'un üzerinde olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği belirtilmiş ise de, davalı idarenin savunma dilekçesinden; davacının hizmetine ihtiyaç kalmadığı gerekçesiyle sözleşmesinin yenilenmemesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davalı idare tarafından, davacının hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmadığına ilişkin somut bilgi ve belge sunulmamış olmakla birlikte, Mahkeme tarafından; dava konusu işlem tesis edildikten sonra davacının, yerine başka bir personelin istihdam edilip edilmediği, iş performansının yeterli olup olmadığı, çalıştığı birimdeki kadro durumu ve davalı idarenin davacının istihdam edildiği pozisyonla ilgili değişiklik yapıp yapmadığı araştırılmaksızın, bu hususlarla ilgili yeterli bilgi elde edilmeden karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Mahkeme tarafından, davacının sözleşmesinin feshedilmesinden sonra yerine başka bir personelin istihdam edilip edilmediği, iş performansının yeterli olup olmadığı, çalıştığı birimdeki kadro durumu ve davalı idarenin davacının istihdam edildiği pozisyonla ilgili değişiklik yapıp yapmadığı araştırılarak karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği anlaşıldığından, davanın reddine yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan davacının istinaf isteminin kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ile dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.