Danıştay 12. Daire E.2021/8011 K.2024/3031

Dava konusu istem: İpekyolu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünde kısım amiri olarak görev yapan davacının, Edirne Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğünde gümrük muhafaza kısım amiri olarak görev yaptığı dönemdeki fiilleri nedeniyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi gereğince, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, Hamzabeyli Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Bölge Amirliğince, 06/02/2017 tarihinde Türkiye'ye giriş yapmak üzere Bulgaristan'dan gelen T.

P.'nin sevk ve idaresindeki otomobile sistemin uyarı vermesi üzerine, işlem yapılmak için aracın yolcu muayene peronlarına intikal ettirildiği, yapılan kontrolde aracın arka koltuk ve bagaj bölmesinde siyah poşetler ve koliler içerisinde 14 adet oto parçası ile 129 adet elektronik sigara ve parçalarının yakalandığı, kamera görüntüleri üzerinde yapılan incelemede aracın yolcu giriş muayene peronlarında durmadan geçip peronların ön sağ tarafına park ettiğinin görüldüğü,

adli soruşturma devam ederken olayla ilgili talep edilen idari soruşturma iznine istinaden Bakanlık Makamının ... tarih ve ... sayılı onayı ile disiplin soruşturması başlatıldığı, davacının araç sahipleriyle arasında geçen ve cep telefonunda tespit edilen mesaj kayıtları ve sonrasında yapılan tespitlere göre 2 (iki) aracın işlemlerinde nöbetçi kısım amiri olarak, diğerinde ise telefonla işlemlere müdahil olduğu, karşılığında araç sahiplerinden hediye cep telefonu aldığı hususlarının adli soruşturma kapsamındaki iddianamede yer aldığı,

şüpheli T.P.'nin ve soruşturma kapsamında yer alan A.S.C. isimli diğer şüphelinin de davacıyı teşhis ettiği, davacı hakkında yaptırılan mal varlığı araştırması sonucu düzenlenen 05/09/2018 tarihli aklama suçu inceleme raporunda, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 282. maddesindeki suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçundan takibatta bulunulmasının mütalaa edildiği,

soruşturma kapsamında davacının rüşvet almak, kaçakçılığa göz yummak, haksız mal edinimi ve aklama suçlarını işlemek suretiyle "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle, "Devlet memurluğundan çıkarma" disiplin cezası ile cezalandırılması teklifinin getirildiği, ayrıca davacı hakkında "Eşyayı gümrükleme işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak, rüşvet almak" suçunu işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle hazırlanan iddianamenin kabul edildiği ve ...

Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılamanın derdest olduğunun anlaşıldığı, bu durumda; dosya kapsamındaki soruşturma raporları, eki ifade tutanakları ve adli soruşturma dosyası eki ifade ve teşhis tutanakları, mesaj içerikleri, kamera kayıtları, malvarlığı araştırma raporu bir bütün olarak değerlendirildiğinde, üzerine atılı "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" eyleminin sübuta erdiği anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan;

davacının disiplin cezasına konu fiili nedeniyle adli yargı yerince soruşturmaya başlanmış olmasının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 131. maddesi uyarınca disiplin cezası verilmesine engel oluşturmayacağının da açık olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta; her ne kadar davacı hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ''Rüşvet almak ve vermek, eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak'' suçlarından beraat kararı verilmiş ise de, anılan suçlarla bağlantılı olarak ''Malvarlığı değerlerinin gayrimeşru kaynağını gizlemek ve 3628 sayılı Kanun'a muhalefet'' suçlarından, ...

Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyası kapsamında yargılamasının devam ettiği anlaşıldığından, bu aşamada söz konusu beraat hükmünün tek başına dava konusu işlemi hukuka aykırı hale getirmeyeceği, bu itibarla, istinaf yoluyla incelenen karar, usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenler, kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, istinaf başvurusunun açıklama eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ceza mahkemesince verilen beraat kararının göz ardı edildiği, ceza dosyasındaki bir başka kişiyle ilgili olarak aynı konuda farklı karar verildiği, aklama suçu inceleme raporunun, disiplin soruşturması raporu niteliğinde olmayıp, bu rapora istinaden değerlendirme yapılmasının hukuken mümkün olmadığı, aklama suçunun şartlarının oluşmadığı, Yüksek Disiplin Kurulunda yapılan sözlü savunma sonrasında yeniden müfettiş raporu istenerek idari soruşturmaya dahil edilen 2. olayla ilgili olarak,

öğrenme tarihinden itibaren 6 ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığından zaman aşımı şartlarının oluştuğu, ceza soruşturması kapsamında yaptırılan teşhis tutanakları üzerinde oynama yapılarak usulüne uygun düzenlenmediği, kolluk kuvvetlerince hazırlanan belgelerde usulsüzlüklerin bulunduğu, 2. olay tarihinin belli olmayıp, sanık A.S.C.'nin ifadesinde çelişkilerin bulunduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İlgili mevzuat gereğince memur hakkında ceza mahkemesinde yürütülen kovuşturmanın, disiplin kovuşturması yapılmasını engellemeyeceği ve geciktiremeyeceği, iki prosedürün birbirinden bağımsız ve ayrı şekilde yürütüleceği, ceza mahkemesince verilen kararların disiplin cezasının verilmesinde bağlayıcı olmayacağı, ayrıca davacı hakkında yürütülen soruşturma ve işlem dosyası incelendiğinde eyleminin sabit olduğu ve somut delillerle kanıtlandığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İpekyolu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünde kısım amiri olarak görev yapan davacının, Edirne Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğünde gümrük muhafaza kısım amiri olarak görev yaptığı dönemdeki fiilleri nedeniyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi gereğince, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır. Aynı Kanunun 131. maddesinde; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturulmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda ceza kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden fiil, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Bir memura isnat olunan disiplin cezasına konu fiillerin, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre cezalandırılmasının gerekli olması durumunda, disiplin cezası hakkında karar verilmesi için mevcut deliller yeterli görülmeyerek ceza mahkemesi kararına ihtiyaç duyulduğu kanaati hasıl olmuş ise, disiplin cezasına konu fiilin hukuki denetiminden önce ceza mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda; disiplin cezasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç olması nedeniyle, davacı hakkında, "Malvarlığı değerlerinin gayrimeşru kaynağını gizlemek, 3628 sayılı Kanun'a muhalefet'' suçlarından, ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacının işlediği iddia edilen fiiller sebebiyle yargılandığı ceza davasının sonucunun araştırılması ve ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklama eklenerek reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.