Danıştay 12. Daire E.2022/1499 K.2025/2943

Dava konusu istem: ... Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Kliniğinde, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 45. maddesi kapsamında sözleşmeli hemşire olarak görev yapan davacının, hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına, sözleşmeli personel olması nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarih ve E:... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının kendisine ait whatsapp durumunda yüz kızartıcı ve utanç verici nitelikte paylaşımlarda bulunduğu, olaya ilişkin yaptığı savunmasında, pişman olduğunu dile getirdiği; ancak davacının devlet memurluğu ile bağdaşmayacak surette fiil ve hareketlerde bulunduğu ve işlediği fiil ile verilen cezanın birbiriyle örtüştüğü anlaşıldığından, hizmet sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; davacıya isnat edilen soruşturma konusu fiillin, bir haberleşme ve sosyal medya platformu olan whatsapp uygulamasında, çalışma arkadaşları da dahil olmak üzere sadece telefonuna kayıtlı olan kişilerin görebileceği şekilde bir tartışmaya cevap niteliğinde kaba ve argo kelimeler ile ifade edilen, cinsel içerikli ifadeler paylaşmak şeklinde gerçekleştiği, soruşturma konusu fiillerin, davacının mesleki faaliyeti ile ilgisi olmayan, mahremiyet alanına dahil özel yaşamı kapsamında kaldığı anlaşıldığından,

söz konusu fiillerin "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" olarak değerlendirilerek dava konusu işlem ile cezalandırılmasının, Anayasa'nın 20. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesi uyarınca özel hayata saygı hakkının ihlali sonucunu da doğuracağı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çocuk acil polikliniğinde görev yaptığı, çalışma arkadaşlarının genelde kadın olduğu ve söz konusu paylaşımıyla memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelikte eylemde bulunduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının söz konusu paylaşımının ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceği, çalışma arkadaşlarının paylaşımını gördükleri, görev yaptığı yer itibarıyla da paylaşımının yaptığı göreve leke süreceğinin tartışılmaz olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

...

Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Kliniğinde 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 45. maddesi kapsamında sözleşmeli hemşire olarak görev yapan davacının, 30/05/2020 tarihinde Whatsapp haberleşme ve paylaşım uygulamasının, listesine ekli kişilerin görebileceği durum bölümünde cinsel içerikli, argo paylaşım yaptığı tespit edildiğinden bahisle hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına,

sözleşmeli personel olduğu için sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarih ve E:... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın "Özel hayatın gizliliği ve korunması" başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasında, "Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin "Özel ve aile hayatına saygı hakkı" başlıklı 8. maddesinde, "Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir." açıklaması yapılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında belirtilmiştir.

Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde. "Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır.", 12. maddesinde.

"Sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, ilgili kurumun saptayacağı özel koşulların yanı sıra, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen koşulları taşımaları gereklidir.", "Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde.

Personelin; "a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması, b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, .... hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa’nın 20. maddesinde, herkesin özel hayatına saygı gösterilmesi hakkına sahip olduğu ve özel hayatın gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmekte olup, bu düzenlemede yer verilen özel hayatın gizliliği hakkı, Sözleşme’nin 8. maddesi çerçevesinde "özel yaşama saygı" kapsamında güvence altına alınan hakka karşılık gelmektedir. Özel hayat, geniş bir kavram olup, kapsayıcı bir tanımının yapılması oldukça zordur. Bu kapsamda korunan hukuki değer esasen kişisel bağımsızlık olup, bu koruma herkesin, istenmeyen bütün müdahalelerden uzak, kendine özel bir ortamda yaşama hakkına sahip olduğuna işaret etmekle birlikte, özel hayat kavramının herkesin kişisel yaşamını istediği şekilde sürdürme ve dış dünyayı bu alandan uzak tutma kavramına indirgenemeyeceği de açıktır.

Özel hayat, öncelikle bireylerin kendi bireyselliklerini geliştirebilecekleri ve diğer kişilerle en mahrem ilişkilere girebilecekleri kavramsal ve fiziksel bir alana işaret etmektedir. Bu alan, Devletin meşru amaçlarla asgari düzeyde müdahale edebileceği özel bir alanı kapsamaktadır. Bazı hallerde özel alanın daha sınırlı olduğunun kabulünün gerekeceği de kamu düzeninin bir gereğidir.

Uyuşmazlıkta, ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çocuk acil polikliniğinde sözleşmeli hemşire olarak görev yapan davacının, Whatsapp haberleşme ve paylaşım uygulamasının, listesine ekli bütün kişilerin görebileceği durum bölümünde cinsel içerikli, argo paylaşım yaptığı, bu paylaşımın birkaç çalışma arkadaşı tarafından kaydedilerek düzenlenen tutanak üzerine yapılan soruşturma neticesinde davacının paylaşımıyla "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının söz konusu paylaşımı yaparken bazı çalışma arkadaşlarını listesinden çıkarttığı, dolayısıyla paylaşımı bazı kişilerden gizlediği, ancak listeden çıkarmadığı birkaç çalışma arkadaşının bu paylaşımı görerek kayıt altına aldığı; söz konusu paylaşımların sadece argo ve küfürlü söz olarak nitelendirilerek, özel hayatın sınırları içinde kaldığının kabul edilemeyeceği, paylaşımın tamamen cinsel içerikli ve kadınlara hakaret içeren, çalışma barışını olumsuz yönde etkileyecek nitelikte olduğu;

küçük ve ergen çocukların tedavi olmak amacıyla geldiği çocuk acil polikliniğinde hemşire olarak görev yapan davacının, görev yaptığı yer ve görevi de göz önüne alındığında, yaptığı paylaşımıyla "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediği sonucuna varıldığından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına,

sözleşmeli personel olması nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Her ne kadar, davacı vekili tarafından, paylaşımların özel hayat alanında yapılan görüş beyanı şeklinde olduğu ve anayasal güvence altına alınan ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği beyan edilmiş ise de; davacının paylaşımının, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceği, kamunun üstün yararı gözetilerek, meşru amaçlarla müdahale edilebilecek bir alanda olduğu açıktır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.