Danıştay 12. Daire E.2022/432 K.2022/2626

Dava konusu istem : Davacı tarafından, Manisa Alaşehir Eğitim Alay Komutanlığı, 2. Ulaştırma Eğitim Taburu 4. Ulaştırma Eğitim Bölük Komutanlığında piyade sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının menfi sonuçlanması üzerine sözleşmeli er ön sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın reddi yolundaki Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının yargılamanın yenilenmesi yoluyla kaldırılarak, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının sözleşmesinin feshi işleminin iptali talep edilmiş ise de, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 53. maddesinde yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin tahdidi şekilde düzenlendiği ve anılan hükümlerde davacı tarafından yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak gösterilen hususlara yer verilmediği, ayrıca, yeni bir delil hususu vs. olmadığı da anlaşıldığından, yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdari işlem ve yargılama aşamasının tamamına FETÖ/PDY terör örgütünün gölgesinin düştüğü, işlemler ve yargılamaların adil yargılama ilkelerine aykırı olduğu, kendisine kurulan bir kumpasın ardından Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarıldığı, çıkarılmasına sebebiyet veren İstihbarat Başkanının tutuklu olduğu, AİHM'de derdest başvurusu olduğu, 2577 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 9. madde uyarınca yargılamanın yenilenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İİNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Manisa Alaşehir Eğitim Alay Komutanlığı, 2. Ulaştırma Eğitim Taburu 4. Ulaştırma Eğitim bölük Komutanlığında piyade sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının menfi sonuçlanması üzerine sözleşmeli er ön sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine, ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla da davacının karar düzeltme isteminin reddine karar verildiği,

bunun üzerine davacı tarafından, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara ilişkin olarak; idari işlem ve yargılama aşamasının tamamına FETÖ/PDY terör örgütünün gölgesinin düştüğü, işlemler ve yargılamaların adil yargılama ilkelerine aykırı olduğu, kendisine kurulan bir kumpasın ardından Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarıldığı, yargılamanın yenilenmesi ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesince verilen kararın kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Yargılamanın Yenilenmesi" başlıklı 53. maddesi.

"1.Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir. a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması, b) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,

c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması, d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi, e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması, f) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması, g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması,

h) (Değişik: 10/6/1994 - 4001/23 md.) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması. ı) (Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması.

2. Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır. 3. (Değişik birinci cümle: 15/7/2003-4928/6 md.)Yargılamanın yenilenmesi süresi, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür.

Bu süreler, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır." şeklinde düzenlenmiştir.

Aynı Kanun'un 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanunun 26. maddesi ile değişik "Yargılamanın Yenilenmesi Usulü" başlıklı 55. maddesinde ise, "1. İsteğin ilişkin olduğu konu, diğer bir daire veya mahkemenin görevine girmiş ise karar bu daire veya mahkemece verilir. 2. Karşı tarafın savunması alındıktan sonra istekler incelenir ve kanunda yazılı sebepler varsa davaya yeniden bakılarak karar verilir.

3. Yargılamanın yenilenmesi istemleri, kanunda yazılı sebeplere dayanmıyor ise, istemin reddine karar verilir. 4. Yargılamanın yenilenmesi istemlerinde duruşma yapılması, görevli daire veya mahkemenin kararına bağlıdır. 5. Bu madde ile 53. madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın yenilenmesinde bu Kanunun diğer hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.

27/03/2018 tarihli ve 30373 (2.mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7103 sayılı Vergi Kanunları ile Birlikte Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 23. maddesi ile 2577 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 9. maddede.

"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, kaldırılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yaptığı başvuru derdest olanlar, bu tarihten itibaren üç ay içinde Ankara idare mahkemelerinden yargılamanın yenilenmesini isteyebilirler.

Bu süre içinde istemde bulunmayanlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle verilen kabul edilemezlik kararının kendilerine tebliğinden itibaren üç ay içinde de istemde bulunabilirler. Süresinde istemde bulunulması halinde yargılama yeniden yapılarak karar verilir.

" şeklinde düzenleme yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler uyarınca.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na eklenen Geçici 9. maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, kaldırılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yaptığı başvuru derdest olanların, maddenin yürürlük tarihinden veya AİHM tarafından münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle verilen kabul edilemezlik kararının kendilerine tebliğinden itibaren üç ay içerisinde istemde bulunmak şartı ile dava konusu işlem hakkında yeniden yargılama yapılarak bir karar verileceği,

"süresinde istemde bulunması halinde yargılamanın yeniden yapılarak karar verileceği" hususunun kanun koyucu tarafından açıkça belirtilmiş olması karşısında, yargılamanın yenilenmesi istemiyle yapılmış olan mevcut başvuruların da süresinde yapılmış bir başvuru olarak kabul edilmesi gerektiği açıktır.

Davacının, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6/1. maddesine dayanarak, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde yürütülen yargılamanın adil olmadığı, AYİM'in bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olarak kabul edilemeyeceği, bu nedenle adil bir şekilde yargılanmadığı şikayetiyle AİHM'ne yaptığı 35605/18 sayılı başvurusu hakkında verilen 26/10/2018 tarihli kararda, 7103 sayılı Kanun ile getirilen yeniden yargılanma imkanından faydalanmaları gerektiği, dolayısıyla iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle başvuruların kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir.

Bu durumda, her ne kadar İdare Mahkemesince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Yargılamanın Yenilenmesi" başlıklı 53. maddesinde yer alan yargılamanın yenilenmesi sebepleri açısından bir değerlendirme yapılarak karar verilmiş ise de; yukarıda belirtilen düzenlemede yer alan.

"Bu süre içerisinde istemde bulunmayanlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle verilen kabul edilmezlik kararının kendilerine tebliğinden itibaren üç ay içerisinde istemde bulunabilirler" kuralı ile davacının AİHM'e yaptığı başvuru hakkındaki, "münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle verilen kabul edilmezlik kararı" birlikte değerlendirildiğinde; davacının yeniden yargılama yapılması isteminin ...

İdare Mahkemesinin yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine ilişkin kararının verildiği tarihte yürürlükte olan 2577 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi kapsamında değerlendirilerek bir sonuca varılması gerekmektedir.

Bu itibarla, yargılamanın yenilenmesi isteminin reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.