Danıştay 12. Daire E.2023/1876 K.2023/6917

Dava konusu istem: Trabzon ili, 17. Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'na göre hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki niteliği taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararla; milli güvenliğin sağlanması görevini yerine getiren Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev alacak personelde bazı özel koşulların aranmasının, hizmetin niteliği gereği zorunlu olması karşısında, her ne kadar hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi "başka bir adayın yerine sınava girmek veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlamak" suçundan 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilen davacının güvenlik soruşturmasının olumlu olarak nitelendirilemeyeceği, bu durumda,

sözleşmeli er olmak için aranan "güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak" şartını sağlayamadığı sonradan anlaşılan davacının sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, dava konusu işlem hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal hakların ödenmesi talebinin de reddi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kanunda hangi suçları işleyenlerin ve hangi cezaları alanların mesleğe kabul edilmeyeceğinin açıkça belirtildiği, yargılandığı suçun sayılan suçlar arasında olmadığı gibi hakkında açılan ceza davasında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın da sözleşmesinin feshedilmesine sebep olmayacağı belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, İdare Mahkemesince davacının adli yardım isteminin kabulüne karar verildiği görüldüğünden ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin üçüncü fıkrasında, adli yardımın, hükmün kesinleşmesine kadar devam edeceği belirtildiğinden, davacının adli yardım istemi hakkında yeni bir karar verilmeden ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kara Kuvvetleri Komutanlığı 17. Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'na göre hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda, başka bir adayın yerine sınava girmek veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlamak suçundan 10 ay hapis cezası alması nedeniyle 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki niteliği taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında "Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır:

d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;

1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından,

2) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından,

3) 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununun 148 inci maddesinde belirtilen suçlardan, birisinden mahkûm olmamak.",

"Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında "Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir: ...

c) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek." hükmü öngörülmüştür.

17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde;

"(1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.

(2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri,

özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.", "Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinin üçüncü fıkrasında ise.

"Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, hakkında yapılan güvenlik soruşturması neticesinde; "...

Asliye Ceza Mahkemesi tarafından E:... , K:... sayılı karar ile 6144 sayılı ÖSYM Hizmetleri Hakkında Kanun'un 10/3-B maddesine muhalefet (Başka bir adayın yerine giren veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlayan) suçundan 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve söz konusu kararın 12/12/2020 tarihinde kesinleştiği yolundaki bilgi notuna istinaden, Değerlendirme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının güvenlik soruşturması sonucunun olumsuz olarak değerlendirildiği,

bunun üzerine 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sözleşmeli er olmak için gerekli niteliği taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açık metnine yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca 6191 sayılı Kanun'un 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde sayılan (belirlenen) suçlar dışında kalan taksirli suçlar ya da bu kapsamda sayılmayan suçlar sebebiyle yapılan yargılama sonucunda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, sözleşmeli erbaş ve erlerin taşımaları gereken nitelikler arasında sayılmadığından görevlerini yapmasına engel teşkil etmemektedir.

Uyuşmazlıkta, davacı hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın konusu olan suçlar, ilgili mevzuatta sayılan suçlardan olmadığından, bu suçlardan dolayı verilen kararlar nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilerek sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Öte yandan, Dairemiz kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesince davacının parasal hak talebi yönünden bir değerlendirme yapılacağı açıktır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.