Danıştay 12. Daire E.2023/2927 K.2025/1560

Dava konusu istem: TBMM Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli hizmetli olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin TBMM Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, usulsüz şekilde ...

Sandığından çok yüksek şekilde kredi çekerek Sandığı zarara uğrattığı, yönetim kurulu eski başkan yardımcısı ile birlikte hareket edip usulsüzlük yaptıkları, yapılan soruşturma neticesinde milyonları bulan miktarda krediler çekmesine rağmen çok düşük miktarda, 1.200,00-TL taksitlerle geri ödeme planına bağlandığı ve davacının da çektiği yüksek miktardaki kredi ve borcunu kabul ettiği,

hizmetli olarak çalışan davacının lehine olarak en iyi değerlendirmeyle dahi kalan borcunun 979.285,00-TL tutarında olmasının hayatın olağan akışına ve mantığa ters olduğunun ve davacının bu haliyle haksız ve yüz kızartıcı şekilde gelir sağladığının açık olduğu sonucuna varıldığından, eyleminin karşılığı olarak Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hizmetiyle ilgili bir eylemde bulunmadığı halde, hizmet içindeymiş gibi değerlendirilerek ceza verildiği, cezasının orantısız olduğu, başka ilgililer hakkında kınama cezası verilirken, kendisine Devlet memurluğundan çıkarma cezasının verilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

TBMM Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli hizmetli olarak görev yapan davacının, TBMM Personeli Biriktirme ve Yardım Sandığında yönetim için devir teslim yapılırken hesaplarda usulsüzlük olduğunun tespit edilmesi üzerine yapılan incelemede, toplamda 1.980.620,00-TL ikraz parası çektiği, hala geri ödemediği 979.285,00-TL borcu olduğundan,

fazla miktarda nakdi yardım aldığı iddiasıyla hakkında başlatılan soruşturma sonucunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin TBMM Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, maddenin (B) fıkrasında; sözleşmeli personel; "kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına İhtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri" olarak tanımlanmıştır.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde; bu Esaslar'ın, 14/07/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4. maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiş; "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde ise; sözleşmeli personelin sözleşmesinin feshedilmesini gerektirecek nedenler, maddeler halinde sayılmış olup, "Personelin;

a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,

b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,

c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi,

ç) (Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarihli ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)

d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,

e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması,

f) (Ek: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması,

hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." düzenlenmesine yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren haller arasında gösterilmiştir.

18/12/2011 tarih ve 28146 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6253 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu'nun "Başkanlık Divanının yetkisi" başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasında. "Kanunlarda Cumhurbaşkanı kararına lüzum gösterilen hususlardan TBMM ve İdari Teşkilatla ilgili olanlar hakkında Başkanlık Divanı yetkilidir." hükmü, 27. maddesinde. "Başkanlık Divanı ve TBMM Başkanlığı.

İdari Teşkilatın görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idari düzenlemeler yapabilir. Bu madde uyarınca çıkarılacak yönetmeliklerden Başkanlık Divanınca uygun görülenler Resmî Gazetede veya uygun araçlarla yayımlanır." hükmü, 29. maddesinin sekizinci fıkrasında.

"İdari Teşkilatta, toplam kadro sayısının yüzde yirmisini geçmemek üzere, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre sınavla alınmak suretiyle sözleşmeli personel çalıştırılabilir. Bu şekilde çalıştırılacaklarda aranacak nitelikler, yapılacak sınavın şekli ve konuları ile bunların çalışma usul ve esasları Başkanlık Divanınca belirlenir." hükmü öngörülmüştür.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu'nun 26. ve 27. maddelerine dayanılarak hazırlanan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Disiplin Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik hükümleri, TBMM Başkanlığı İdari Teşkilatında 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (A) ve (B) fıkraları ile 1/12/2011 tarihli ve 6253 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanununun 30 uncu maddesine göre çalıştırılan personel hakkında uygulanır.", 7. maddesinde; "Personele verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallere ilişkin olarak 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanır." denilmiştir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanununun 26. ve 27. maddelerine dayanılarak hazırlanan, 24/04/2018 tarih ve Karar No: 58 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı kararıyla yürürlüğe konulan "Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Geçici 43 üncü Maddesi Uyarınca Anılan Kanun'un 4 üncü Maddesinin (B) Fıkrası Kapsamında Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar"ın "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde.

"Bu Esasların amacı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasına göre geçici personel olarak görev yapmakta iken anılan Kanunun geçici 43 üncü maddesi kapsamında sözleşmeli personel statüsüne geçirilenlerin 657 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre mali yılla sınırlı olmak üzere sözleşmeli personel olarak çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.", "Suç sayılan fiil ve haller" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında.

"Çeşitli kanun, tüzük ve yönetmeliklerde Devlet memurları için öngörülen ödev, sorumluluk ve yasaklar ile disiplin cezasını gerektiren fiil, haller ve disiplin cezaları, bu Esaslar gereğince istihdam edilecek sözleşmeli personel için de uygulanır." kuralına yer verildikten sonra "Sözleşmenin sona ermesi" başlıklı 13. maddesinde sözleşmenin feshi sebepleri arasında birinci fıkrasının (d) bendinde "Kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü ceza verilmesini gerektiren fiil ve hâllerde, ilgili hakkında verilen disiplin cezasının kesinleşmesi," hali sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümlerinin incemesinden; öncelikle, TBMM Başkanlığı Genel Sekreterliği Strateji Geliştirme Başkanlığında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel olarak görev yapan davacı hakkında, disiplin hükümlerinin nasıl uygulanacağının ortaya konulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanunu'nun 26. ve 27. maddelerine dayanılarak hazırlanan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Geçici 43 üncü Maddesi Uyarınca Anılan Kanun'un 4 üncü Maddesinin (B) Fıkrası Kapsamında Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 8. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun, tüzük ve yönetmeliklerde Devlet memurları için öngörülen ödev, sorumluluk ve yasaklar ile disiplin cezasını gerektiren fiil, haller ve disiplin cezalarının,

bu Esaslar gereğince istihdam edilecek sözleşmeli personel için de uygulanacağı düzenlemesine yer verildiği, bu düzenlemedeki atıf nedeniyle davacı hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendi hükümleri uygulanabilirse de; davacı, Devlet memuru olmadığından, disiplin cezası gerektiren eylemi nedeniyle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasının sözleşmeli personel statüsüne uygun olmadığı,

disiplin cezasına esas eylemi nedeniyle görevine son verilmesine ilişkin işlemin sözleşmesinin feshedilmesi şeklinde uygulanması gerektiğinden, Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Geçici 43 üncü maddesi Uyarınca Anılan Kanun'un 4 üncü Maddesinin (B) Fıkrası Kapsamında Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın "Suç sayılan fiil ve haller" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında; "Çeşitli kanun, tüzük ve yönetmeliklerde Devlet memurları için öngörülen ödev, sorumluluk ve yasaklar ile disiplin cezasını gerektiren fiil, haller ve disiplin cezaları, bu Esaslar gereğince istihdam edilecek sözleşmeli personel için de uygulanır." hükmü mevcuttur. Bu kapsamda davacı hakkında usulüne uygun olarak disiplin hükümleri uygulanmış ve Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmiştir.

Aynı Esaslar'ın "Sözleşmenin sona ermesi" başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise; bu disiplin cezasının "sözleşmenin feshi" şeklinde uygulanacağı düzenlenmiştir.

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlem Devlet memurluğundan çıkarma cezası olup, bu işlemin uygulama şekli olan "Sözleşmenin feshi" işlemi dava konusu edilmemiştir.

Bu itibarla, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bu açıklama ile onanması gerektiği düşüncesiyle, kararın bozulması yönündeki Daire kararına katılmıyorum.