Danıştay 12. Daire E.2023/3000 K.2025/4363

Dava konusu istem: İstanbul ili, 23 Komando Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının fesih tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına kararı verilmiş olsa dahi, hırsızlık suçundan mahkum olanların sözleşmeli er olamayacağına dair 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 3. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü ile davacı hakkında ...Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık" suçundan "1 yıl 11 ay 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına" karar verildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde,

sözleşmeli er olma şartını taşımadığı anlaşılan davacının, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda ön sözleşmesinin feshine dair tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Masumiyet karinesi ilkesinin ihlal edildiği, işlemin sebep, konu ve amaç unsurları yönünden sakat olduğu, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı ve idarenin takdir yetkisini aşacak şekilde keyfi işlem tesis edildiği, idari işleme karşı başvurulacak idari ve yargısal yolların neler olduğunun bildirilmediği, etkin bir hak arama özgürlüğünün kısıtlandığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, 23 Komando Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca hakkında yapılan güvenlik soruşturmasında davacı hakkında elde edilen "kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık ve mala zarar verme suçlarından, ...Asliye Ceza Mahkemesinin ... esas sayısıyla yargılamanın devam ettiği" şeklindeki bilgi notu dayanak alınarak güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmıştır.

Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı işlem tesis edilmiştir.

Bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

Ayrıca, UYAP kayıtlarının incelenmesinden, davacının "kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık" ve "mala zarar verme" suçlarından yargılandığı ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... esasına kayıtlı davada, anılan Mahkemenin ... tarih ve ... sayılı kararı ile "kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık" suçundan davacının 1 yıl, 11 ay, 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, "mala zarar verme" suçundan ise beraatine karar verildiği, bu kararın itiraz ve istinaf edilmeksizin 28/02/2022 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında, "( Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır:

...

d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;

1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından,

2) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından,

3) 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununun 148 inci maddesinde belirtilen suçlardan,

birisinden mahkûm olmamak.

...

f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak.

..." kuralına "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir:

...

c) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek. ...

d) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak.

..."kuralına yer verilmiştir.

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, " (1) Arşiv araştırması;

a) Kişinin adli sicil kaydının,

b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının,

c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,

ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,

d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." olarak belirlendikten sonra, "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde ise, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;

a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,

b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,

c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek halinin ön sözleşme fesih sebebi olarak sayıldığı; aynı Kanun'un 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendinde ise, güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak halinin sözleşmeli er olma nitelikleri arasında sayıldığı; ayrıca, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında değerlendirileceğinin belirtildiği görülmektedir.

Bakılan uyuşmazlıkta, davacı hakkında elde edilen "kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık ve mala zarar verme" suçlarından ... Asliye Ceza Mahkemesinin...esas sayısıyla yargılamanın devam ettiği" şeklindeki bilgi notu dayanak alınarak güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığı, dava konusu işlem tarihinden sonra ...Asliye Ceza Mahkemesinin ...tarih ve ... sayılı kararı ile "kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık" suçundan davacının 1 yıl, 11 ay, 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, "mala zarar verme" suçundan ise beraatine karar verildiği görülmektedir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile UYAP kayıtlarının incelenmesinden, dava konusu işlemin 13/01/2022 tarihinde tesis edildiği, ancak davacı hakkında "kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık" suçundan yargılandığı davada, davacının "1 yıl, 11 ay, 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına" 18/02/2022 tarihinde karar verildiği ve bu kararın 28/02/2022 tarihinde kesinleştiği görülmekle,

dava konusu işlem tarihinde davacı hakkında 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 3. maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan suçlardan olan "hırsızlık" suçundan verilmiş bir mahkumiyet kararı bulunduğundan söz edilemeyeceği, ancak, İdare Mahkemesince, dava konusu işlem tarihinden sonra davacı hakkında "hırsızlık" suçundan verilen mahkumiyet kararı esas alınarak, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca davacının sözleşmeli er olma şartını taşımadığı yönünde değerlendirme yapılarak karar verildiği görülmektedir.

Ayrıca, dava konusu işlem; davacının, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde yer alan katalog suçlardan birinden mahkum olmamak şartını taşımaması sebebiyle tesis edilmeyip; davacının, aynı Kanun'un 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendinde yer alan güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmış olma şartını taşımaması sebebiyle tesis edilmiştir.

Bu durumda, her ne kadar İdare Mahkemesince, dava konusu işlem tarihinden sonra davacı hakkında "hırsızlık" suçundan verilen mahkumiyet kararı esas alınarak 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca davacının sözleşmeli er olma şartını taşımadığı yönünde değerlendirme yapılarak karar verilmesi yerinde olmasa da.

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında değerlendirileceği kuralı göz önüne alındığında, dava konusu işlem tarihinde davacı hakkında yürütülen ceza kovuşturmasında tespit edilen olgular, isnat edilen suçun niteliği ve askerlik mesleğinin önemi bir bütün olarak değerlendirildiğinde,

davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle ön sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerekmektedir.