Danıştay 12. Daire E.2023/5637 K.2024/794

Dava konusu istem: Efeler Belediye Başkanlığında sözleşmeli personel olarak görev yapmakta iken sözleşmesi feshedilen ve en son maaşını 15/01/2022 tarihinde alan davacının, davalı idare ile … Sendikası arasında yapılan 2022-2023 yıllarını kapsayan Toplu İş Sözleşmesinin "İyileştirme zammı" başlıklı 16. maddesinin ikinci fıkrasının iptali ile 15/01/2022 tarihli maaşından sosyal denge tazminatından yapılan kesinti nedeniyle eksik ödenen kısmın yasal faiziyle ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla.

2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmede, görevin önem ve özelliği, iş hacmi, çalışma yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ve derece gibi kriterlere göre tavan sınırı aşmamak üzere yerel yönetimle sendika arasında yapılacak toplu iş sözleşmesi ile farklı oranlarda sosyal denge tazminatı ödenebileceği yönünde düzenlemenin mevcut olduğu, sosyal denge tazminatında tavan sınır belirtilmesine karşılık taban sınırın belirtilmediği,

davalı Belediye Başkanlığı ile yetkili sendika arasında yapılan toplu iş sözleşmesinin, bir üst düzenleme olan 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yapıldığı, aynı kadro ve unvanda çalışan personele aynı oran üzerinden sosyal denge tazminatı ödemesinin kararlaştırıldığı, sözleşmeli personel olarak görev yapan davacıya sosyal denge tazminat oranının %30 uygulanarak 671,02-TL ödeme yapılmasının dayanağını teşkil eden Toplu İş Sözleşmesinin 16. maddesinin ikinci fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının sözleşmeli personel olarak çalıştığı, kendisiyle aynı işi yapan memurların aldığı sosyal denge tazminatının dörtte birinin kendisine ödendiğini ve bunun eşitlik ilkesine aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulmaıs gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Efeler Belediye Başkanlığı ile … Sendikası arasında 22/12/2021 tarihinde imzalanan 2022-2023 yıllarını kapsayan Toplu İş Sözleşmesi'nin "İyileşme zammı" başlıklı 16. maddesinde;

(1) Efeler Belediye Başkanlığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre memur tanımına giren kadrolu personeline toplu iş sözleşmesi süresince aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %120 oranında "sosyal denge tazminatı" olarak maaş ödemesi ile birlikte peşin olarak ödenir.

(2) 5393 Sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca istihdam edilmekte olan tam zamanlı sözleşmeli olarak çalışan personele muadil olarak aynı kadroda bulundukları memurları geçmemek koşuluyla en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %30'u oranında "sosyal denge tazminatı" olarak maaş ödemesi ile birlikte peşin olarak ödenir" düzenlemesi yapılmıştır.

Bu düzenleme uyarınca davacının 15/01/2022 tarihli maaşında memurlara ödenen sosyal denge tazminatının 1/4'ü olan 655,44-TL'nin ödenmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6289 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek 15. maddede; "Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.

" kuralına yer verilmiştir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun ''Toplu Sözleşmenin Kapsamı'' başlıklı 28. maddesinde; ''Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.

Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz...'', ''Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması'' başlıklı 32. maddesinde;

''27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı,

il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.'' hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin konusunun, toplu sözleşmelerde belirlenen tavanı aşmamak kaydıyla ilgili kurum ve kuruluşlarda çalışan kamu görevlilerine ödenecek sosyal denge tazminatını belirlemek olduğu, yine 4688 sayılı Kanun'un 28. maddesinde belirtildiği üzere, kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı, aksine bir yorumun sosyal denge tazminatının adaletli bir ücret dağılımı yoluyla ekonomik ve sosyal barışı sağlama amacına ve Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kaldı ki.

Kanun'un 32. maddesinde böyle bir ayrım yapılmasına imkan sağlayan bir düzenleme bulunmadığı gibi sosyal denge sözleşmesinde ancak görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre bir farklılığa gidilebileceği; başka bir kriter oluşturularak sosyal denge tazminatından kesinti yapılamayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalı idare ile Sendika arasında yapılan sözleşmenin, ilgili mahalli idarenin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen tüm kamu görevlilerini kapsadığı, dolayısıyla sözü edilen sözleşmenin bu kamu görevlilerinin eşit koşullar altında sosyal denge tazminatından yararlanmasını engelleyecek kurallar içeremeyeceği gibi, bu ödemenin amacı dikkate alındığında, sözleşmeli personelin bu ödemeden aynı görevi yapan memurlardan daha az oranda yararlanmasının Anayasanın benimsediği ayrımcılık yasağı, eşitlik ilkesi ve sendikal hakların ayrılmazlığı, bölünmezliği ilkeleriyle bağdaşmayacağından, tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Hukuka aykırılığı tespit edilen dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.