Danıştay 12. Daire E.2023/5780 K.2025/3384

Dava konusu istem: KKK, 6. Hudut Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi kapsamında güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinde yer verilen "sözleşmeli er olmak için gerekli nitelik ve şartlardan herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu niteliklerinden herhangi birini kaybetmek" hükmü kapsamında, işleme esas alınan ve söz konusu nitelikleri düzenleyen, yine aynı Kanun’un 3. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan.

"Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak" hükmünün Anayasa Mahkemesinin 25/02/2022 tarih ve 31761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 16/12/2021 tarih ve E:2020/41, K:2021/91 sayılı kararı ile iptal edildiği, Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmiş olan Kanun hükmü esas alınarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı;

öte yandan, dava konusu işlem, dayanağı olan kanun maddesi itibarıyla hukuka aykırı bulunduğundan, davalı idarece davacının durumunun 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında tekrar değerlendirilmesi suretiyle işlem tesis edilebileceğinin de açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, parasal ve özlük hak isteminin kabulü ile yoksun kalınan parasal ve özlük hakların en erken dava tarihi olan 21/01/2022 tarihi olmak üzere her bir ay için tahakkuk tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizleriyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Komisyon kararı kapsamında davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı, yürütülen görevin önemi gereği personelin hassasiyetle değerlendirildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

KKK, 6. Hudut Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi gereğince sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

Öte yandan; davacının güvenlik soruşturmasının, hakkındaki "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak" suçundan, ... Cumhuriyet Başsavcılığının Soruşturma No:... sayılı dosyasının derdest olması nedeniyle olumsuz sonuçlandığı, anılan soruşturma neticesinde Devrekani Cumhuriyet Başsavcılığının 01/02/2022 tarihli kararıyla; davacının 26/02/2021 tarihinde yapılan üst aramasında uyuşturucu ve uyarıcı madde elde edilemediği, alınan kan örneğinde yapılan inceleme sonucu uyuşturucu ve uyarıcı madde bulunmadığı belirlenerek kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendinde yer alan. "Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak." kuralı, sözleşmeli erlik için aranan nitelikler arasında gösterilmiş. "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinde.

"Sözleşmeli er olmak için gerekli nitelik ve şartlardan herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu niteliklerinden herhangi birini kaybetmek" ile (h) bendindeki. "Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak" hali ise sözleşmeli erbaş ve erlerin sözleşmelerinin, sözleşme süresinin bitiminden önce feshedilebileceği haller arasında sayılmıştır.

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir.",

"Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.

(2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri,

özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.", "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "Arşiv araştırması;

a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.",

"Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu.

Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.

Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır. (2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.

(3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." hükümleri öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda; dava konusu işlemin, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda tesis edildiği; temyize konu kararda ise dava konusu işlemin, dayanağı olan 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 3. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan.

"Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak" hükmünün Anayasa Mahkemesinin 25/02/2022 tarih ve 31761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 16/12/2021 tarih ve E:2020/41, K:2021/91 sayılı kararı ile iptal edildiğinden bahisle iptaline karar verildiği; ancak, anılan hükmün Anayasa Mahkemesince, mülga 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönünden iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla, dayanağı olan düzenleme, 7315 sayılı Kanun bakımından yürürlükte olduğundan, uyuşmazlığın esasının değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, dayanağı olan Kanun hükmünün Anayasa Mahkemesinin 16/12/2021 tarih ve E:2020/41, K:2021/91 sayılı kararı ile iptal edildiğinden bahisle, dava konusu işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal ve özlük hakların en erken dava tarihi olan 21/01/2022 tarihi olmak üzere her bir ay için tahakkuk tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizleriyle birlikte davacıya ödenmesi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.