Danıştay 12. Daire E.2024/1550 K.2024/2784

Dava konusu istem: Davacı Sendika tarafından, üyelerinden dayanışma aidatı (sözleşme aidatı) kesilmemesi ve kesilen aidatların iade edilmesi talebiyle 17/01/2022 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin, anılan işlemin dayanağı olduğundan bahisle Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ...

Sendikası (... -Sen) arasında imzalanan 03/01/2022 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesi'nin "Sözleşmenin kapsamı ve yararlanma koşulları" başlıklı 5. madesinin "Bu sosyal denge tazminatı sözleşmesinden tüm kamu görevlileri sözleşme aidatı ödemek kaydıyla faydalanır.

Sözleşme aidat oranı ...-Sen üyesi kamu görevlileri için taban aylığının %1,5 (Bir Buçuk) katı kadardır" şeklindeki (b) fıkrasının iptali ile üyelerinden dayanışma aidatı (sözleşme aidatı) adı altında yapılan kesintilerin işletilecek yasal faiziyle birlikte üyelerine ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. 03/01/2022 tarihli Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 5. maddesinin (b) fıkrasında yer alan "Bu sosyal denge tazminatı sözleşmesinden tüm kamu görevlileri sözleşme aidatı ödemek kaydıyla faydalanır. Sözleşme aidat oranı ...-Sen üyesi kamu görevlileri için taban aylığının %1,5 (Bir Buçuk) katı kadardır." şeklindeki düzenlemenin iptali istemi yönünden.

01/09/2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı Dördüncü Bölümünün "Sosyal Denge Tazminatı" başlıklı 1. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, "Sosyal denge sözleşmesinin taraf sendikası, üyesi olmayan kamu görevlilerinden, aynı unvanlı üyesinden aldığı aidatın iki katına kadar sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir.

Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri, söz konusu sözleşmeden aynı usul ve esaslar dahilinde yararlanır." hükmünün iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onikinci Dairesinin 23/01/2020 tarih ve E:2019/6136 sayılı kararıyla, anılan maddede yer alan "Bu sosyal denge tazminatı sözleşmesinden tüm kamu görevlileri sözleşme aidatı ödemek kaydıyla faydalanır" şeklindeki ibarenin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği;

öte yandan, davacılar ile dava konusu ettikleri idarî işlem arasında açıklanan şekilde bir menfaat ilgisinin kurulamaması durumunda davanın "ehliyet" yönünden reddinin gerektiği, "Sözleşme aidat oranı ....-Sen üyesi kamu görevlileri için taban aylığının %1,5 (Bir Buçuk) katı kadardır" şeklindeki ikinci cümle, sadece Sözleşme'nin taraflarını ve ilgili sendikanın üyelerini ilgilendirdiğinden, davacı Sendikanın veya üyelerinin hiçbir menfaatini ihlal etmediği; üyelerinden dayanışma aidatı (sözleşme aidatı) kesilmemesi ve kesilen aidatların iade edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden ise.

03/01/2022 tarihli Sözleşme'nin "Bu sosyal denge tazminatı sözleşmesinden tüm kamu görevlileri sözleşme aidatı ödemek kaydıyla faydalanır" şeklindeki ilk cümlesi yargı kararıyla iptal edildiğinden, anılan düzenlemeye dayanılmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı;

öte yandan, davacı sendika üyelerinden dayanışma aidatı (sözleşme aidatı) adı altında yapılan kesintilerin, her biri açısından ayrı ayrı olmak üzere kesinti tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı sendika üyelerine iade edileceğinin açık olduğu gerekçesiyle, Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin ve 03/01/2022 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesi'nin 5. maddesinin (b) fıkrasının "Bu sosyal denge tazminatı sözleşmesinden tüm kamu görevlileri sözleşme aidatı ödemek kaydıyla faydalanır" şeklindeki ilk cümlesinin iptaline,

aynı fıkranın "Sözleşme aidat oranı ... -Sen üyesi kamu görevlileri için taban aylığının %1,5 (Bir Buçuk) katı kadardır" şeklindeki ikinci cümlesi bakımından davanın ehliyet yönünden reddine, davacı Sendika üyelerinden dayanışma aidatı (sözleşme aidatı) adı altında yapılan kesintilerin, her biri açısından ayrı ayrı olmak üzere kesinti tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ilgililere ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare ile davalı idare yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1- Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Dava konusu Sözleşme maddesinde ve işlemde hukuka ve usule aykırılık bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

2- Davalı İdare Yanında Müdahil ... -SEN tarafından; Davanın süre aşımına uğradığı, davacı Sendikanın ihlal edilen menfaatinin bulunmadığı, tek taraflı idari işlemlerin iptal davasına konu edilebileceği, davanın husumet yönünden reddinin gerektiği, Sözleşme'ye taraf olan Sendika üyeleri aidat öderken, Sözleşme'ye taraf olmayan, ancak Sözleşme hükümlerinden faydalanan personelin aidat ödememesi durumunun eşitlik ilkesine aykırı olacağı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyize konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek, istemlerin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

01/09/2019 tarih ve 30875 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve 01/01/2020 - 31/12/2021 dönemini kapsayan 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar" başlıklı dördüncü bölümünün "Sosyal Denge Tazminatı" başlıklı 1. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, "Sosyal denge sözleşmesinin taraf sendikası, üyesi olmayan kamu görevlilerinden, aynı unvanlı üyesinden aldığı aidatın iki katına kadar sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir.

Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri, söz konusu sözleşmeden aynı usul ve esaslar dahilinde yararlanır." şeklindeki düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onikinci Dairesinin 30/11/2022 tarih ve E:2019/6136, K:2022/5919 sayılı kararıyla; dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmiş, anılan karara karşı yapılan temyiz başvurusu Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/10/2023 tarih ve E:2023/852, K:2023/1884 sayılı kararıyla reddedilerek kesinleşmiştir.

Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştayın kararı düzelterek onayacağı kuralına yer verilmiştir.

Bir idari işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak; idareye başvuru varsa başvuru tarihinin, başvuru yoksa davanın açıldığı tarihin esas alınması gerektiği hususu, Danıştay içtihatlarıyla istikrar kazanmıştır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarına uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak idareye başvuru tarihinin esas alınması gerekirken, "davacı Sendika üyelerinden dayanışma aidatı (sözleşme aidatı) adı altında yapılan kesintilerin, her biri açısından ayrı ayrı olmak üzere kesinti tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ilgililere ödenmesine" şeklinde hüküm kurulmasında, hukuka ve Danıştay içtihatlarına uygunluk bulunmamakta ise de;

bu yanlışlık 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan eksiklik ve yanlışlık kapsamında olduğundan; söz konusu kararın, "davacı Sendika üyelerinden dayanışma aidatı (sözleşme aidatı) adı altında yapılan kesintilerin, idareye başvuru tarihi olan 17/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ilgililere ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.