Danıştay 12. Daire E.2024/6024 K.2025/4626

Dava konusu istem: Davacı tarafından, sağlık koşullarını taşımadığı gerekçesiyle Astsubay Meslek Yüksekokulundan çıkarılmasına ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edildiğinden bahisle, emsallerine göre geç atanması nedeniyle 30/08/2013-18/12/2014 tarihleri arasında yoksun kaldığı görev aylıklarının tarafına ödenmesi isteminin reddine ilişkin işleme karşı açılan davanın ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... tarih ve Gensek No:..., E:..., K:... sayılı kararıyla reddi üzerine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 9. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin anılan kararının yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılarak, dava konusu işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

2577 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi kapsamında yargılamanın yenilenmesinin talep edilebilmesi için, kaldırılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla anılan maddenin yürürlüğe girdiği 27/03/2018 tarihi itibarıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılmış bir başvurunun bulunması şartının arandığı, olayda ise, davacı tarafından 27/03/2018 tarihi öncesinde anılan nitelikte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bir başvurusunun bulunmadığı, bu başvurunun söz konusu düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra 16/05/2018 tarihinde yapıldığı,

bu nedenle 27/03/2018 tarihi itibarıyla Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde davacının derdest bir başvurusunun bulunmadığı anlaşıldığından, yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince. 2577 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesinin TBMM'ye sunulan gerekçesinde. "Kaldırılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) görülen davalar hakkında bu Mahkemenin bağımsız ve tarafsız olmadığı iddiasıyla yapılan başvurularda, AİHM istikrarlı bir biçimde başvurucuların adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini belirterek tazminata hükmetmektedir.

Benzer şekilde AİHM önünde 280 civarında derdest başvuru bulunmakta olup, AİHM'in bu dosyalarda da aynı gerekçelerle ihlal kararı vermesi kuvvetle muhtemeldir. Madde ile, AİHM'e bu kapsamda yapılmış ve halen derdest olan başvurulara konu AYİM dosyaları bakımından yeniden yargılama yolu açılmaktadır.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde veya AİHM'in vereceği kabul edilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde başvurucular Ankara idare mahkemelerinden yargılamanın yenilenmesini istemeleri halinde, yeniden yargılama yapılarak karar verilmesi amaçlanmaktadır." denilmiş, söz konusu gerekçe de dikkate alındığında, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

2577 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesinin ikinci cümlesi uyarınca 3 aylık yasal süre içerisinde yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulduğu, talebin yasal dayanağının ikinci cümle olmasına rağmen birinci cümle gerekçe gösterilerek talebin reddine karar verildiği, AİHM tarafından, başvuru ile ilgili olarak verilen kararda, somut olaya, Geçici 9. maddenin uygulanması gerektiğinin kabul edilerek iç hukuk yollarının tüketilmediğinden bahisle kabul edilemezlik kararı verildiği, bu kararın yok sayılarak aksi yönde bir karar verilmesinin hukuken mümkün olmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Usul ve yasaya uygun kararın onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile hukuka aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Danıştay İkinci Dairesinin 30/10/2024 tarih ve E:2023/5422, K:2024/5203 sayılı kararıyla Dairemize gönderilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, sağlık koşullarını taşımadığı gerekçesiyle Astsubay Meslek Yüksekokulundan çıkarılmasına ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edildiğinden bahisle, emsallerine göre geç atanması nedeniyle 30/08/2013-18/12/2014 tarihleri arasında yoksun kaldığı görev aylıklarının tarafına ödenmesi isteminin reddine ilişkin işleme karşı açılan davanın ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... tarih ve Gensek No:..., E:..., K:... sayılı kararıyla reddi üzerine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 7103 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile eklenen Geçici 9. madde uyarınca ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin anılan kararının yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

11/02/2017 tarih ve 29976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6771 sayılı T.C. Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la Anayasa'ya eklenen Geçici 21. maddenin (E) bendinde, askeri yargının kaldırıldığı ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmekte olan dosyalardan kanun yolu incelemesi aşamasında olanların Danıştaya, diğer dosyaların ise görevli ve yetkili idari yargı mercilerine bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde gönderileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere ilişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 203. maddesinde, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun yürürlükten kaldırıldığı, 36. maddesiyle eklenen 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Geçici 45. maddesinde ise, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kanun yolu incelemesi aşamasında olan dosyaların Danıştaya, diğerlerinin Ankara İdare Mahkemelerine herhangi bir karara gerek kalmaksızın gönderileceği belirtilmiştir.

Anılan düzenlemeler değerlendirildiğinde; askeri yargının kaldırıldığı, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun mülga olduğu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kanun yolu incelemesi aşamasında olan dava dosyalarının Danıştaya, diğer dosyaların ise görevli ve yetkili idari yargı mercilerine gönderileceği anlaşılmakla; dava dosyalarının devrini müteakip "usul kurallarının derhal uygulanırlığı ilkesi" gereğince uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu" hükümlerinin uygulanmasının gerektiği görülmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle eklenen Geçici 8. maddesinde, bu Kanun'la idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümlerin, 2576 sayılı Kanun'un, bu Kanun'la değişik 3. maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanacağı, 2577 sayılı Kanun'un 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değişik 45. maddesinin birinci fıkrasında ise, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanun'un Geçici 8. maddesinde belirtilen bölge idare mahkemeleri İstanbul, Bursa, İzmir, Ankara, Konya, Samsun, Erzurum ve Gaziantep illerinde kurulmuş olup; Adalet Bakanlığının 07/11/2015 tarih ve 29525 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bölge Adliye Mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemelerinin Tüm Yurtta Göreve Başlayacakları Tarihe İlişkin Kararı uyarınca 20/07/2016 tarihinde göreve başlamışlardır.

2577 sayılı Kanun'un, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesince kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan ve 6352 sayılı Kanun ile değişik “İtiraz” başlıklı 45. maddesinde sayılan uyuşmazlıklarla ilgili olarak, idare ve vergi mahkemelerince verilen nihai kararlar ile tek hakimle verilen nihai kararlara, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemelerin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine itiraz edilebileceği, 46. maddesinde ise, itiraz yolu öngörülmeyen idare mahkemelerinin nihai kararlarının Danıştayda temyiz edileceği belirtilmiştir.

Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un "Temyiz İncelemesi Üzerine Verilecek Kararlar" başlıklı 49. maddesinin ikinci fıkrasında "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;

a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar." hükmü öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıdaki açıklamalar ve yürürlükteki mevzuat hükümleri göz önüne alındığında; ... İdare Mahkemesi ... Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı ilk kararın, 20/07/2016 tarihi öncesinde verilmiş bulunduğu ve 2577 sayılı Kanun'a göre temyize tabi bir karar olduğu ve bu nedenle, bahsi geçen karara karşı yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulması üzerine ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı yargılamanın yenilenmesi isteminin reddi yolundaki kararının da doğrudan temyize tabi olduğu ve temyiz incelemesinin Danıştayda yapılacak olması karşısında, Bölge İdare Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek, dosyanın Danıştaya gönderilmesi gerekirken, istinaf başvurusunun incelenmesi suretiyle karar verilmesinde usul kurallarına uygunluk görülmemiştir.