Danıştay 12. Daire E.2025/63 K.2025/3540

Dava konusu istem: T.C. Hamburg Başkonsolosluğu Eğitim Ataşeliğinde ... olarak görev yapan davacının, hizmet sözleşmesinin 2023 yılı itibarıyla yenilenmemesine ilişkin Hamburg Başkonsolosluğu Eğitim Ataşeliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin gerek ceza hukuku anlamında, gerekse idare hukuku anlamında suç isnadına bağlı bir ceza mahiyetinde olmadığı, bu nedenle masumiyet karinesinin zedelendiğinden bahsedilemeyeceği, dava konusu olayda sözleşme feshi değil kendiliğinden sona ermiş süreli bir sözleşmenin yenilenmemesi durumunun bulunduğu, davalı idarenin takdir yetkisini davacının sözleşmesini yenilememe yönünde kullandığı ve bu hâlde idarenin takdir yetkisinin daha geniş olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde;

davacı hakkında kurum dışı iş ve işlemler yaparak, Almanya'da işçi olarak istihdam edileceği beklentisiyle kişilerden para alma, maddi kazanç sağlama ve görevini kötüye kullanma iddialarıyla ilgili olarak yürütülen bir soruşturma bulunduğundan bahisle takdir yetkisi kapsamında idare tarafından, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilmek suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Müştekilerin şikayetinden vazgeçmesine rağmen aleyhine kullanıldığı, eyleminin yalnızca kızının şirketine gönderilecek paraların kendi hesabına yatırılmış olamasından ibaret olduğu, hesap dökümünde yalnızca para girişlerinin yer aldığı, şirket tarafından ilgili kişiler hakkında kesilen faturaların değerlendirilmediği gibi kızının ifadesinin dahi alınmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Mahkeme kararının hukuk uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek dosya ve tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

T.C. Hamburg Başkonsolosluğu Eğitim Ataşeliğinde ... olarak görev yapan davacının, Almanya'da işçi olarak istihdam edileceği beklentisiyle kişilerden maddi kazanç sağladığından bahisle, 2022 Yılı Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 12. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (7) numaralı ve (9) numaralı alt bendi uyarınca hizmet sözleşmesinin yeni yılda (2023 yılında) yenilenmemesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde; "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde tanımlanmıştır.

06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen ve 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde; bu Esaslar'ın 14/07/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirlenmiş.

7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli olarak çalıştırılanların, "hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi" sözleşmenin sona ermesi hali olarak gösterilmiş, "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde ise, sözleşmeli personelin sözleşmesinin feshedilmesini gerektirecek nedenler. "Personelin;

a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,

b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,

c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi,

ç) (Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarihli ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)

d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,

e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması,

f) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması,

hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." düzenlemeleri yer almaktadır.

Davacının imzaladığı 2017 yılı Tip Hizmet Sözleşmesi'nin birinci fıkrasının 12. maddesinin (a) bendinde, maddeler halinde tek taraflı fesih nedenlerine yer verilmiş olup, (9) numaralı alt bendinde; "Kurumun itibarını veya görev haysiyetini zedeleyici fiil ve davranışlarda bulunması hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde sözleşmesi tek taraflı feshedilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendiğinde. Hamburg Başkonsolosluğunda sözleşmeli olarak görev yapan davacıyla imzalanan Tip Hizmet Sözleşmesinin 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası ve 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın değişik 14. maddesi uyarınca akdedildiği,

657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personelin, kamu görevini yürütmekte iken, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ve 657 sayılı Kanun'da belirtilen temel yükümlülüklere uyması gerektiğinden, sözü edilen temel düzenlemelerde yer almayan hususların "Tip Sözleşme" niteliğindeki sözleşme hükümleriyle düzenlenerek, yükümlülüklerin genişletilmesi ya da hakların daraltılmasının hukuken mümkün olmadığı; bir başka ifadeyle, anılan Sözleşme'nin, yasal dayanağı ve üst normu olan mevzuata aykırılık taşımaması gerekmektedir.

Yukarıda anılan Esaslar'da fesih sebepleri arasında sayılmayan, buna karşın üst norm olan Kanun'la getirilen bir yükümlülüğün tip sözleşmede düzenlenebileceği ve bu yükümlülüğün ihlali niteliğindeki eylemler nedeniyle, hizmet sözleşmesinin feshedilebileceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu olan ve 2023 yılı hizmet sözleşmesinin yenilememesine ilişkin işleminin dayanağı olan Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 12. maddesinin (a) bendinin (7) ve (9) numaralı alt bendinde yer alan sözleşme fesih nedeninin, Tip Hizmet Sözleşmesi'nin üst normları olan olan 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesinde ve 06/06/1978 tarihli Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 6. maddesinde düzenlenmediği görüldüğünden; üst hukuk normlarında sayma yoluyla belirlenen fesih halleri dışında yeni fesih sebepleri getiren Tip Hizmet Sözleşmesi'ne dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu; idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı da ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup; Bölge İdare Mahkemesince iş bu bozma kararı uyarınca dava konusu işlemin hukuki niteliği yeniden incelenip değerlendirildikten sonra verilecek kararda; davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında da bir hüküm kurulacağı açıktır.

Bu duruma göre, davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.