Danıştay 13. Daire E.2014/1444 K.2019/4454

Dava konusu istem: Madeni yağ lisansına sahip davacı şirket tarafından, tesisinden alınan numunelerin mineral yağ ve organik çözücü karışımından oluştuğu tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 308.194,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) 30/01/2013 tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; madeni yağ lisansına sahip davacı şirkete ait tesislerden alınan numunelerin "mineral yağ ve organik çözücü" karışımı olduğunun akredite laboratuvar analizi sonucu düzenlenen rapor ile saptandığı, madeni yağ üretim lisansı altında, motorin karışımı içeren ürün üretmek suretiyle faaliyet gösterildiği anlaşıldığından, davacı şirket hakkında 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca idarî para cezası uygulanmasına ilişkin uyuşmazlık konusu Kurul kararında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, usul yönünden, ön araştırma ve soruşturma yapılmadan idari para cezası verildiği, 5326 sayılı Kanun'a göre idari yaptırım kararlarında olması gereken fiilin işlendiğini ispata yarayacak bütün delillerin dava konusu işlemde bulunmadığı, dava dilekçesinde bilirkişi incelemesi yaptırılması talep edilmesine rağmen Mahkeme kararında bu istemin karşılanmadığı, esas yönünden, Mahkeme kararının davanın özeti kısmında atık yağ ile ilgili ifadeler yer almasına rağmen davanın atık yağ ile bir ilgisinin bulunmadığı,

TÜBİTAK MAM raporunda, incelenen numunelerden yalnızca birinde uygunsuzluk bulunmuş olmasına rağmen tüm rapor böyleymiş gibi hüküm kurulduğu, ana gerekçe paragrafında "motorin karışımı ürün üretmek"ten bahsedilmesine rağmen uyuşmazlıkta bununla ilgili bir durumun söz konusu olmadığı, numune alma tutanağında "stokta bulunan mevcut üretim tenekesinden" numune alındığının belirtildiği, numunenin bir üründen veya hammaddeden alınmadığı, numune alımında sorun olduğu, numunelerden biriyle ilgili TÜBİTAK MAM raporunun 5. sayfasında mineral yağ ve organik çözücü (tridekan ve tetredekan) karışımı tespiti yapıldığı,

bu çözücülerin kapasite raporunda bulunmaması nedeniyle idari para cezası verildiği, şirket tarafından CLAIRSOL 370 isimli bir katık madde kullanıldığı, bu ürünün içeriğinin bu çözücülerden oluştuğu, yeni kapasite raporunun 9. sayfasında kullanımına izin verilen ürünler arasında EDM200 isimli bir madde bulunduğu, bu ürünün CLAIRSOL 370 ile aynı içeriği haiz olduğu, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Çeşitli Hükümler" başlıklı İkinci Kısmının "Cezalar, İdarî Yaptırımlar, Dava Hakkı, Yönetmelik ve Yürürlükten Kaldırılan ve Uygulanmayacak Hükümler" başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "İdarî Para Cezaları" başlıklı 19. maddesinde idarî para cezaları ile ilgili düzenlemelere yer verilmiş; "Ön Araştırma, Soruşturma ve Dava Hakkı" başlıklı 21. maddesinde ise, Kurulun re'sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar vereceği belirtilmiştir.

Aktarılan bu Kanun hükümlerine göre, Kurulun idarî para cezası verilmesini gerektiren hâllerle ilgili olarak re'sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar vermesi gerektiği açıktır.

Öte yandan, 21. maddenin başlığında ve içeriğinde 19. maddede öngörülen idarî para cezasını gerektiren hâllerin ön araştırma veya soruşturma zorunluluğundan muaf tutulduğuna dair hiçbir ifadeye yer verilmediğinden, 21. maddede tüm idarî cezaları için zorunlu tutulan idarî usulün, 19. maddede öngörülen idarî cezalar için de uygulanmasının yasal bir yükümlülük olduğu ortadadır.

Keza, modern idare hukuku uygulamalarında kişilere idarî ceza verilmeden önce idarî soruşturma yapılması ve cezanın bir soruşturma sonucu verilmesi "idarî usul" kurallarının önemli bir kısmını oluşturmakta olup, regülasyon otoritelerinin verdiği idarî cezalarda bu uygulama çok daha belirgindir.

Nitekim, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde 28/03/2013 tarih ve 6455 sayılı Kanun'un 44. maddesiyle yapılan değişiklik ile, idarî para cezalarının, ön araştırma veya soruşturma aşamasının tamamlanmasından sonra Kurul tarafından en geç üç ay içinde karara bağlanacağı kuralı getirilmiştir.

Bu itibarla, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde düzenlenen idarî para cezasını gerektiren hâllerin gerçekleştiğinin Kurul tarafından re'sen belirlenmesi veya bu konuda Kurula ihbar veya şikâyetlerin intikal etmesi üzerine Kurul tarafından doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar verilmesi zorunlu olmasına rağmen, davacı hakkında ön araştırma veya soruşturma yapılmadan idarî para cezası uygulanmasına ilişkin Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığından, davanın reddi yönündeki Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.