Danıştay 13. Daire E.2016/1187 K.2022/4474

23/03/2016 tarih ve 29662 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in, 1. 2. maddesiyle, 02/10/2013 tarih ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik'in (Yönetmelik) 6. maddesine eklenen onuncu ve on ikinci fıkraların ve 2. 13. maddesiyle, Yönetmeliğin 31. maddesine eklenen yirminci fıkranın iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Çatı uygulamaları ile diğer projeler arasında ayrım yapılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, aynı gerçek veya tüzel kişiliğe azamî 1 mW tahsis edileceği yönündeki düzenlemenin yasal dayanağının bulunmadığı, dava konusu düzenlemelerle çalışma ve sözleşme özgürlüğüne müdahalede bulunulmasının hukuka aykırı olduğu, Yönetmelik'te geçiş düzenlemelerine yer verilmemesi nedeniyle çağrı mektubu alarak proje geliştiren şirketlerin bu düzenlemeden doğrudan etkileneceği, dava konusu düzenlemelerin geçmişe yürümezlik ve hukukî güvenlik ilkelerine aykırı olduğu, yerli kaynağa dayalı üretimin desteklemesinin göz ardı edildiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca idarelerine verilen yetki çerçevesinde Yönetmeliğin hazırlanarak yürürlüğe girdiği, dava konusu düzenlemelerin de bu çerçevede kamu yararı gözetilerek ihdas edildiği, çatı uygulamaları ile yer uygulamaları birbirinden ayrıştığından farklı uygulamalara tâbî tutulmalarının eşitlik ilkesine aykırı olmadığı, başvuru aşamasında olan kişiler için başvuru öncesinde yürürlükte olan düzenlemelerin kazanılmış hak teşkil etmeyeceği, Yönetmeliğin Geçici 9. ve 10. maddelerinde geçiş düzenlemelerine yer verildiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ

Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'NIN DÜŞÜNCESİ

23/03/2016 tarih ve 29662 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesinin onuncu ve on ikinci fıkraları ile 13. maddesinin yirminci fıkrasının iptali istenilmektedir.

Dosyanın incelendiği tarih itibarıyla 23/03/2016 tarih ve 29662 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 02/10/2013 tarih ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 6. maddesine eklenen onuncu ve on ikinci fıkralar ile 31. maddesine on sekiz ve yirminci fıkra olarak eklenen düzenlemelerde, 22/10/2016 tarih ve 29865 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile yeniden değişiklik yapılmıştır.

Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 14. maddesi ile 10/05/2005 tarih ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 6/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

6446 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 1/b fıkrasında, kurulu gücü azamî bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri lisanssız yürütülebilecek faaliyetler arasında sayılmış, lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutulmuştur.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında, Bakanlar Kurulu'nun lisanssız faaliyet yapabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin kurulu güç üst sınırını kaynak bazında beş katına artırmaya yetkili olduğu, dördüncü fıkrasında da, lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan Yönetmelik ile düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un "Muafiyetli Üretim" başlıklı 6/A maddesinin ikinci fıkrasında, "Bu madde kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten gerçek ve tüzel kişiler; ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisini dağıtım sistemine vermeleri hâlinde 1 sayılı Cetvel'deki fiyatlardan on yıl süre ile faydalanabilir.

Bu kapsamda dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisinin parekende satış lisansını haiz ilgili dağıtım şirketi tarafından satın alınması zorunludur. İlgili şirketlerin bu madde gereğince satın aldıkları elektrik enerjisi, söz konusu dağıtım şirketlerince YEK Destekleme Mekanizması kapsamında üretilmiş ve sisteme verilmiş kabul edilir." hükmü bulunmaktadır.

6446 sayılı Kanun'un 14. maddesine dayanılarak hazırlanmış Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik de 02/10/2013 tarih ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretebilecek gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasları belirlemiştir.

Dava konusu Yönetmelik değişikliğinin 2. maddesi ile 6. maddesine eklenen onuncu fıkradaki düzenlemenin, "Çatı uygulamaları hariç olmak üzere her bir trafo merkezinde, 5. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı enerji üretim tesisleri için; herhangi bir gerçek veya tüzel kişiye ve söz konusu gerçek veya tüzel kişinin doğrudan veya dolaylı olarak ortak olduğu tüzel kişilere ve bu kişilerin kontrolünde olan tüzel kişilere, tüketim tesisi sayısına bakılmaksızın azamî 1 MW tahsis yapılabilir.

Söz konusu gerçek veya tüzel kişinin doğrudan veya dolaylı olarak ortak olduğu tüzel kişilere ve varlığı hâlinde bu kişilerin kontrolünde olan tüzel kişilere ilişkin bilgilerde ilgili tüzel kişinin beyanı esas alınır.

Bu beyanın yanlış, eksik veya yanıltıcı olarak verildiğinin saptanması hâlinde ilgili gerçek ve tüzel kişiye ait bağlantı anlaşması çağrı mektubu iptal edilir." şeklinde olduğu, uyuşmazlığın incelendiği tarih itibarıyla 22/10/2016 tarih ve 29865 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği sonrasında da, azamî olarak yapılabilecek 1 MW'lık tahsisin, "başvuru aşamasında" aranacağı ibaresinin getirildiği görülmüştür.

6446 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 1/b fıkrasında yer aldığı üzere, lisanssız yürütülebilecek faaliyetler arasında, kurulu gücü azamî bir megavatlık olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin sayıldığı ve tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarının tüketim noktasına en yakın üretim tesislerinden karşılanması,

arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve etkin kullanımının sağlanması amacıyla lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın elektrik enerjisi üretebilecek gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 6446 sayılı Kanun'un 14. maddesinin dördüncü fıkrası ile 5346 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak dava konusu Yönetmeliğin yayımlandığı görülmekte olup, elektrik enerjisi üreteceklere azamî 1 MW tahsis yapılabileceğine yönelik düzenlemede, dayanağı üst hukuk normu niteliğindeki 6446 sayılı Kanun'un 14/1-b maddesi hükmüne uygundur.

Ayrıca rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı enerji üretim tesisleri ile ilgili olarak aynı üretim faaliyeti içindeki çatı uygulamalarının; yer uygulamalarından farklı özellik taşıması nedeniyle hariç tutulması, eşitlik ilkesini ihlâl eder nitelikte bulunmamıştır.

Dava konusu değişikliğin 2. maddesi ile aynı Yönetmeliğin 6. maddesine eklenen on ikinci fıkrada, "5. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında kurulacak olan rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı üretim tesislerinin kurulu gücü, ilgili üretim tesisi ile ilişkilendirilecek tüketim tesisinin bağlantı sözleşme gücünün otuz katından fazla olamaz.

Üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesis veya tesislerine ilişkin aboneliği değiştirilmek istenmesi hâlinde, üretim tesisi ile ilişkilendirilecek yeni tüketim tesis veya tesislerinin bağlantı sözleşme gücü, başvuruya esas bağlantı sözleşme gücünden az olamaz, aksi hâlde Bağlantı Anlaşması iptal edilir." hükmü yer almış, 22/10/2016 tarih ve 29865 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile bu hükmün ikinci cümlesine, sözleşme gücünün, başvuruya esas bağlantı "anlaşmasındaki" sözleşme gücü olduğuna açıklık getirilmiştir.

Bu hükümde, elektrik üretecek tesislerin kurulu gücünün, ilişkilendirileceği tüketim tesislerinin bağlantı sözleşme gücüne bağlı olarak sınırlandırıldığı, üretilecek elektrik enerjisinin, ilişkilendirileceği tüketim tesisinin kurulu gücü esas alınmak suretiyle gerçek enerji ihtiyacının karşılığı olacak tüketim miktarına göre üretim yapılmasını, bağlantı anlaşmasındaki muafiyetli üretim miktarının kontrolünü amaçladığı ve ölçülülük ilkesine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Yönetmeliğin 13. maddesi ile aynı Yönetmeliğin 31. maddesine eklenen yirminci fıkrada da, 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı enerji üretim tesisleri için başvuru tarihinden başvuruya konu üretim tesislerinin tamamının geçici kabulü yapılana kadar veraset dışında pay devri yapılmayacağı, pay devri yapılması hâlinde ilgili tüzel kişiye ait bağlantı anlaşması çağrı mektubunun iptal edileceği, bu fıkra kapsamında yapılacak pay devrinde ilgili şebeke işletmecisine bir ay önceden bilgi verileceği,

ilgili tüzel kişinin pay devri sonrasına ilişkin nihaî ortaklık yapısını gösteren bilgi ve belgeleri ilgili şebeke işletmecisine pay devir işleminden sonra en geç on iş günü içinde sunacağı kuralına yer verildiği; özetle, pay devrinin (veraset dışında), mer'i mevzuat kapsamında gerçekleştirilebilmesi için ilgili üretim tesislerinin tamamının geçici kabulünün yapılmış olması koşulunun arandığı ve bu düzenlemelerin, lisanssız üretilecek elektrik enerjisine ilişkin yatırımın gerçekleştirilmesini teminen geçici bir tedbir niteliği taşıdığı anlaşılmakla, hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu nedenle, 23/03/2016 tarih ve 29662 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesinin onuncu ve on ikinci fıkraları ile 13. maddesinin yirminci fıkrasının iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USÛL YÖNÜNDEN

23/03/2016 tarih ve 29662 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in dava konusu 2. maddesiyle, Yönetmeliğin 6. maddesine onuncu ve on ikinci fıkralar; 13. maddesiyle de Yönetmeliğin 31. maddesine yirminci fıkra eklenmiştir.

22/10/2016 tarih ve 29865 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle, Yönetmeliğin 6. maddesinin onuncu ve on ikinci fıkraları; 12. maddesiyle de Yönetmeliğin 31. maddesinin yirminci fıkrası tümüyle değiştirilmiştir.

Öte yandan, 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 39. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 02/10/2013 tarih ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

22/10/2016 tarih ve 29865 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. ve 12. maddeleriyle, Yönetmeliğin 6. maddesine eklenen onuncu ve on ikinci fıkralar ile 31. maddesine eklenen yirminci fıkranın tümüyle değiştirildiği; ayrıca, 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 39. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik'in yürürlükten kaldırıldığı;

bakılan davada, davacı tarafından dava konusu edilen ve yürürlükten kaldırılan Yönetmelik düzenlemeleri dışında herhangi bir uygulama işleminin iptalinin de istenilmediği, bu hâliyle davanın konusunun kalmadığı anlaşıldığından, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.