Danıştay 13. Daire E.2018/66 K.2023/2712

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 01/12/2014 tarihinde yapılan denetimde, akaryakıt istasyonunda otomasyon sisteminin usulüne uygun çalışmamasına rağmen bakım ve onarıma veya arızaya konu yerlerden akaryakıt satışı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 72.751,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya ait akaryakıt istasyonunda, 01/12/2014 tarihinde yapılan denetimde; motorin satışı yapılan 2 pompadan birinin faal olduğu, her ikisinin de yazarkasa (ödeme kaydedici cihaz) nın devredışı olduğu, faal olan pompadan satışın fatura ile yapıldığı, otomasyon sistemi ile tanklardaki seviyenin farklı olduğu hususuna ilişkin olarak soruşturma yapıldığı, soruşturma sonrasında … tarih ve DDB…. sayılı Soruşturma Raporunun düzenlendiği,

davacının savunması alındıktan sonra akaryakıt istasyonunda otomasyon sisteminin usulüne uygun çalışmamasına rağmen bakım ve onarıma veya arızaya konu yerlerden akaryakıt satışı yapılması fiilinin. 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkrası.

27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul Karan'nın mülga 5. maddesinin (9) numaralı bendi ile halen yürürlükte bulunan 27/06/2007 tarihli ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın 5. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendine aykırı olduğundan bahisle hakkında 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 72.751-TL idari para cezası verilmesine dair dava konusu Kurul kararının alınması üzerine bakılan davanın açıldığı, bu durumda, davacıya ait akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemi ile tank arasında tutarsızlık bulunduğu,

otomasyon sisteminde gözükmeyen akaryakıtın satışının yapılmaması gerektiği, kaçak akaryakıt satışının önlenmesi amacına yönelik mülga 1240 sayılı Kurul kararı ile yürürlükteki Kurul kararının aynı hususu düzenlediği, akaryakıt istasyonunda otomasyon sisteminin usulüne uygun çalışmamasına rağmen akaryakıt satışı yapılması fiilinin sabit olduğu, buna dayalı olarak davacının lisans sahibi olarak Kanun'un getirdiği yükümlülüklere aykırı davrandığının kabulü gerektiğinden, verilen idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nce verilen kararda; davacıya ait akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemi ile tank verileri arasında tutarsızlık bulunduğu denetim günü tutulan tutanak ile sabit ise de; davacının, istasyon otomasyon sisteminin çevrim içi olduğu, otomasyon sistemine izinsiz müdahale edildiğine dair bir tespitin olmadığı iddiaları da dikkate alındığında, davalı idare tarafından idari para cezasının hangi nedenle üst sınırdan verildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmadığı,

ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilmediği anlaşılmış olup, herhangi bir kriter gözetmeksizin salt takdir yetkisinden hareketle Kanun'da öngörülen üst sınırdan idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu, 1240 sayılı Kurul kararı ile verilen idari para cezasının idarenin bu konudaki takdir yetkisinden hareketle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasında öngörülen üst sınırdan uygulanmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, mevzuata aykırı eyleminin söz konusu olmadığı, denetim tutanağı incelendiğinde otomasyon sisteminin ya da herhangi biriminin çevrimiçi olmadığına dair tespite yer verilmediği, ödeme kaydedici cihazlardaki arıza nedeniyle yaptığı satışları manuel olarak faturalandırdığı ve kayıtlara aldığı, kayıt dışı satışın yapılmadığı, tank kalibrasyonunun yeniden yapılmasını gerektiren bu durumla ilgili olarak denetimin yapıldığı gün servis çağrılarak sorunun giderildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacıya ait akaryakıt istasyonunda 01/12/2014 tarihinde denetim yapılmış, yapılan denetim sonucunda akaryakıt istasyonunda otomasyon sisteminin usulüne uygun çalışmamasına rağmen bakım ve onarıma veya arızaya konu yerlerden akaryakıt satışı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 1240 sayılı Kurul Kararının yürürlükteki 5. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendine (1240 sayılı Kurul Kararının mülga 5.maddesinin dokuzuncu fıkrasının (c) bendine) aykırılık nedeniyle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci

fıkrası uyarınca davacı hakkında 72.751,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararı tesis edilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması için lisans alınmasının zorunlu olduğu; üçüncü fıkrasında, lisansların verilmesi, güncelleştirilmesi, geçici olarak durdurulması veya iptaline ilişkin işlemlerin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nca yapılacağı; onuncu fıkrasının (ı) bendinde, lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara ait usul ve esasların Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği.

4. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, lisansın, sahibine lisansta yer alan faaliyetlerin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verdiği ve lisans ile tanınan hakların, bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı, 9. maddesinin yedinci fıkrasında ve anılan Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 38. maddesinin (b) bendinde, fabrika, şantiye, nakliye filosu işletmeleri ve benzeri kendi ihtiyaçları için depolama imkânı ve kendi araçlarına akaryakıt ikmal kapasitesi olan yerler hariç olmak üzere,

akaryakıt istasyonları dışında akaryakıt ikmal ve satışının yapılamayacağı kurala bağlanmış, aynı Kanunu'un "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin yedinci fıkrasında. "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir." kuralına yer verilmiştir.

06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayii Denetim Sistemine İlişkin Usul Ve Esaslar hakkındaki" 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı kararının (01/06/2015 tarihinden önce yürürlükte olan) "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı mülga 5. maddesinin (9) numaralı bendinde "Akaryakıt istasyonunun bakım onarım ve arıza hallerinde, elektronik veri aktarımının kesintiye uğratılmaması esastır.

Bakım onarım ve arıza durumlarında, bakım onarıma veya arızaya konu ilgili yerlerden akaryakıt satışı yapılmaz" kuralı yer almakta iken, 01/06/2015 tarihinden itibaren yürürlükte olan 27/06/2007 tarihli ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın 5. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde.

"Bayilik lisansı sahihi, istasyon otomasyon sistemi çevrim içi olmayan yerlerde (tank, geçici tank, pompa vs.) akaryakıt hareketine konu eylem (satış, dolum vs.) gerçekleştiremez." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdarî para cezasına konu eylem nedeniyle verilecek idarî para cezasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı Kanun maddesinde idarî para cezası için üst sınır belirlenmiş olması ve idarenin takdir yetkisini üst sınırdan kullanarak idarî para cezası vermesi uyuşmazlığa neden olmuştur.

Davacı tarafından akaryakıt istasyonunda otomasyon sisteminin usulüne uygun çalışmamasına rağmen bakım ve onarıma veya arızaya konu yerlerden akaryakıt satışı yapıldığının tespit edilmesi üzerine 72.751,00-TL idarî para cezası uygulandığı anlaşılmaktadır.

Petrol piyasasına ilişkin düzenlemeler yapmak Kurul'un görevleri arasındadır. Kurul görevini yerine getirirken, tüketicileri ve diğer piyasa aktörlerini korumak ve piyasa faaliyetlerinin yapılan düzenlemelere uygun bir şekilde devamının sağlanması için gerektiğinde yaptırım uygulayabilmektedir. Bayilik lisansı sahibi davacının, sektörde faaliyet gösteren tüm bayilik lisansı sahiplerinin uymakla yükümlü oldukları ve ilgili mevzuat ile belirlenen usul ve esaslara göre faaliyet göstermediği ve kuralları ihlâl ettiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle sabit olduğu anlaşılan eylemin ağırlığı ve yürütülen faaliyetin niteliği göz önüne alınarak Kanun'da öngörülen üst sınırdan idarî para cezası uygulanması yönünde idarece takdir yetkisinin kullanılmış olmasında ölçülülük ilkesine aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.