Danıştay 13. Daire E.2019/1201 K.2024/929

Dava konusu istem: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararı ile verilen 1.000.000,00-TL idari para cezasının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesi ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un Mükerrer 35. maddesi uyarınca, kanunî temsilci sıfatıyla davacıdan tahsiline yönelik olarak düzenlenen ...tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu ödeme emrinin dayanağı olan idari para cezasının 14/10/2017 tarihinde davacının kanuni temsilcisi olduğu şirkete tebliğ edildiği, söz konusu kamu alacağının asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine 01/03/2018 tarihinde anılan cezanın tahsili amacıyla davacı adına ödeme emri düzenlendiği, buna karşın, şirket tarafından,... tarih ve...sayılı Kurul kararının iptali istemiyle....

İdare Mahkemesi'nin E:...sayılı dosyasında açılan davada 10/01/2018 tarihinde yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmiş ise de; ödeme emrinin düzenlendiği tarihte idari para cezasına karşı açılan ve devam etmekte olan bir davanın bulunması nedeniyle, henüz kesinleşmeyen, başka bir ifadeyle takip ve tahsil edilebilecek aşamaya gelmeyen kamu alacağının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu idari para cezasının, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda tanımlanan "Kaçakçılık" fiiline ilişkin olduğu, söz konusu fiile yönelik 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde özel düzenleme bulunduğu, anılan özel düzenleme gereğince dava konusu idari para cezasının kesinleşmeden tahsili yoluna gidilebileceği, dava konusu olaya genel Kanun niteliğindeki 5326 sayılı Kanun hükümlerinin değil, özel Kanun niteliğindeki 5015 sayılı ve 5067 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi ... Petrol Ürünleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne (... Ltd. Şti.) ait akaryakıt istasyonunda 09/07/2013 tarihinde denetim yapılmış, anılan denetimde vaziyet planında yer almayan tanktan alınan motorin numunesinin yüksek kükürt içerikli madeni yağ - solvent karışımı ve/veya ağır petrol fraksiyonu (beyaz ürün) - solvent karışımı ile tağşiş edilmiş olduğu ...

Üniversitesi Yakıt Uygulama Araştırma Merkezi raporuyla tespit edilmiş, söz konusu numunenin yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermediği, ilgili teknik düzenlemelere aykırı olduğu ve tağşiş ve/veya hile amacıyla akaryakıta katılabilecek ürün içerdiğinin tespit edildiğinden bahisle de 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendi gereğince 1.000.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmıştır.

Anılan Kurul kararı, 14/10/2017 tarihinde ... Ltd. Şti.'ne tebliğ edilmiş, tebliğ tarihini izleyen 60 gün içerisinde söz konusu idari para cezasının ödenmemesi üzerine 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca idari para cezasının tahsili amacıyla şirket adına ...tarih ve ... sayılı ödeme emri düzenlenmiştir.

29/01/2018 tarihli tutanak ile anılan şirkete ait borcu karşılamaya yetecek haczi kabil mal varlığına rastlanılmaması sebebiyle şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşılan vergi borçlarından dolayı 6183 sayılı Kanun'un 35. ve Mükerrer 35. maddelerine istinaden kanuni temsilciler ve ortaklar adına ödeme emri düzenlenerek takibat işlemlerine başlanılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine 1.000.000,00-TL idari para cezasının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesi ile 6183 sayılı Kanun'un Mükerrer 35. maddesi uyarınca, kanunî temsilci sıfatıyla davacıdan tahsiline yönelik olarak ... tarih ve ... sayılı ödeme emri düzenlenmiş, bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun "Kaçakçılık Suçları" başlıklı 3. maddesinde "...

11) Ulusal marker uygulamasına tabi olup da, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun belirlediği seviyenin altında ulusal marker içeren veya hiç içermeyen akaryakıtı; a) Ticari amaçla üreten, bulunduran veya nakleden, b) Satışa arz eden veya satan, c) Bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan, kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Ancak, marker içermeyen veya seviyesi geçersiz olan akaryakıtın kaçak olarak yurda sokulduğunun anlaşılması hâlinde, onuncu fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmolunur.

12) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan izin alınmadan; akaryakıt haricinde kalan solvent, madenî yağ, baz yağ, asfalt ve benzeri petrol ürünlerinden akaryakıt üreten veya bunları doğrudan akaryakıt yerine ikmal ederek üreten, satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. ...

14) Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı olarak sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipman bulunduranlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. ..." düzenlemeleri yer almıştır.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 19. maddesinin beşinci fıkrasında, "Bu Kanun'un kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması tahsil işlemlerini durdurmaz."; altıncı fıkrasında, "İdari para cezalarının tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde ödenmemesi hâlinde, cezanın ilgili vergi dairesi aracılığı ile tahsili sağlanır. Tahsilatta 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." kurallarına yer verilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un Mükerrer 35. maddesinde, "Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

"; 54. maddesinin birinci fıkrasında, "Ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur."; 55. maddesinin birinci fıkrasında, "Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir 'ödeme emri' ile tebliğ olunur."; 58. maddesinin birinci fıkrasında, "Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir." düzenlemeleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, ulusal marker uygulamasına tabi olup da, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun belirlediği seviyenin altında ulusal marker içeren veya hiç içermeyen akaryakıtı; ticari amaçla üretmenin, bulundurmanın veya nakletmenin, satışa arz etmenin veya satmanın, bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın almanın, kaçakçılık kapsamındaki fiillerden olduğu, 5015 sayılı Kanun uyarınca kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulmasının tahsil işlemlerini durdurmayacağı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, bayilik lisansı sahibi ... Ltd. Şti.'ye ait akaryakıt istasyonunda 09/07/2013 tarihinde yapılan denetimde denetimde vaziyet planında yer almayan tanktan alınan motorin numunesinin yüksek kükürt içerikli madeni yağ - solvent karışımı ve/veya ağır petrol fraksiyonu (beyaz ürün) - solvent karışımı ile tağşiş edilmiş olduğunun ...

Üniversitesi Yakıt Uygulama ve Araştırma Merkezi raporuyla tespit edildiği, söz konusu numunenin yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermediği, ilgili teknik düzenlemelere aykırı olduğu ve tağşiş ve/veya hile amacıyla akaryakıta katılabilecek ürün içerdiğinin tespit edildiğinden bahisle de 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendi gereğince 1.000.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı Kurul kararının alındığı, anılan Kurul kararının, 14/10/2017 tarihinde ...

Ltd.

Şti.'ne tebliğ edildiği, tebliğ tarihini izleyen 60 gün içerisinde söz konusu idari para cezasının ödenmemesi üzerine 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca idari para cezasının tahsili amacıyla şirket adına...tarih ve ... sayılı ödeme emrinin düzenlendiği, 29/01/2018 tarihli tutanak ile anılan şirkete ait borcu karşılamaya yetecek haczi kabil mal varlığına rastlanılmaması sebebiyle şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşılan vergi borçlarından dolayı 6183 sayılı Kanun'un 35. ve Mükerrer 35. maddelerine istinaden kanuni temsilciler ve ortaklar adına ödeme emri düzenlenerek takibat işlemlerine başlanılmasına karar verildiği,

bunun üzerine 1.000.000,00-TL idari para cezasının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesi ile 6183 sayılı Kanun'un Mükerrer 35. maddesi uyarınca, kanunî temsilci sıfatıyla davacıdan tahsiline yönelik olarak düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmektedir.

Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce "ödeme emrinin düzenlendiği tarihte idari para cezasına karşı açılan ve devam etmekte olan bir davanın bulunması nedeniyle, henüz kesinleşmeyen, başka bir ifadeyle takip ve tahsil edilebilecek aşamaya gelmeyen kamu alacağının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla reddedilmişse de, dava konusu ödeme emrinin dayanağı idari para cezasına ilişkin Kurul kararı,

5607 sayılı Kanun'un 3. maddesinde kaçakçılık kapsamında olduğu ifade edilen, "numunenin yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermediği, ilgili teknik düzenlemelere aykırı olduğu ve tağşiş ve/veya hile amacıyla akaryakıta katılabilecek ürün içerdiği"nin tespit edildiğinden bahisle tesis edilmiştir.

5015 sayılı Kanun'un dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 19. maddesinin beşinci fıkrasında ise, bu Kanun'un kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulmasının tahsil işlemlerini durdurmayacağı açık bir şekilde kurala bağlanmıştır.

Bu itibarla, dava konusu ödeme emrinin dayanağı olan 1.000.000,00-TL tutarındaki idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurulmasının tahsil işlemlerini durdurmayacağı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönüyle hukukî isabet bulunmamaktadır.