Danıştay 13. Daire E.2019/2565 K.2024/1368

Dava konusu Yönetmelik düzenlemesi sürekli uygulandığından davanın süresinde olduğu, açık alkollü içki satışı yapanların içki sunumunda saat sınırlaması bulunmadığı, bu durumun haksız rekabete neden olduğu, dava konusu uygulamanın bazı kişilerin kısıtlanan saatlerde kanunsuz şekilde alkol satışı yapmalarına ve dolayısıyla vergi kaybına neden olacağı, düzenlemenin kamu yararı taşımadığı, dayanağı olan kanunlara ve anayasaya aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın süre ve kesin hüküm yönünden reddi gerektiği, esas yönünden ise, dava konusu kuralda 4250 sayılı Kanun’un 6. maddesine eklenen hükmün herhangi bir genişletme veya daraltma yapılmadan lafzi yorumu ve mevzuat hazırlama usul ve esaslarına uygun olarak aynı şekilde yönetmeliğe aktarıldığı, açık alkollü içki satışı ile perakende satış ayrı faaliyet konusu olduğundan rekabete aykırı bir durumun olmadığı, düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ

Dava, 07/01/2011 tarih ve 27808 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 18/09/2013 tarih ve 28769 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 8. maddesinin (d) bendinde yer alan, "Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.

Dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinde; bu Yönetmeliğin 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun, 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesine dayanılarak hazırlandığı belirtilmiştir.

4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, bu Kanunla ve diğer kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu'nun kurulduğu belirtilmiş.

3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, bu Kanun gereğince Kurum tarafından yürütülecek görevler ile ilgili düzenlemeleri yapmak; (c) bendinde,satış ve uygunluk belgesi başına alınacak tutarların tespiti ile tescil, izin ve ruhsat harçlarının Kurum tarafından tahsiline ilişkin işlemleri yürütmek; (e) bendinde, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili sektörel düzenlemeler yapmak. Kurul'un görev ve yetkileri arasında sayılmış.

9. maddesinin (B) bendinde, 4250 sayılı Kanun ile bu Kanun'un uygulanmasıyla ilgili diğer usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

İptali istenen, 07/01/2011 tarih ve 27808 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in "Perakende satış faaliyetine ilişkin esaslar" başlıklı 8. maddesinin, 18/09/2013 tarih ve 28769 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik (d) bendinde; "Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz" hükmü yer almaktadır.

Yönetmeliğin dayanağı olan 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunun 6. maddesinin 5. fıkrasında da; "Alkollü içkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basın ve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ile satış yöntemi kullanılarak gönderilemez. Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz" amir hükmü bulunmaktadır.

Bu nedenle dava konusu edilen Yönetmelik hükmünün aynı şekilde kanunda yer aldığı anlaşıldığından, iptali istenilen ibarenin dayanağı Kanun hükümlerine aykırı bir düzenleme içermediği, hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle davanın reddi yönünde karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 24/05/2013 tarih ve 6487 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle yeniden düzenlenen 6. maddesinin 5. fıkrasında, alkollü içkilerin 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamayacağı düzenlenmiş, daha sonra bahsedilen kural 18/09/2013 tarih ve 28769 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik değişikliği ile Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Perakende satış faaliyetine ilişkin esaslar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasına (d) bendi olarak eklenmiş, bu bendin iptali istemiyle de bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalının usûle ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İLGİLİ MEVZUAT

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin beşinci fıkrasında, "Alkollü içkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basın ve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ile satış yöntemi kullanılarak gönderilemez. Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz." kuralına yer verilmiştir.

07/01/2011 tarih ve 27808 sayılı Resmî Gazete yayımlanan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Perakende satış faaliyetine ilişkin esaslar" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Perakende satışlarda aşağıdaki esaslara uyulması zorunludur:(...) d) Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz.(...)" kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözlük anlamı ile "düzenli hâle koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren bir içeriğe sahiptir.

İdare, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile kural koyma (düzenleme yapma) yetkisine sahiptir. "Kural işlemler" üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idarî işlemlerdir. Düzenleme yetkisi kullanılarak tesis edilen işlemlerin kanunda gösterilen usûle uygun olarak yürürlüğe konulması ve üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi zorunludur.

Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in, 4250 sayılı Kanun, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun ile 08/12/2004 tarih ve 2004/8235 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesine dayanılarak hazırlandığı, bu Yönetmeliğin amacının, tütün mamulleri ve alkollü içkilerin, kamu sağlığının ve tüketici haklarının korunması ile rekabetin tesisi hususları gözetilerek tanıtımına, satışına, sunumuna ve nihai tüketiciye güvenli şekilde ulaşmasına ilişkin her türlü faaliyetin usul ve esaslarını düzenlemek olduğu anlaşılmaktadır.

Söz konusu Yönetmeliğin 8. maddesinde, tütün mamulü ve alkollü içkilerin perakende satışında uyulması gereken esasların düzenlendiği, aynı maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan dava konusu düzenlemenin ise, "Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz." şeklinde olduğu ve birebir 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 5. fıkrasıyla aynı olduğu görülmektedir. Bu itibarla, 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 5. fıkrasıyla aynı düzenlemeyi içeren ve anılan Kanun hükmünün çizdiği çerçeve dahilinde uygulamanın somut ve belirli bir şekilde yürütülmesine yönelik olarak ihdas edilen dava konusu Yönetmelik maddesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.