Danıştay 13. Daire E.2019/3108 K.2023/3414

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, uzaktan erişim sistemini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na (Kurum) açma yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmediğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca piyasa faaliyetinin 30 gün süre ile durdurulmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idare tarafından yapılan incelemede davacı şirkete ait UE kodlu tablolara erişilemediğinin tespit edilmesi üzerine davacı şirkete gönderilen … tarih ve … sayılı yazıyla 10 gün içinde uzaktan erişim sistemine ait bilgilerin (kullanıcı adı, şifre, erişim adresi) davalı idareye gönderilmesi, uzaktan erişim sisteminin erişimlerine açılması ve 1240 sayılı Kurul kararında belirtildiği şekilde tüm yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin istenildiği,

davacı şirket tarafından sunulan 23/03/2018 tarihli cevabi yazısında, sehven uzaktan erişim sistemine ilişkin bilgilerin sunulmadığının belirtildiği, 18/05/2018 tarihinde yapılan kontrollerde, rastgele seçilen bayiler üzerinde yapılan incelemede UE-lt, UE-lp ve plaka bazlı satışlar arasında ciddi farklılıklar olduğu,

bu durumun 1240 sayılı Kurul kararının 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine aykırılık teşkil ettiği, bağlantısı olmayan bayilerle ilgili olarak hangi sebepten dolayı bağlantının olmadığının her bir tank ve pompa için gösterilmesi gerekmesine rağmen bu tarz bir iyileştirmenin dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketçe yapılmadığı, toplam online/offline ekranında 19 tane bayisi online olmasına rağmen, son 15 saat UE-lt raporu incelendiğinde sadece 16 tanesinin bilgilerinin yer aldığı, davacı tarafından bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi üzerine … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nun düzenlendiği,

25/07/2018 tarihinde saat 11:00'de başlatılan incelemede, toplam 26 istasyonlu bayisinin 3 tanesinin 24/07/2018 tarihinde tüm gün offline olduğu, online olan 23 bayisinin verileri incelendiğinde ise 14 tanesinin UE-lt, UE-lp ve plaka satışlarının birbiriyle neredeyse tamamen alakasız olduğunu, diğer bayilerin ise satış yapmaması sebebiyle aksaklık olmadığı hususunun tespit edildiği, uzaktan erişim ile çekilen ham veriler incelendiğinde de, UE-lt verilerinde bir önceki stok kapanış ile bir sonraki stok açılış arasında fark olmaması gerekirken, bazı bayilerde farklılıklar olduğu,

bunların da sistemin doğru çalışmasını engelleyen faktörler arasında yer aldığı tespit edildiğinden, uzaktan erişim sisteminin davalı idarenin kullanımına açılması hususunun ve 1240 sayılı Kurul kararında belirtilen tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesinin davacı şirketten talep edildiği, verilen bu süre içerisinde de davacı şirket tarafından uzaktan erişim sistemlerini davalı idarenin erişimine açılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdarî Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalının 25/07/2018 tarihinde yaptığı ikinci denetim sonrası tekrar yazılı savunma almadığı, bayilerine ilişkin olarak verilerin anlık görüntülenememe sebebinin otomasyon sistemindeki güncellemeden kaynaklandığı, bayi otomasyon verilerinin davalı idareye sağlıklı bir şekilde iletildiği, ön araştırma ve soruşturmanın usulüne uygun olarak yapılmadığı, dava konusu Kurul kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idare tarafından, … sayılı dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin uzaktan erişim sistemini Kurum'a açma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle … tarih ve … sayılı Başkanlık Olur’u kapsamında doğrudan soruşturmaya başlanılmış, yapılan soruşturma neticesinde düzenlenen … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nda, ''uzaktan erişim sistemine erişimin sağlanamadığının ve hâlihazırda aykırılıkların devam ettiğinin" tespit edildiği belirtilmiştir.

Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 23. maddesi uyarınca davacı şirketten savunma talep edilmiş, ancak davacı şirketin yazılı savunmasında ileri sürülen hususların lisans sahibini haklı gösterecek nitelikte olmadığı ve kendisine tanınan 10 günlük süre içerisinde söz konusu sistemi Kuruma tam olarak açmayarak ilgili mevzuat hükmüne aykırılığı gidermediğinden bahisle … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun (işlem tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle) 20. maddesinin birinci fıkrasında "Lisans sahibi kişiler hakkında, bu Kanuna, bu Kanuna göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere, Kurumun yazılı talimatlarına veya lisanslarına kayıtlı hususların herhangi birine riayet edilmediği takdirde, Kurum tarafından ön araştırma veya soruşturma başlatılır.

Ayrıca ilgiliye on beş gün içerisinde aykırılıkların giderilmesi, aksi hâlde bahse konu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağı ihbar edilir. Bu ihbara rağmen onbeş günlük sürenin bitiminde aykırılıklar giderilmezse, Kurum piyasa faaliyetini otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durdurur.

Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Lisans iptalleri Kurumca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanır." kuralına yer verilmiştir.

Yine işlem tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 19. maddesinde, Kurul'un, re’sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine, petrol piyasasında faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilerin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı faaliyet ve işlemleri nedeniyle, doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar verebileceği kurala bağlanmış.

21. maddesinde, (1) Doğrudan veya ön araştırma neticesinde soruşturma açılmasına karar verildiği takdirde soruşturma Daire Başkanı tarafından görevlendirilen Uzman ve/veya Uzman Yardımcıları eliyle veya Uzman koordinesinde Yönetim Hizmetleri Uzmanları vasıtasıyla Daire Başkanlığı koordinasyonunda yürütülür. (...) (2) Soruşturma raporu, soruşturma açılmasına karar verildiği tarihten itibaren en geç altı ay içerisinde tamamlanır.

Gerekli görüldüğü hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere Daire Başkanı tarafından üç aya kadar ek süre verilebilir.

(3) Daire Başkanlığı'nca, hakkında soruşturma açılan gerçek veya tüzel kişiye başlatılan soruşturma bildirilerek, varsa ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığın on beş günlük süre içinde giderilmesi gerektiği, aksi hâlde yapılmakta olan piyasa faaliyetinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya lisansının doğrudan iptal edilebileceği ihbar edilir. (...) (4) Yapılan ihbar üzerine ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığın verilen süre içinde giderilmiş olduğunun tespit edilmesi hâlinde, geçici durdurma işlemi yapılmaksızın soruşturmaya devam edilir.

Verilen süre içerisinde, aykırılığın tam olarak giderilmemiş olduğunun tespit edilmesi hâlinde ise Daire Başkanlığı tarafından konu Başkanlığa bildirilir. Başkan, konuyu Kurul gündemine öncelikle alır. Kurul, piyasa faaliyetinin otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.

(5) Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötü niyetin ya da ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, lisans sahibi kişiler hakkında, 5015 sayılı Kanun'a, bu Kanuna göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere, Kurumun yazılı talimatlarına veya lisanslarına kayıtlı hususların herhangi birine riayet edilmediği takdirde, geçici durdurma kararı verilebilmesi için; öncelikle Kurum tarafından ön araştırma veya soruşturma başlatılacağı, ayrıca ilgiliye on beş gün içerisinde aykırılıkların giderilmesi,

aksi hâlde bahse konu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağının ihbar edileceği, bu ihbara rağmen onbeş günlük sürenin bitiminde aykırılıklar giderilmezse, Kurumun piyasa faaliyetini otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durduracağının kurala bağlandığı anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, dava konusu olayda 5015 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikte belirtildiği şekliyle geçici durdurma kararı öncesinde yapılması gereken ihbarın mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu Kurul kararına dayanak teşkil eden davacı şirketin "uzaktan erişim sistemini Kuruma açma yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmemesi" fiiline yönelik olarak davalı idare tarafından davacıya gönderilen … tarih ve E… sayılı yazıda "...10 iş günü içerisinde işbu yazımızda belirtilen eksikliklerin giderilmesi ve 1240 sayılı Kurul kararı ve ekindeki uzaktan erişim sistemi ile ilgili tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi ile konuya ilişkin ilgili bilgi ve belgelerin Kurumumuza sunulması (...)" ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Anılan yazıda geçici durdurma kararı öncesinde ihbar yapılması zorunluluğunu belirten, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesi ve Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 21. maddesinde düzenlenen mevzuat hükmüne yer verilmediği gibi, davalı idare tarafından mevzuatta belirtildiği şekliyle aykırılığın giderilmesi için verilmesi gereken on beş günlük sürenin davacı şirkete verildiğine ve verilen süre içinde aykırılıkların giderilmemesi hâlinde davacı şirketin piyasa faaliyetinin geçici bir süre için durdurulabileceğine ilişkin açık ve anlaşılır bir ifadeye yer verilmediği, bu hâliyle ortada hukuka uygun şekilde yapılmış bir ihbarın mevcut olmadığı anlaşılmıştır.

Piyasa faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına karar verilmesi, mevzuatta öngörülen şekilde bir ihbarın yapılmasına bağlı olduğundan ve olayda bu nitelikte bir ihbar mevcut olmadığından, davacı şirketin piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.