Danıştay 13. Daire E.2020/1414 K.2024/4905

Dava konusu istem: "... Mahallesi, ... Caddesi, ... Apartmanı, No:.../... .../..." adresinde bulunan ve davacı tarafından işletilmekte olan iş yerinde Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca anılan iş yerindeki faaliyetlerin 1 (bir) ay süreyle durdurulmasına ilişkin... tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'unun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 10/04/2019 tarihinde davacının kuyumcu olarak işlettiği iş yerinde yapılan yoklama neticesinde oluşturulan yoklama fişi ve eki belgeler incelendiğinde, iş yerinin giriş kapısının üstünde yer alan elektronik tabelada, Türkçe'de döviz alım satımı anlamına gelen İngilizce "change" kelimesi ile "avro" işaretinin yer aldığı görüldüğünden, yetkisiz olarak döviz alım satım faaliyetinin yapıldığı sonucuna varılan davacının iş yerinin 1 (bir) ay boyunca faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, CİMER üzerinden yapılan şikayetin asılsız olduğu, iş yerinde perakende altın satışı dışında herhangi bir faaliyetin yürütülmediği, yoklama fişinde yetkisiz döviz alım satım faaliyetinde bulunulduğuna dair somut tespitlere yer verilmediği, denetim esnasında iş yerine döviz alım satımı için gelenin olmadığı, iş yerinde yer alan bilgisayarlarda döviz kurlarına ilişkin programların bulunmadığı, iş yerinin dışında yer alan elektronik panoda döviz kurlarının gösterilmediği, ayrıca en çok işlem gören ABD dolarının sembolüne de yer verilmediği,

iş yerinin turistlerin yoğun olarak ziyaret ettiği bir bölgede yer alması nedeniyle döviz ile altın satışı yapılabildiği, bunun dışında herhangi bir döviz alım satım faaliyetinde bulunulmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ......'İN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, "... Mahallesi, ... Caddesi, ... Apartmanı, No:.../... .../..." adresinde bulunan ve davacı tarafından işletilmekte olan iş yerinde Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca anılan iş yerindeki faaliyetlerin 1 (bir) ay süreyle durdurulmasına ilişkin... tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'unun iptali istemiyle açılmıştır.

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrasında, bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan karar, yönetmelik ve tebliğler ile diğer genel ve düzenleyici işlemler uyarınca faaliyet izni veya yetki belgesi alınması zorunlu olan konularda, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticari faaliyette bulunanların elli bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılacağı ve yetkisiz faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin bir aydan altı aya kadar, tekrarı halinde ise sürekli olarak durdurulacağı,

yetkisiz olarak faaliyette bulunanların ilan ve reklamlarından veya yaptıkları işin mahiyetinden söz konusu iş yerini sadece faaliyet izni veya yetki verilmesi gereken faaliyet konularında iştigal etmek maksadıyla açtıkları veya işlettikleri anlaşılıyorsa söz konusu iş yerindeki faaliyetin sürekli olarak durdurulacağı, durdurma işlemlerinin Hazine Müsteşarlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceği kural altına alınmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait iş yerinde 10/04/2019 tarihinde yapılan denetim sonrası Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı Antalya Denetim Koordinasyon Müdürlüğünce düzenlenen ... benzersiz kod sayılı e-yoklama fişinde, söz konusu iş yerinde perakende altın satışı faaliyeti dışında herhangi bir faaliyette bulunulmadığı, daha öncesinde davacı tarafından yetkili müessese faaliyet izin belgesine istinaden döviz alım satım faaliyetinde bulunulmakta ise de, yetki belgesinin sona ermesi üzeri bu belgenin vergi dairesine teslim edildiği ve halihazırda döviz alım satım faaliyetinde bulunulmadığının, ancak döviz karşılığı mal satışı yapıldığının beyan edildiği ifadelerine yer verildiği ve bu tutanağa denetim esnasında çekilen fotoğrafların eklendiği anlaşılmaktadır.

Bir fiilin işlenmesi sonucunda ilgililer hakkında işlem tesis edilebilmesi için söz konusu fiilin kanunda açıkça tanımlanması, somut olarak tarif edilen fiilin de kanunda belirtilen soyut karşılığına uygun olması yani tipiklik şartını sağlaması gerektiğinden, isnat olunan fiil kanunda belirtilen kuralın kapsamında değilse yani tipiklik unsurunu taşımıyorsa, söz konusu kuralın ihlali dolayısıyla ilgililer hakkında işlem tesis edilmesi mümkün olmayacaktır.

Her ne kadar, davalı idarece davacıya ait iş yerinin dışında yer alan elektronik tabelada "change" ifadesine ve "avro" işaretine yer verilerek dövize ilişkin alım satım faaliyetinde bulunulduğu izlenimi yaratıldığı ve bu sebeple söz konusu iş yerinde yetkisiz olarak döviz alım satım faaliyeti yürütüldüğü kanaati hasıl olduğundan bahisle davacıya ait iş yerinin faaliyetlerinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına karar verilmiş ise de, 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticari faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin 1 (bir) aydan 6 (altı) aya kadar,

tekrarı halinde ise sürekli olarak durdurulacağı kuralına yer verildiğinden, davalı idarece davacıya isnat edilen yetkisiz döviz alım satım faaliyetinde bulunulması fiilinin somut olarak ortaya konulmadığı anlaşıldığından tipiklik unsurunu taşımayan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.