Danıştay 13. Daire E.2020/1921 K.2024/2925

Dava konusu istem: LPG otogaz bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait otogaz istasyonunda 25/02/2015 tarihinde yapılan denetimde, LPG tüpü dolumuna yarayan aparat bulunduğunun tespit edildiği ve bu durumun 5307 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendine aykırılık oluşturduğundan bahisle aynı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca 419.205,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı üst yazı ile bildirilen ... tarih ve... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, davacı şirkete ait otogaz istasyonunda 25/02/2015 tarihinde yapılan denetimde, otogaz istasyon sahası içinde tüp dolumuna yarayan aparat bulunduğunun tespit edilerek tutanağa bağlandığı, söz konusu tutanağın şirket yetkilisi tarafından ihtirazı kayıt koyulmaksızın imzalandığı,

davacının 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları ( LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanunu'nda Değişiklik yapılamasına Dair Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendi ile LPG Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 26. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendini ihlal ettiği hususu sübut bulmakla birlikte, 5307 sayılı Kanun'un değiştirilen 16. maddesindeki ceza tutarı ve oranları yönünden önemli ölçüde değişiklikler yapıldığı,

idarî yaptırımlar bakımından ceza verilmesinin dayanağı kuralın yürürlükten kaldırılması veya lehe düzenleme yapılması yoluyla ortaya çıkan yeni hukukî durumun dikkate alınması gerektiği, bu doğrultuda Mahkemelerinin 19/06/2019 tarihli ara kararı ile 5307 sayılı Kanun'un 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 16. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca, denetimin yapıldığı 2015 yılından bir önceki yıl olan 2014 yılında,

lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatı miktarının sorulması üzerine idarece gönderilen ve 09/08/2019 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren cevap dilekçesi ekinde davacının 2014 yılına ilişkin net satış hasılatı miktarının 106.830,79-TL olduğu;

Bu durumda, davacının 2014 yılına ilişkin bildirilen net satış hasılatı miktarının binde onunun, dava konusu işleme konu idari para cezasından fazla olması karşısında, davacının sübut bulan söz konusu fiili nedeniyle, yeni düzenleme gereği lehe olan hükmün uygulanarak para cezası miktarının yeni düzenleme uyarınca belirlenmesi gerektiğinden, dava konusu Kurul kararında bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; LPG Otogaz Bayilik Lisans sahibi davacı şirkete ait otogaz istasyonunda 25/02/2015 tarihinde yapılan denetimde, istasyon sahası içinde tüp dolumuna yarayan aparat bulunduğunun tespit edildiği, davalı idarece FERRO-25-T ibaresi yazılı olan bu aparatın Sinop Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü'ne teslim edilerek tüp dolumunda kullanılıp kullanılmayacağına dair gerekli raporun düzenlenip taraflarına gönderilmesinin istenilmesi üzerine anılan Müdürlükçe söz konusu aparatın incelendiği ve istenilmesi halinde ev tüplerine dolum yapılabileceği yolunda davalı Kuruma bildirimde bulunulduğu;

Bu durumda; davacı şirkete ait LPG otogaz istasyonunda yapılan denetimde, istasyon dahilinde ele geçerilen aparatın LPG tüp dolumuna yarayan bir aparat olduğu ve tutanakla tespit edilen bu durumun Sinop Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile de doğrulandığı anlaşıldığından, usulüne uygun olarak yapılan soruşturma neticesinde davacı şirketin eyleminin karşılığı para cezası ile tecziye edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

. Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanun'un 45. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hakkında ön araştırma veya soruşturma yapılmadan para cezası verildiği, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

LPG otogaz bayilik lisansı sahibi davacıya ait otogaz istasyonunda 25/02/2015 tarihinde yapılan denetimde, LPG tüpü dolumuna yarayan aparat bulundurulduğu hususu tutanağa bağlanmıştır. Bu durumun, 5307 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendine aykırılık oluşturduğundan bahisle, aynı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca, davacı hakkında 419.205,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 31/05/2018 tarih ve E.30044 sayılı üst yazı ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde, otogaz bayilerinin, "Otogaz istasyonlarında LPG tüpü dolumu ve satışı yapmamak, LPG tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet, makine ve teçhizatı istasyon dâhilinde bulundurmamak" ile yükümlü oldukları, dava konusu işleme ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, bu Kanun'un 5, 6 ve 7. madde hükümlerinin ihlâli halinde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verileceği kuralı yer almıştır.

7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 35. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesi yeniden düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile 7. maddenin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinin ihlâli hâlinde otogaz bayilik lisansı sahiplerine yüzbin Türk Lirasından az olmamak ve beşyüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idarî para cezası uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

7164 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idarî para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 16. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgarî maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen tahsil edilen idarî para cezaları iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği. 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı.

"Zaman Bakımından Uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 tarihli, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında da, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kanun koyucu tarafından, Kurul tarafından karara bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarının, işlenen fiil için 5307 sayılı Kanun'un 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 16. maddesinde daha düşük bir idarî para cezası uygulanması öngörülmüş ise asgarî maktu hadden tahsil edilmesi vergi dairesine bir görev olarak verilmiştir.

İlgili vergi dairesinin kanunen üstlendiği bu görevi yerine getirmesi açısından önemli olan husus, idarî para cezasının keşinleşmesi değil, tahsilatının tamamlanmamış olmasıdır. Dolayısıyla söz konusu düzenleme, tamamen tahsilat aşamasına özgü bir kural niteliğindedir. idarî para cezasının iptali istemiyle dava açılsın veya açılmasın, bu kuralın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarına uygulanması vergi dairesi açısından bir zorunluluktur.

İlgili vergi dairesi, dava açılıp açılmadığına bakılmaksızın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezasının miktarında lehe bir değişiklik varsa bunu tespit etmekle ve uygulamakla yükümlü bulunduğundan, tahsilat aşamasına özgü olan anılan kuralın, idarî para cezasının iptali istemiyle açılan davalarda dikkate alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, idari para cezasına konu olan fiilin sübuta ermiş olması ve idari para cezasının miktarında lehe olan değişikliğin tahsilat aşamasında vergi dairesince dikkate alınacak olması sebebiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.