Danıştay 13. Daire E.2020/3077 K.2023/2894

Dava konusu istem: "Antalya ili, Kaş ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:..." adresinde bulunan mülkiyeti Kaş Belediyesi'ne ait olan ve davacının kiracı olarak işletmekte olduğu iş yerinin de aralarında bulunduğu 49 adet iş yerinin kiraya verilmesine ilişkin 30/12/2019 tarihli ihale ilânı ile anılan ihale ilânına dayanak oluşturan ... tarih ve ... sayılı Kaş Belediye Encümeni kararının (davaya konu iş yerine ilişkin kısmının) iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesi’nce verilen kararda; davalı Kaş Belediyesi'nin mülkiyetinde bulunan davaya konu iş yerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca kiralama ihalesi yapılmaksızın 04/02/2010 tarihli kira sözleşmesi ile 31/12/2012 tarihine kadar 3 (üç) yıl süre ile davacıya kiralanmış olduğu, kiralama süresinin sona ermesine istinaden davalı idarenin dava konusu iş yerinin tahliye edilmesi yönünde davacıya yaptığı ihtarlara rağmen davacının söz konusu taşınmazı tahliye etmediği, davacının kiracılık sıfatının tespiti istemiyle davalı idareye karşı açtığı davada, ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nce davacının söz konusu taşınmazdaki kiracılığının devam ettiğinin tespitine hükmedildiği, anılan iş yerinin davacı tarafından kiracı olarak işletilmesine devam edilirken davaya konu işlemler ile kiralama ihalesi düzenlenerek yeni bir kiralama sürecinin başlatıldığı;

Bu itibarla, her ne kadar davaya konu taşınmaz davalı idarece 2886 sayılı Kanun kapsamında kiralama ihalesi yapılmadan davacıya kiralanmış ise de, bu hususun, söz konusu kira ilişkisinin özel hukuk hükümlerine tâbi olmasını gerektirmeyeceği, 04/02/2010 tarihli kira sözleşmesinin usûlî bir eksikliğe dayanılarak yapılmış olmasının davacıya taşınmazı sonsuz bir kullanım hakkı vermeyeceği, davacının uzun süreden beri mevcut olan bu usulî eksikliğe dayanarak taşınmazı haksız olarak kullanıma devam etmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğu ve bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeninin koruyamayacağı,

davacının davaya konu taşınmazda kiracılık sıfatının bulunmadığı, fuzuli şagil olduğu, taşınmazın tahliyesine yönelik olarak kendisine defalarca ihtar yapılmasına rağmen taşınmazı tahliye etmediği, bu durumun da dava konusu taşınmazın başkasına kiralanmak üzere davalı idarece kiralama ihalesi yapılmasını engelleyemeyeceği anlaşıldığından, mülkiyeti davalı idareye ait iş yerinin kiraya verilmesine ilişkin 30/12/2019 tarihli ihale ilânı ile anılan ihale ilânına dayanak oluşturan ... tarih ve ... sayılı Kaş Belediye Encümeni kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idare ile aralarında 04/02/2010 tarihinde 3 yıl süreli kira sözleşmesinin imzalandığı, kira süresinin bitiminde davalı idarece taşınmazın tahliyesinin istenilmesi üzerine 23/01/2013 tarihinde ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nde kiracılık sıfatının tespitine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı, Mahkemece, kiralanan taşınmazın 2886 sayılı Kanun’a göre ihale yapılmak suretiyle kiralanmadığı, bu nedenle aradaki kira ilişkisine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun kiraya ilişkin hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilerek kiracılığının devam ettiğinin tespitine karar verildiği,

söz konusu kararın davalı idarece temyiz edilmesi neticesinde Yargıtay tarafından onanarak kesinleştiği, 6098 sayılı Kanun’a göre davaya konu kira ilişkisinde 10 yıllık uzama süresinin 31/12/2022 tarihinde dolacağı, bu nedenle bu tarihten önce kira konusu yerin ihaleye çıkartılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra Dairemizin 23/01/2023 tarih ve E:2020/3077 sayılı ara kararı cevabının geldiği görülerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

"Antalya ili, Kaş ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... " adresinde bulunan mülkiyeti Kaş Belediyesi'ne ait olan ve davacının kiracı olarak işletmekte olduğu iş yerinin de aralarında bulunduğu 49 adet iş yerinin kiraya verilmesine ilişkin 30/12/2019 tarihli ihale ilânı ile anılan ihale ilânına dayanak oluşturan ... tarih ve ... sayılı Kaş Belediye Encümeni kararının (davaya konu iş yerine ilişkin kısmının) iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür. ...".

"İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde,uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.". "Kiralarda sözleşme süresî" başlıklı 64. maddesinde, "Kiraya verilecek taşınır ve taşınmaz malların kira süresi, on yıldan çok olamaz.

Turistik tesis kurulacak yerlerin ve turistik tesislerin ve enerji üretimi tesisleri ile iletim ve dağıtım tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin ve doğal gaz iletim, dağıtım ve depolama tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin on yıldan fazla süre ile kiraya verilmesi mümkündür. (...)" "Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75. maddesinde, "(...) Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi hâlinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir.

Aksi hâlde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir." kurallarına yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nda, belediyelerin kira işlerinin bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, bu kira işleri kapsamında ihalelerin nasıl yapılacağı hususları açıkça düzenlenmiş bulunmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davalı idarenin mülkiyetinde bulunan davaya konu iş yerinin 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kiralama ihalesi yapılmaksızın 04/02/2010 tarihli kira sözleşmesi ile 31/12/2012 tarihine kadar 3 (üç) yıl süre ile davacıya kiralanmış olduğu, kiralama süresinin sona ermesine istinaden davalı idarenin dava konusu iş yerinin tahliye edilmesi yönünde davacıya yaptığı ihtarlara rağmen davacının söz konusu taşınmazı tahliye etmediği, davacının kiracılık sıfatının tespiti istemiyle davalı idareye karşı açtığı davada, ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, "... Söz konusu taşınmazın davacıya kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesi yapılmadan önce taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre ihale edilmediği, bu durumda davacının davalı ile olan kira ilişkisine 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun kira hukukuna ilişkin hükümlerinin uygulanması gerektiği, anılan Kanun'da geçen hükümlere göre davacının kiracılık sıfatının devam etmekte olduğu,

bu itibarla, davalı Kaş Belediye Başkanlığı'nca 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesine göre ihale yoluyla kiraya verilmeyen iş yeri ile ilgili uyuşmazlığın taraflar arasında imzalanan mevcut kira sözleşmesi kapsamında sözleşme hukuku çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği, dolayısıyla, 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesine göre kiraya verilmeyen iş yeri ile ilgili olarak davalı Belediyenin bu Kanun'dan kaynaklanan üstün yetkilere sahip olmadığı ve davacının da fuzuli şagil sayılamayacağı,

ihale yapılmak suretiyle kiraya verilmeyen dava konusu taşınmaz ile ilgili kira sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 347/1 maddesi gereğince yıldan yıla yenilendiğinden davacının kiracılık ilişkisinin devam ettiği sonucuna varıldığı (...)" gerekçesine yer verilerek davalı idarece tek taraflı olarak 2886 sayılı Kanun hükümlerince yapılan kira sözleşmesinin fesih bildiriminin geçersizliğine, davacının söz konusu taşınmazdaki kiracılığının 10 (on) uzama yılı boyunca devam ettiğinin tespitine, davalı tarafından davacının taşınmazdan idarî yoldan tahliyesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anılan Mahkeme kararı, ... Hukuk Dairesi’nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile onanmıştır. Kararın düzeltilmesi istemi de, ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedilerek söz konusu karar kesinleşmiştir. Bu kapsamda, adlî yargı mercileri tarafından verilen "kiracılık sıfatının devam ettiğine" dair kesinleşmiş mahkeme kararının varlığı dikkate alındığında, ilgili taşınmazın ihale yoluyla 3 (üç) yıllık süreli kiralanmasına ilişkin dava konusu Belediye Encümeni kararında ve 30/12/2019 tarihli ihale ilanında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.