Danıştay 13. Daire E.2020/345 K.2024/1835

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi olan davacı şirketin, uzaktan erişim sistemi ile ilgili yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmeyerek ilgili mevzuat hükmüne aykırılığı gidermediğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrası uyarınca piyasa faaliyetinin 30 (otuz) gün süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ... sayılı Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisans Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kurul Kararı gereğince uzaktan erişim sistemlerinin davalı idarenin erişimine açılması hususunun düzenlendiği,

bu düzenleme gereğince akaryakıt hareketlerinin izlenmesini sağlayacak uzaktan erişim sisteminin otomasyon sistemi kılavuzunda yer alan hükümlere göre oluşturulmasının gerektiği, davalı idare tarafından yapılan incelemede, davacı şirkete ait UE kodlu tablolarda uyumsuzluklar olduğu ve sistemin sağlıklı bir biçimde işlemediğinin tespit edilmesi üzerine,

davacı şirkete gönderilen yazıyla 15 gün içinde uzaktan erişim sistemine ait bilgilerin (kullanıcı adı, şifre, erişim adresi) davalı idareye gönderilmesi ve uzaktan erişim sisteminin 1240 sayılı Kurul Kararında belirtildiği şekilde yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin davacıdan istenilmesi için yazı yazıldığı, davacı tarafından bu yükümlülüğün gerektiği şekilde yerine getirilmemesi sonucunda soruşturmaya başlanıldığı, ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu düzenlenerek savunma verildiği, bu süre içerisinde de davacı şirketin uzaktan erişim sistemlerine yönelik yükümlülükleri tam olarak yerine getirmediği görülmüş olup;

bu durumda, davacı şirketin, 5015 sayılı Kanun'a ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükümlerine aykırı olarak uzaktan erişim sistemini sağlıklı şekilde yürütme yükümlülüğünü yerine getirmediği ve kendisine tanınan 15 günlük süre içinde söz konusu sistemle ilgili mevzuata aykırılığı gidermediği anlaşıldığından, piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, otomasyon sistemiyle ilgili gerekli olan tüm iş ve işlemlerin yapıldığı, otomasyon sistemine erişimin ilgili tüm kurumlara açıldığı, aynı zamanda bayiler nezdinde meydana gelen teknik aksaklıkların ise davacı şirket tarafından giderilmeye çalışıldığı, söz konusu aksaklıklardan dolayı davacı şirketin herhangi bir menfaat elde etmediği, kaçak akaryakıt satışını önlemek amacıyla düzenlenen ilgili mevzuatın amacının dışına çıkıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacı tarafın duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirket hakkında 04/06/2018 tarih ve 27470 sayılı Başkanlık Olur’u kapsamında doğrudan soruşturmaya başlanılmış ve yapılan soruşturma neticesinde düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nda, davacı şirketin uzaktan erişim sistemini Kuruma açma yükümlülüğünü yerine getirmediğinin tespit edildiği belirtilmiştir.

Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 23. maddesi uyarınca, ... tarih ve ... sayılı yazı ile, davacı şirketten savunma talep edilmiş, ancak davacı şirketin yazılı savunmasında ileri sürülen hususların lisans sahibini haklı gösterecek nitelikte olmadığı ve kendisine tanınan 15 günlük süre içerisinde söz konusu sistemi Kurum'a tam olarak açmayarak ilgili mevzuat hükmüne aykırılığı gidermediğinden bahisle piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasında "Lisans sahibi kişiler hakkında, bu Kanuna, bu Kanuna göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere, Kurumun yazılı talimatlarına veya lisanslarına kayıtlı hususların herhangi birine riayet edilmediği takdirde, Kurum tarafından ön araştırma veya soruşturma başlatılır.

Ayrıca ilgiliye on beş gün içerisinde aykırılıkların giderilmesi, aksi hâlde bahse konu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağı ihbar edilir. Bu ihbara rağmen onbeş günlük sürenin bitiminde aykırılıklar giderilmezse, Kurum piyasa faaliyetini otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durdurur.

Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Lisans iptalleri Kurumca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanır." kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu Kurul kararının tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinde, Kurul'un, re’sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine, petrol piyasasında faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilerin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı faaliyet ve işlemleri nedeniyle, doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar verebileceği belirtilmiş.

21. maddesinde, "(1) Doğrudan veya ön araştırma neticesinde soruşturma açılmasına karar verildiği takdirde soruşturma Daire Başkanı tarafından görevlendirilen Uzman ve/veya Uzman Yardımcıları eliyle veya Uzman koordinesinde Yönetim Hizmetleri Uzmanları vasıtasıyla Daire Başkanlığı koordinasyonunda yürütülür. Gerektiğinde Daire Başkanı veya Grup Başkanı vasıtasıyla da soruşturma yürütülebilir.

İhtiyaç duyulması hâlinde Kurumun diğer hizmet birimlerinden de Başkan onayıyla Uzman ve/veya Uzman Yardımcıları ile Yönetim Hizmetleri Uzmanları görevlendirilebilir. Daire Başkanı, gerekirse konu hakkında ilgili hizmet birimlerinden yazılı görüş talep edebilir. (2) Soruşturma raporu, soruşturma açılmasına karar verildiği tarihten itibaren en geç altı ay içerisinde tamamlanır.

Gerekli görüldüğü hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere Daire Başkanı tarafından üç aya kadar ek süre verilebilir. (3) Daire Başkanlığı'nca, hakkında soruşturma açılan gerçek veya tüzel kişiye başlatılan soruşturma bildirilerek, varsa ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığın on beş günlük süre içinde giderilmesi gerektiği, aksi hâlde yapılmakta olan piyasa faaliyetinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya lisansının doğrudan iptal edilebileceği ihbar edilir.

Kanun'un 20. maddesinin ikinci, beşinci ve sekizinci fıkraları kapsamına giren hâllerde bahse konu ihbarda bulunulmadan işlem tesis edilir. (4) Yapılan ihbar üzerine ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığın verilen süre içinde giderilmiş olduğunun tespit edilmesi hâlinde, geçici durdurma işlemi yapılmaksızın soruşturmaya devam edilir.

Verilen süre içerisinde, aykırılığın tam olarak giderilmemiş olduğunun tespit edilmesi hâlinde ise Daire Başkanlığı tarafından konu Başkanlığa bildirilir. Başkan, konuyu Kurul gündemine öncelikle alır. Kurul, piyasa faaliyetinin otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.

(5) Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötü niyetin ya da ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, lisans sahibi kişiler hakkında, 5015 sayılı Kanun'a, bu Kanuna göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere, Kurumun yazılı talimatlarına veya lisanslarına kayıtlı hususların herhangi birine riayet edilmediği takdirde, geçici durdurma kararı verilebilmesi için; öncelikle Kurum tarafından ön araştırma veya soruşturma başlatılacağı, ayrıca ilgiliye on beş gün içerisinde aykırılıkların giderilmesi,

aksi hâlde bahse konu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanacağının ihbar edileceği, bu ihbara rağmen onbeş günlük sürenin bitiminde aykırılıklar giderilmezse, Kurumun piyasa faaliyetini otuz günden az yüzseksen günden çok olmamak üzere geçici olarak durduracağının kurala bağlandığı anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, dava konusu olayda 5015 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikte belirtildiği şekliyle geçici durdurma kararı öncesinde yapılması gereken ihbarın mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu Kurul kararına dayanak teşkil eden davacı şirketin "uzaktan erişim sistemini Kurum'a açma yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmemesi" fiiline yönelik olarak davalı idare tarafından davacıya gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıda, "...

Bu kapsamda piyasa faaliyetinin ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülmesi gerekmekte olup, aksi hâlde 5015 sayılı Kanun'un 'İdari Yaptırımlar' başlıklı 20. maddesi ile Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştrma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 21. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan 'Daire Başkanlığınca, hakkında soruşturma açılan gerçek veya tüzel kişiye başlatılan soruşturma bildirilerek,

varsa ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığın on beş günlük süre içinde giderilmesi gerektiği, aksi hâlde yapılmakta olan piyasa faaliyetinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya lisansının doğrudan iptal edilebileceği...' hükümleri uygulama alanı bulacaktır." denildiği, davacı şirkete 30 günlük yazılı savunma süresi verildiği ve süresi içinde gönderilmeyen savunmaların dikkate alınmayacağının bildirildiği görülmüştür.

Anılan yazıda sadece geçici durdurma kararı öncesinde ihbar yapılması zorunluluğunu belirten, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesi ve Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 21. maddesinin üçüncü fıkrasının ilgili kısmı yazılmış ise de, davalı idare tarafından mevzuatta belirtildiği şekliyle aykırılığın giderilmesi için verilmesi gereken on beş günlük sürenin davacı şirkete verildiğine ve verilen süre içinde aykırılıkların giderilmemesi hâlinde davacı şirketin piyasa faaliyetinin geçici bir süre için durdurulabileceğine ilişkin açık ve anlaşılır bir ifadeye yer verilmediğinden bu hâliyle ortada hukuka uygun şekilde yapılmış bir ihbarın mevcut olmadığı anlaşılmıştır.

Piyasa faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına karar verilmesi, mevzuatta öngörülen şekilde bir ihbarın yapılmasına bağlı olduğundan ve olayda bu nitelikte bir ihbar mevcut olmadığından davacı şirketin piyasa faaliyetinin 30 gün süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.