Danıştay 13. Daire E.2020/382 K.2024/4759

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının, istasyon otomasyon sistemi sağlıklı çalışmıyorken akaryakıt hareketine konu eylem gerçekleştirildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi ve aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 84.575,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait istasyonda 15/04/2016 tarihinde yapılan denetimde, hem kurşunsuz benzin hem de motorine ait dönem başı ve dönem sonu stok miktarları ile tanklara yapılan dolumlar ve tanklardan yapılan satışlar arasında büyük farklılıklar olduğu,

Ltoil firmasına ait 07/12/2015, 31/12/2015 ve 05/02/2016 tarihli sevk irsaliyelerinde belirtilen motorin ve gaz yağı alımlarının sisteme yansıtılmadığının 15/04/2016 tarihli tutanak ile tespit edilmesi ve belirtilen tutanağın davacı firma yetkilisi tarafından da imzalanmış olması karşısında, davacının 5015 sayılı Kanun'da belirtilen otomasyon sistemi üzerindeki denetim yükümlülüğünü yerine getirmediği,

istasyon otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı çalışmasını sağlayamadığı açık olup, bu gerekçeyle tesis edilen dava konusu işlemin, işyerinde otomasyon sistemi sağlıklı çalışmıyorken akaryakıt hareketine konu eylem gerçekleştirildiğinin tespit edilmesi sebebiyle 84.575,00-TL idari para cezası ile verilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, cezanın en üst sınırdan verildiği, otomasyon sisteminin usulüne uygun olarak çalıştığının tespit edildiği, ceza kesilmeden önce usulüne uygun soruşturma yürütülmediği, tutanaktaki tespitlerin alanında uzman kişilerce yapılması gerekirken yapılmadığı, otomasyon sistemine herhangi bir şekilde müdahalenin olmadığı, sorumluluğun dağıtım şirketinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

... tarih ve ... numaralı istasyonlu bayilik lisansı kapsamında "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Banaz/Uşak" adresinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonunda 15/04/2016 tarihinde yapılan denetimde, ... Akaryakıt ve Gaz Dağıtım Anonim Şirketi (... Dağıtım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi)'nin sözleşmeli bayisi olan davacıya ait akaryakıt istasyonuna yapılan ikmallerin otomasyon sistemine yansımaması, otomasyon verilerinin sağlıklı olmaması ve bu şartlar altında bayiye akaryakıt ikmaline devam edilmesi ve söz konusu istasyondaki akaryakıt alış-satış stok hareketlerini izlemesine ilişkin yükümlülüklerinin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu düzenlenmiştir.

Anılan fiil Kurul tarafından "lisansın verdiği hakların dışına çıkılması" olarak yorumlanmış ve 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 18. maddesinin birinci ve ikinci fıkrası ile 1240 sayılı Kurul kararının 5. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı hareket edildiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi ve aynı fıkranın (f) bendi ve 5015 sayılı Kanun'un 19'uncu Maddesi Uyarınca 2016 Yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğ hükümleri uyarınca 84.575,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacının işlettiği akaryakıt istasyonundaki otomasyon sistemi sağlıklı çalışmadığı halde akaryakıt hareketine konu satış gerçekleştirilmesi fiilinin "lisans ile tanınan haklar dışında faaliyet gösterilmesi" olarak yorumlanarak 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası uygulandığı anlaşılmaktadır.

Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi, lisans sahiplerinin kendilerine verilen lisansta belirtilen faaliyet konuları ve tanınan haklar dışında başka bir konuda ve alanda piyasa faaliyetinde bulunulması halinde uygulanacak idari para cezasına ilişkin bir düzenleme olduğundan, anılan düzenlemenin somut olayda tespit edilen tipik fiili karşılamadığı,

davacının otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmamasına dair fiilinin 5015 sayılı Kanun dışında düzenlenen ikincil mevzuat olan 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar"da yer alan bir yükümlülüğün ihlali niteliğinde olduğu ve karşılığı yaptırımın da 19. maddenin yedinci fıkrasında kurala bağlanmış olduğu,

aksi yorumun ikincil düzenlemelerde yer alan herhangi bir yükümlülüğün ihlali halinde, piyasada faaliyet gösteren lisans sahiplerinin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal etmiş olacağı ve tümüne 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca ceza verilmesi gerekeceği anlamı çıkacağı, bu hususun da 19. maddenin düzenlenme biçimi ve amacıyla çelişeceği açıktır.

Bunun yanında, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, maddede belirtilenlerin dışında kalan, ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara ne şekilde ceza verileceği kurala bağlanmış olduğundan, ikincil mevzuatın ihlali halinde verilecek olan idari para cezası miktarının tayininde 19. maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinin mi yoksa 19. maddenin yedinci fıkrasının mı uygulanacağı şeklinde bir belirsizlik doğacaktır ki, bu durum da kanunilik ilkesine aykırılık teşkil edecektir.

Bu itibarla, sahip olduğu lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.