Danıştay 13. Daire E.2021/1513 K.2023/2250

2. ... A.Ş. (...) Genel Müdürlüğü (... Genel Müdürlüğü) VEKİLİ : ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Aksu - Çayköy Hidroelektrik Santraline ait enerji satış tarifesindeki fiyatlarda yapılan başvurulara rağmen düzenlemeye gidilmediği, 2008 yılı başından itibaren elektrik fiyatlarında değişiklikler yapıldığı,

son olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) 03/09/2009 ve 17/09/2009 tarihli kararlarıyla toptan satış tarifesinde ve tüketim tarifelerinde 01/10/2009 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan zamlar dikkate alındığında, 2008 yılı başından itibaren yapılan fiyat ayarlamaları sonucunda 30/09/2009 tarihi itibarıyla 1.578.399,09-TL ana para ve 279.142,63-TL gecikme faizi olmak üzere toplam 1.857.541,72-TL fark oluştuğundan bahisle, zaman geçirilmeden tarifelerin yapılması ve fark tutarlarının tazmini istemiyle davalı idarelere yapılan başvuruların zımnen reddedildiği belirtilerek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin E:2008/3873 sayılı dosyasında talep edilen 23.057,01-TL hariç tutularak geriye kalan 1.834.484,71-TL'nin sözleşmesel faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

3096 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Başındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesi ve ilgili Yönetmelikte belirlenmiş bulunan objektif kriterler çerçevesinde, davacı şirket ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında yeni bir tarife belirlenmediği sürece, Aksu-Çamköy Hidroelektrik Santraline ait enerji satış tarifesinin değiştirilmesi ve elektrik enerjisi satış tarifelerinde yapılan değişikliklerin davacı şirkete ait tarifeye yansıtılması mümkün olmadığından,

davacı şirket tarafından yapılan başvurunun zımnen reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu durumda, davacı şirketin başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, bu işlemler nedeniyle tazmini gereken bir zarardan da söz edilemeyeceği ve tazminat istemine yönelik davanın yasal dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 2003 yılından bu yana yapılmış olan elektrik fiyat artışlarından yararlandırılmamış olmaları nedeniyle ürettikleri elektriğin piyasa fiyatının çok altında bir fiyatla satıldığı, sözleşmenin 20. maddesinde yer alan hüküm göz önüne alınmadan karar verildiği, ortalama fiyatın tespitinin mümkün olup olmadığı yönünde herhangi bir incelemenin de yapılmadığı, Bakanlık tarafından yeni bir tarife modeli belirlenmesi yönünde tavsiye kararı alınması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, davacının tesisi 3096 sayılı Kanun kapsamında olduğundan 6446 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı, 3096 sayılı Kanunun ilgili hükümleri ve sözleşme düzenlemeleri çerçevesinde işlem tesis edildiği; davalı EÜAŞ Genel Müdürlüğü tarafından, tarifenin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nca belirlendiği ve idarelerince bu doğrultuda işlem tesis edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davacı şirket tarafından, Aksu - Çayköy Hidroelektrik Santraline ait enerji satış tarifesindeki fiyatlarda yapılan başvurulara rağmen düzenlemeye gidilmediği, 2008 yılı başından itibaren elektrik fiyatlarında değişiklikler yapıldığı,

son olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) 03/09/2009 ve 17/09/2009 tarihli kararlarıyla toptan satış tarifesinde ve tüketim tarifelerinde 01/10/2009 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan zamlar dikkate alındığında, 2008 yılı başından itibaren yapılan fiyat ayarlamaları sonucunda 30/09/2009 tarihi itibarıyla 1.578.399,09-TL ana para ve 279.142,63-TL gecikme faizi olmak üzere toplam 1.857.541,72-TL fark oluştuğundan bahisle, zaman geçirilmeden tarifelerin yapılması ve fark tutarlarının tazmini istemiyle davalı idarelere yapılan başvuruların zımnen reddedildiği belirtilerek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin E:2008/3873 sayılı dosyasında talep edilen 23.057,01-TL hariç tutularak geriye kalan 1.834.484,71-TL'nin sözleşmesel faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmesi istenilmiştir.

3096 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti İle Görevlendirilmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesinde, "Enerji tarifeleri, görevli şirketin teklifi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer.

Tarifelerin tespitinde, yıllık işletme, bakım ve onarım giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise kur farkları, teknik ve sermaye amortismanları, (...) diğer masraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak mâkûl bir temettü için gerekli gelirin uygulanması esas alınır.

Görevli şirketler ile üretilen elektriğin satılacağı kurum ve şirketler arasında bu satışların miktar ve şartlarını tanzim eden ve bir yıldan fazla süreli olabilen sözleşmeler yapılması ve bu sözleşmelere tarifeler ile ilgili özel hükümler konulması. Bakanlar Kurulu kararı ile mümkündür." kuralı bulunmaktadır.

3096 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca düzenlenerek, 04/09/1985 tarih ve 18858 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Elektrik Üretim İletim Anonim Şirketi ve Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Dışındaki Kuruluşlara Elektrik Enerjisi Üretim Tesisi Kurma ve İşletme İzni Verilmesi Esaslarını Belirleyen Yönetmelik'in "Tarife" başlıklı 8. maddesinde ise, üretim şirketlerinin elektrik enerjisi satış tarifelerinin bu maddenin (b) bendindeki esaslar göz önüne alınarak adı geçen şirketlerce düzenleneceği, Bakanlıkça onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceği, (b) bendinde;

tarifenin tespitinde, işletme ve bakım giderleri (yakıt, malzeme, personel, vergi, amortisman, diğer giderler), yatırımlar için ödenen faiz ve kur farkları, sermayenin yeniden değerlendirilmesi, piyasa şartlarına göre mâkûl bir temettü verilmesi,

Türkiye Elektrik Kurumunun benzer tesislerden aldığı fiyatlar, bu oranlar gerektiğinde Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilmek kaydıyla, hidroelektrik santrallar için %10, termik santrallar için %5 oranında ayrılacak ve satış bedelinden tenzil edilerek TEK veya görevli şirket tarafından Kamu Ortaklığı Fonu'na yatırılacak Kamu Ortaklığı Fonu payı ve kanuni ihtiyatların göz önünde bulundurulacağı kurala bağlanmıştır.

Isparta ili, Eğridir-Çayköy Mevkiinde Aksu-Çayköy Hidroelektrik Santralinin kurulup işletilmesi ile ilgili olarak, 3096 sayılı Kanun ile bu Kanunun uygulanması amacıyla yayımlanan Yönetmelik hükümleri uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile davacı şirket arasında 19/02/1986 tarihinde İzin Verme Sözleşmesi imzalanmış, bu sözleşme 27/09/1989, 25/02/1991 ve 19/12/1996 tarihlerinde Bakanlık ile yapılan protokollerle üç kez tadil edilmiş, Türkiye Elektrik Kurumu ile davacı şirket arasında 05/04/1991 tarihinde imzalanmış olan, sonrasında Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından devralınan Elektrik Satış Sözleşmesi, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 2-d/1 maddesi gereğince davalı EÜAŞ tarafından devralınarak yürütülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden, 05/04/1991 tarihinde imzalanan Elektrik Satış Sözleşmesi'nin üretilen elektrik satışında uygulanacak tarifeyi düzenleyen 7. maddesinin (2/b) bendinde; "(...) Bakanlıkla şirket arasında imzalanan 19/02/1986 tarihli Sözleşmede belirtilen sürenin sonuna kadar %10 Kamu Ortaklığı Fonu payı dahil fatura tarihinde yürürlükte olan TEK Ortalama Satış Tarifesinden "Reaktif Enerji" ve "TRT payı" bedelleri düşüldükten sonra kalan değerin %54'ü üzerinden hesap ve fatura edilir.

TEK fatura bedelinden %10 Kamu Ortaklığı Fonu payını tenzil ettikten sonra aktif enerji bedelini Şirkete, Kamu Ortaklığı Fonu payını da söz konusu Fon hesabına yatırır." hükmünün yer aldığı, Bakanlık ile davacı şirket arasında imzalanan 19/12/1996 tarihli Ek Protokol ile İzin Verme Sözleşmesinin 12. maddesinin değiştirildiği ve Tarifenin, 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.

(TEDAŞ) ortalama satış fiyatının %65'i (Kamu Ortaklık Fonu dâhil) şeklinde belirlendiği, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve bu Kanuna istinaden yayımlanan yönetmelik ve tebliğler uyarınca TEDAŞ'ın yeniden yapılandırılarak 8 bölge için lisans başvurusunda bulunması ve bölgesel bazda tarifeye geçmesi sonucu Nisan 2003 döneminden itibaren elektrik enerjisi satış tarifesinin bu bölgeler için ayrı ayrı belirlenmesi nedeniyle davacı şirkete ait santralde üretilen elektrik enerjisinin tarifesinin belirlenmesinde kullanılacak TEDAŞ ortalama satış fiyatının tespit edilemediği,

bu nedenle davacı şirkete uygulanacak olan satış tarifesinin, Mart 2003 dönemi itibarıyla "TEDAŞ Aktif Ortalama Satış Fiyatı" baz alınarak tespit edildiği ve uyuşmazlık tarihi itibarıyla hâlen bu fiyatın uygulandığı, bu dönemde 3096 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik çerçevesinde konuya ilişkin olarak İzin Verme Sözleşmesinin taraflarınca uygulamaya esas yeni bir yöntem öngörülmediği,

2005 yılında TEDAŞ'ın yeniden yapılandırılmasıyla 20 dağıtım bölgesi oluşturulduğu ve dağıtım varlıklarının sahibi olarak TEDAŞ'ın yeni oluşturulan 20 bölgede faaliyet göstermek amacıyla kurulan dağıtım şirketlerine işletme hakkını devrettiği, 01/09/2006 tarihi itibarıyla Kurul tarafından 20 dağıtım şirketine dağıtım ve perakende satış lisanslarının verildiği,

4628 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi çerçevesinde 2006-2010 yıllarını kapsayan ilk uygulama dönemine ilişkin 20 dağıtım şirketinin perakende satış tarifesinin ... sayılı Kurul kararları ile TEDAŞ genelinde 20 dağıtım şirketi tarafından uygulanacak tarifelerin ise ... sayılı Kurul kararı ile onaylanarak 01/09/2006 tarihi itibarıyla yürürlüğe konulduğu,

bu çerçevede gerek 01/04/2003-31/08/2006 tarihleri arasında 8 bölge bazındaki dağıtım ve perakende lisanslarının, gerekse 01/09/2006 tarihinden itibaren 20 dağıtım şirketi için verilen dağıtım ve perakende lisansları doğrultusunda perakende satış tarifesinin, dağıtım perakende satış hizmetleri ve iletim bedellerinin lisans bölgeleri bazında ayrı ayrı belirlendiği anlaşılmaktadır.

Davacı şirket tarafından aktarılan süreç neticesinde güncel TEDAŞ ortalama satış fiyatının tespit edilmesi olanağının ortadan kalmış olması nedeniyle perakende elektrik satış fiyatlarının belirlenmesine ilişkin güncel tarifeler göz önüne alınarak Aksu - Çayköy Hidroelektrik Santraline ait enerji satış tarifesinin tespit edilmesi talebiyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na muhtelif tarihlerde başvuruda bulunulmuş, söz konusu başvurular davalı idarece cevap verilmeyerek reddedilmiştir.

Davacı şirket, 3096 sayılı Kanun çerçevesinde, idare ile akdettiği görevlendirme sözleşmesi uyarınca elektrik üretimi faaliyetini yürütmesi dolayısıyla, piyasada rekabet ortamında faaliyet gösteren diğer elektrik üretim firmalarından farklı bir hukukî düzene tâbi olması nedeniyle davacının idare ile hukukî ilişkisinin başta 3096 sayılı Kanun olmak üzere, ilgili Yönetmelik hükümleri ve sözleşme hükümleri çerçevesinde yürütülmesi gerektiği ve davacı şirketin satacağı elektrik enerjisine ilişkin olarak ise belirlenecek tarifelerde bu konudaki mevzuat hükümlerinin dikkate alınacağında kuşku bulunmamakla birlikte,

davacı tarafından 3096 sayılı Kanun kapsamında elektrik satış tarifesinin güncel koşullara uygun olarak yeniden belirlenmesi talebiyle müteaddit defalar yapılan başvurulara rağmen davalı idare tarafından yeni bir tarife yapılmamış olması nedeniyle davacı sözleşmeyle belirlenmemiş fiyatlar üzerinden enerji satışı yapmak zorunda kalmıştır.

Bu itibarla, İdare Mahkemesi'nce 3096 sayılı Kanun'un 9. maddesi ve ilgili Yönetmelikte belirlenmiş bulunan objektif kriterler çerçevesinde, davacı şirket ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında yeni bir tarife belirlenmediği sürece, Aksu-Çamköy Hidroelektrik Santraline ait enerji satış tarifesinin değiştirilmesi ve elektrik enerjisi satış tarifelerinde yapılan değişikliklerin davacı şirkete ait tarifeye yansıtılması mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, davalı idarenin yeni bir tarife belirlemekten kaçındığı dikkate alındığında,

davacının güncel tarifenin belirlenmemesine bağlı olarak ortaya çıkan zararının gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle tespit edilerek bir karar verilmesi gerektiğinden, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşü ile karara katılmıyoruz.