Danıştay 13. Daire E.2021/2292 K.2024/1478

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete,... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararıyla verilen 526.043,00-TL idarî para cezasının, 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'a, 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 37. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca asgari maktu (100.000,00-TL) hadden tahsil edilmesi gerekirken,

28/02/2019 tarihinde %25 indirimle 394.532,25-TL olarak tahsil edildiğinden bahisle fazladan ödenen 294.532,52-TL'nin iadesi için 08/03/2019 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ile 294.532,52-TL'nin davalı idareye başvuru tarihinden (08/03/2019) itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davalı idarece, işlemin tesisinde 5307 sayılı Kanun'a 7164 sayılı Kanun'un 37. maddesiyle eklenen Geçici 8. maddenin son cümlesindeki "Kısmen veya tamamen tahsil edilen idari para cezaları iade edilmez." düzenlemesine dayanılmış ise de bahsi geçen düzenlemenin, Kanun'un yayımı tarihinden önce ödenen idarî para cezalarını kapsadığı, daha önce ödenmiş olan idari para cezaları için iade talep edilmesinin ve kanun maddesinin bu şekliyle infaz açısından geriye yürütülmesinin mümkün olmadığını belirtir nitelikte olduğu,

ancak davacı şirketin, idarî para cezasını ödediği tarihte yürürlüğe giren yeni düzenlemenin tahsilat aşamasında idarece dikkate alınması gerektiği ve tahsilatın bu Kanun hükmüne göre yapılması gerektiği hâlde idarece, davacıdan, önceki Kanun hükmüne göre ödeme alındığı, bu açıdan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 100.000,00-TL asgari haddin düşülmesi sonucu fazladan alınan 294.532,52-TL'nin davalı idareye başvuru tarihinden (08/03/2019) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine gerektiği belirtilmiştir. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline ve 294.532,52-TL'nin davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; davacı şirkete 526.043,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin...tarihli ve ...sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin... tarih ve E:..., K... sayılı ...

İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun, Dairelerinin ...0 tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kabul edilerek anılan kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, dolayısıyla, bakılan davanın konusu işlemin dayanaksız kaldığının anlaşıldığı, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, davacının ödediği cezayı iade talebinin hukuki dayanağının bulunmadığı, iadesinin mümkün olmadığı, bu hususun 5307 sayılı Kanun'a 7164 sayılı Kanun'un 37. maddesiyle eklenen Geçici 8. maddenin son cümlesinde "Kısmen veya tamamen tahsil edilen idari para cezaları iade edilmez." şeklinde açıkça düzenlendiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 03/11/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, LPG tüpü dolumuna yarayan teçhizatın istasyonda bulundurulduğu ve otogaz istasyonda LPG tüpü dolumu yapıldığı tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca 526.043,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan Kurul kararının davacıya tebliğ edilmesi üzerine, idarî para cezası 28/02/2019 tarihinde %25 indirimle 394.532,25-TL olarak ödenmiştir.

Davacının, 5307 sayılı Kanun'a, 7164 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca asgari maktu (100.000,00-TL) hadden tahsil edilmesi gerekirken, 28/02/2019 tarihinde %25 indirimle 394.532,25-TL olarak tahsil edildiğinden bahisle fazladan ödenen 294.532,52-TL'nin iadesi için 08/03/2019 tarihinde davalı idareye yapılan başvurusu, 28/03/2019 tarih ve E.16670 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu İnsan Kaynakları ve Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı işlemi ile reddedilmiş, anılan işlemin iptali ile fazladan ödenen 294.532,52-TL'nin idareye başvuru tarihinden itibaren ticari avans faiziyle iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde, otogaz bayilerinin, "Otogaz istasyonlarında LPG tüpü dolumu ve satışı yapmamak, LPG tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet, makine ve teçhizatı istasyon dâhilinde bulundurmamak" ile yükümlü oldukları; dava konusu işleme ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, bu Kanun'un 5, 6 ve 7. madde hükümlerinin ihlâli hâlinde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verileceği kuralı yer almıştır.

7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 35. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesi yeniden düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile 7. maddenin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinin ihlâli hâlinde otogaz bayilik lisansı sahiplerine yüzbin Türk Lirasından az olmamak ve beşyüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idarî para cezası uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

7164 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 8. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idarî para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 16. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgarî maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen tahsil edilen idarî para cezaları iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği. 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı.

"Zaman Bakımından Uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 tarihli, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında da, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, "davacı şirkete 526.043,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ...tarihli ve... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin... tarih ve E:..., K:... sayılı ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun, Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:......sayılı kararı ile kabul edilerek anılan kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, dolayısıyla, bakılan davanın konusu işlemin dayanaksız kaldığı" belirtilmiş ise de, Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı, Dairemizin... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile bozulduğundan belirtilen hususun geçerliliğinin kalmadığı görülmüştür.

Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, idarî yaptırımlar bakımından ceza verilmesinin dayanağı kuralın yürürlükten kaldırılması veya lehe düzenleme yapılması yoluyla ortaya çıkan yeni hukukî durumun tahsilat aşamasında da dikkate alınması gerekir.

Başvurunun reddine ilişkin işleme konu idarî para cezasının verildiği tarihten sonra yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinde yapılan değişiklikle, dava konusu işlemin dayanağı idarî para cezasına konu eylem nedeniyle yüzbin Türk Lirasından az olmamak ve beşyüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idarî para cezası uygulanabileceği;

ayrıca, anılan Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca, Kurulca karara bağlanmış ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idarî para cezalarının, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 16. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgarî maktu hadden tahsil edileceği anlaşılmaktadır.

5307 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesinin davacıya uygulanabilmesi için, "bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idarî para cezası" bulunması ve "işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi" gerekmektedir.

Davacı şirkete, 5307 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde düzenlenen, "Otogaz istasyonlarında LPG tüpü dolumu ve satışı yapmamak, LPG tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet, makine ve teçhizatı istasyon dâhilinde bulundurmamak" yükümlülüğünün ihlâli nedeniyle 526.043,00-TL idarî para cezası verildiği, 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinde yapılan değişiklik ile söz konusu yükümlülüğün ihlâli nedeniyle verilecek idarî para cezası miktarının azami 500.000,00-TL olarak belirlendiği, bu durumda, "işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi" şartının gerçekleştiği görülmektedir.

7164 sayılı Kanun'un 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı, Kanun'un Geçici 8. maddesinin aynı gün yürürlüğe girdiği ve uyuşmazlık konusu idarî para cezasının, davacı tarafından ödemenin yapıldığı 28/02/2019 tarihinde lehe düzenleme dikkate alınarak tahsil edilmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile verilen 526.043,00-TL idarî para cezasının, lehe düzenleme dikkate alınarak asgari maktu (100.000,00-TL) hadden tahsil edilmesi gerektiğinden, fazladan tahsil edilen tutarın iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, tazminat istemine yönelik olarak, fazladan alınan 294.532,52-TL'nin davalı idareye başvuru tarihinden (08/03/2019) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine gerektiği yolunda verilen kararda hukukî isabetsizlik görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ve tazminat isteminin kabulüne ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.