Danıştay 13. Daire E.2021/2294 K.2024/606

Dava konusu istem: Dağıtım lisansı sahibi olan davacı şirkete ait akaryakıt depolama tesisinde yapılan denetimde, 1, 2, 3, 14, 15 ve 16 numaralı tanklarda dağıtıcı lisansında yer alan ürün haricinde farklı ürün bulundurulduğunun tespit edildiğinden bahisle 250.000,00-TL idarî para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının, anılan Kurul kararına dayanak fiilin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller kapsamına alındığından bahisle, lehe düzenlemenin uygulanması suretiyle geri alınması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirkete 250.000,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davanın Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce reddedildiği, temyiz başvurusunun reddi üzerine yapılan karar düzeltme isteminin de Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nca 21/02/2019 tarihinde reddine karar verilerek idarî para cezasının kesinleştiği, davacı şirket tarafından karar düzeltme isteminin reddi tarihinden önce 14/02/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanunla 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununa eklenen Geçici 6. madde hükümlerinden faydalanmak istemiyle yapılan başvurunun dava konusu işlemle reddedildiği;

Davacı şirket tarafından, 5015 sayılı Kanun'a, 7164 sayılı Kanun ile eklenen geçici 6. maddenin birinci fıkrası hükümlerinden faydalandırılması gerektiği, bahsi geçen hükme göre ihtar yapılmadan idarî para cezasının verilemeyeceği ileri sürülmüş ise de, geçici 6. maddenin birinci fıkrasında yer alan hükümlerden faydalanabilmek için, cezaya sebep olan fiilin Kurul tarafından belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller arasında gösterilmesinin gerekmesinin yanı sıra idarî para cezasının maddenin yürürlüğe girdiği 14/02/2019 tarihinden önce verilmemiş olması şartının da gerçekleşmesi gerektiği,

uyuşmazlığa konu olayda ise davacı şirkete ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile idarî para cezası verildiği, bu sebeple davacı şirketin söz konusu idarî para cezası için anılan madde hükümlerinden faydalanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idarî para cezası verilen fiilinin … tarihli … nolu sayılı Kurul kararı ile niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller arasında sayıldığı, bu fiiller yönünden getirilen ihtar müessesesi lehe düzenleme niteliğinde olduğundan bu düzenlemeden yararlanmak amacıyla başvuruda bulunulduğu, yetkide ve usûlde paralellik ilkesi uyarınca yapılan başvurunun Kurulca incelenerek kararı verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dağıtım lisansı sahibi olan davacı şirkete ait akaryakıt depolama tesisinde 26/03/2008 tarihinde yapılan denetimde, söz konusu tesiste 1, 2, 3, 14, 15 ve 16 numaralı tanklarda dağıtıcı lisansında yer aldığı üzere sırasıyla motorin, kalyak, kalyak, benzin, benzin ve benzin depolanması gerekirken kurşunsuz benzin, motorin, motorin, fuel oil, fuel oil ve fuel oil depolandığı, bu şekilde lisansta yer alan ürün haricinde farklı ürün bulundurulduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 250.000,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı tesis edilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki Dairemizin 17/12/2012 tarih ve E:2009/6644, K:2012/3839 sayılı kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 08/02/2017 tarih ve E:2013/2504, K:2017/448 sayılı kararıyla onanmış ve karar düzeltme isteminin 21/02/2019 tarih ve E:2017/2378, K:2019/728 sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine, anılan Kurul kararı kesinleşmiştir.

7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 33. maddesi ile, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer verilen kural kapsamında ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller belirlenmiştir.

Davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararına dayanak teşkil eden fiilinin, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiil olduğu belirtilerek, anılan Kurul kararının geri alınması istemiyle yapılan başvurunun reddine ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı işlemi tesis edilmiş, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Diğer taraftan, lehe düzenlemeden yararlandırılması gerektiğinden bahisle dava konusu başvuru ile aynı gerekçeyle yapılan, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemine yönelik yargılamanın yenilenmesi istemi Dairemizin 07/12/2021 tarih E:2019/1661, K:2021/4178 sayılı kararı ile reddedilmiş, anılan karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07/11/2022 tarih ve E:2022/1273, K:2022/3136 sayılı kararı ile onanmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 33. maddesi ile, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesi, "İdarî yaptırımlar; tedbirler, lisans iptalleri ve idarî para cezalarından oluşur. (...) Bu Kanuna göre idarî yaptırımlar aşağıdaki usulde yürütülür:

a) Lisans sahibi kişiler hakkında bu Kanuna, ikincil mevzuata veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına aykırı davranılması hâlinde. Kurul tarafından belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller için ilgilisine Kurum veya Kurumca yetkilendirilen kuruluşlar tarafından, otuz gün içerisinde aykırılığın giderilmesi, aksi hâlde hakkında geçici durdurma yapılabileceği ihtar edilir.

Verilen ihtar süresi sonunda mevzuata aykırı durumu devam ettirenlerin ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiilin tespit tarihinden itibaren iki yıl içerisinde tekrar edilmesi hâlinde ise ihtar işlemi uygulanmaksızın ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur.

Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Geçici durdurma süresi sonunda da tespit edilen aykırılıklar giderilmezse, faaliyetin durdurulmasına devam edilerek soruşturma başlatılır ve gerekli idari yaptırımlar uygulanır. (...)" şeklinde değiştirilmiştir.

7164 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile 5015 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 6. maddede, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurulca idari para cezası verilmemiş olan ve Kurul tarafından belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller için, 20. maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen ihtar yapıldıktan sonra sonucuna göre gerekirse idari soruşturma başlatılarak yaptırımlar uygulanır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce lisansı sonlandırılan veya iptal edilenler hakkında düzeltme imkânı bulunan fiiller için herhangi bir idari işlem tesis edilmez.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idari para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idari para cezası uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 19. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgari maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen tahsil edilen idari para cezaları iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5015 sayılı Kanun'un Geçici 6. maddesinin birinci fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurulca idarî para cezası verilmemiş olan ve niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiilleri işleyenler için nasıl bir usûl izleneceği öngörülmüş; ikinci fıkrasında ise, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurul tarafından karara bağlanmış idarî para cezalarının tahsiline ilişkin kurallara yer verilmiştir.

Söz konusu Geçici maddede, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiilleri kanun değişikliğinden önce işleyen ve haklarında idarî para cezası uygulanan kişiler yönünden ne gibi bir işlem yapılacağı açıklanmamış olmakla birlikte, yeni düzenlemede yer alan ihtar müessesesi lehe kanun niteliğinde olduğundan, belirtilen kişilerin de geçici maddede öngörülen usûle tâbi tutulmaları gerektiği anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, yeni düzenleme yürürlüğe girdiği tarihten önce, açılmış olan dava sonucunda yargısal anlamda kesinleşmiş Kurul kararları yönünden lehe düzenlemenin uygulanması mümkün değildir. Aksinin kabulü hâlinde, tüm kesinleşmiş Kurul kararları yeni bir başvuru yapılmak suretiyle dava konusu edilebilecek olup kesin hükümle oluşan hukukî durumun korunarak hukuksal güvenliğin sağlanması biçimindeki kamu yararına aykırı bir durum ortaya çıkabilecektir.

Uyuşmazlıkta, 7164 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerin 14/02/2019 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada ise 21/02/2019 tarihinde kesin olarak karar verildiği, bu durumda, yargılama aşamasında söz konusu kanun değişikliği göz önüne alınarak bir sonuca varıldığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, "niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller" 8487-3 sayılı Kurul kararı ile 14/03/2019 tarihinde belirlendiğinden, yargılama sürecinin sona erdiği 21/02/2019 tarihi itibarıyla kesinleşen 250.000,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı yönünden, söz konusu lehe düzenlemenin uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

Kaldı ki, davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller listesinin 7. sırasında yer alan "Depolama faaliyetinde bulunan lisans sahibinin tanklarına ve ticaretine ilişkin verileri Kuruma sunmaması" ve 13. sırasında yer alan "Lisansa kayıtlı bir bilginin değişmesi ve lisansa bilgi eklenmesinin veya lisanstan bilgi çıkarılmasının gerekmesi halinde,

bu durumun vuku bulmasından veya lisans sahibi tarafından öğrenilmesinden itibaren süresi icerisinde Kuruma bildirilmemesi" fiillerinin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararına dayanarak teşkil eden fiili kapsadığı iddia edilmekte ise de "depolama tanklarında dağıtıcı lisansında yer alan ürün haricinde farklı ürün bulundurulması" fiilinin, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiillerden hiçbirisi ile uyuşmadığı anlaşılmaktadır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik görülmemiştir.