Danıştay 13. Daire E.2021/2562 K.2023/4054

Dava konusu istem: Muğla ili, Milas ilçesi, … Köyü, … Mevkii'nde bulunan … parsel sayılı taşınmazın önünde bulunan toplam 47.240,55 m² yüzölçümlü alanın, İasos Yat Limanı yapılmak üzere ön izin verilmesi/kiralama yapılması için yapılan 28/04/2015 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; deniz ve hava alanları ve limanları, yük ve/veya yolcu ve yat limanları ile kompleksleri alanında 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında yetkinin Ulaştırma Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü'ne ait olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce Dairemizin … tarih ve E:…, K:… sayılı bozma kararına uyularak; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca 08/01/1999 tarihinde onaylanan imar planının davaya konu yeri yat limanı olarak planladığı, 02/07/2010 tarihinde Maliye Bakanlığı'ndan arazi ve denizin kiralanmasının talep edildiği, 09/09/2010 tarihinde ilgili belgelerin gönderilmesi talepli başvuru yapıldığı, 12/08/2010 tarihinde Milas Malmüdürlüğü'ne ilgili belgelerin temin edilerek sunulduğu, Maliye Bakanlığı'nın başvuru hususunda önizin / kira ile ilgili görüş istediği, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın yazısından imar planlarının hâlen geçerli olduğunun anlaşıldığı,

Maliye Bakanlığı'nın Muğla Valiliği'ne … tarih ve … sayılı yazısı ile talebin uygun olmadığına dair görüş bildirildiği, 3444 sayılı yazının gerekçesi ile 3445 sayılı işlemin oluşturulmaya çalışıldığı, talep ettiği alanda değil Güllük ilçesinde yap-işlet-devret modelli bir yat limanının yapılmasının mümkün olabileceği, bunun da fizibilite raporu sonrası değerlendirilmesi gerekeceğinin bildirildiği, 324 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca bu alanda yat limanı yapılmasına izin verilmesi gerektiği, turizm, istihdam ve döviz girişi sağlanacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararındaki gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 99. maddesinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın hizmet birimleri arasında Milli Emlak Genel Müdürlüğü'ne yer verildiğinden, davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı yerine Çevre ve Şehircilik (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği) Bakanlığı'nın davalı konumunda bulunduğu görülerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından Muğla ili, Milas ilçesi, … Köyü, … Mevkii'nde bulunan … parsel sayılı taşınmazın önünde bulunan toplam 47.240,55 m² yüzölçümlü alanın, İasos Yat Limanı yapılmak üzere kiralama yapılması için 02/07/2010 tarihli dilekçe ile izin talep edilmiştir.

Muğla Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğü'nün Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'ne … tarih ve … sayılı yazısı ile, kiralama talebinin 324 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğ uyarınca incelendiği, kullanma izni verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı belirtilmiştir.

Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün Muğla Valiliği'ne cevabi nitelikteki … tarih ve … sayılı yazısı ile, davacının kullanma izni verilmesine yönelik talebinin Bakanlıkça uygun görülmediği belirtilerek, alanın işgale uğramaması için gerekli önlemlerin alınması ve başka amaçlarla kullanılmasına imkân sağlamak üzere rezerv tutulması istenilmiştir.

Ayrıca Maliye Bakanlığı'nın Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) Bakanlığı Altyapı Yatırımlar Genel Müdürlüğü'nden … tarih ve … sayılı yazı ile görüş istenilmiş olup, buradan alınan cevabi nitelikteki … tarih ve … sayılı yazı ile, hazırlanan "Turizm Kıyı Yapıları Master Plan Sonuç Raporu"nda Muğla ili Güllük Körfezi'nde kısa vadede bir yat limanı planlandığından davacının talebinin uygun görülmediği bildirilmiştir. Bunun üzerine yine Maliye Bakanlığı'nca Muğla Valiliği'ne hitaplı 28/03/2013 tarih ve 11923 sayılı yazı ile bu hususta bilgilendirme yapılmıştır.

Daha sonra davacı tarafından 28/04/2015 tarihinde yeniden başvuru yapılmış olup, önceki … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı işlemlere yollama yapılarak başvurunun reddine ilişkin işlemin tesisi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin (b) bendi ile, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, kiralanması, trampası ve üzerinde sınırlı aynî hak tesisi, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve bu yerler için gerekli görülen hâllerde kullanma izni verilmesi işlemlerini yapmak Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında sayılmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler" başlıklı 74. maddesinde, "Tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir." kuralı yer almıştır.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması, kiraya verilmesi, ön izin verilmesi ve üzerlerinde irtifak hakkı kurulması, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, ön izin ve kullanma izni verilmesi ile ecrimisil ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; tarihî ve bediî değeri olan taşınmazlar hariç olmak üzere, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri kapsar." kuralları bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, kiralanması, trampası ve üzerinde sınırlı aynî hak tesisi, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve bu yerler için gerekli görülen hâllerde kullanma izni verilmesi işlemlerini yapmak Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında olduğu, tarihî ve bediî değeri olan taşınmazlar hariç olmak üzere, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi ve diğer tasarruflarda bulunulmasına ilişkin usul ve esasların Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik ile düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Davacının genel kurallar uyarınca kendine ait taşınmazın önündeki belirli bir deniz alanının, hazırlattığı proje kapsamında yat limanı yapılmak üzere kiralanmasını Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nden talep ettiği görülmektedir. Söz konusu başvurularda, özel bir kanun olan 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında bir talep bulunmamasına karşın Mahkemece idarenin kendi içindeki yazışmalardan yola çıkarak hatalı bir hukuki nitelendirme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin belirli bir yönde değerlendirilmesine ilişkin olarak davalı idareyi zorlayıcı bir kural bulunmadığı, bu yerler üzerinde mevzuat ile verilen yetkiler uyarınca tasarrufta bulunulurken kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun hareket edilmesi gerektiği, bu kapsamda Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nce talebin uygun görülmediği, ayrıca ilgili Bakanlıkça hazırlanan rapor doğrultusunda Muğla ili, Güllük Körfezi'nde bir yat limanı planlandığı,

bu nedenle de davacının taşınmazının önündeki alanda yat limanı yapılmasının uygun görülmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.