Danıştay 13. Daire E.2022/1161 K.2025/804

Dava konusu istem: Davacı şirketin dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan 613 adet armatür ve/veya direğe ilişkin eksiklikleri belirlenen sürelerde gidermediğinin tespit edildiğinden bahisle 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca 350.636,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan 1184 adet armatür ve/veya direk bulunduğunun, ancak bu eksikliklerin belirlenen sürelerde giderilmediği tespiti üzerine başlatılan soruşturma sonucunda toplam 613 adet armatür ve/veya direk için 350.636,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararının alındığı;

Davacı şirkete 613 adet armatür ve/veya direğe ilişkin eksikliği gidermesi için gereken sürenin tanındığı, buna karşılık söz konusu armatür ve/veya direklere ilişkin eksikliklerin belirlenen sürelerde giderilip giderilmediği hususunda her bir direk ve/veya armatür bazında detaylı bir tespit, teknik inceleme veya raporun bulunmadığı, tespitin liste halinde yapıldığı,

öte yandan, davacı şirketin söz konusu armatür ve/veya direklerden bazılarının bulunduğu bölgenin imar sahası dışında olması ve arızanın kablo patlağından kaynaklanması nedeniyle daha uzun tamirat süreleri gerektiğine yönelik iddialarının davalı idarece araştırılmadığı anlaşıldığından her bir eksikliğe yönelik ayrı ve açıklayıcı teknik rapor düzenlenmeden ve davacının iddiaları incelenmeden eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun, "tarama raporlarında, arızalı lamba ve direklerin bulunduğu cadde ve sokak adıyla, direk sayısı, ilk ve ikinci tespit tarihlerinin belirtilmesiyle yetinildiği, arızalı direk no/koordinat ve açıklama kısımlarının boş olduğu, sorumluluk sahasının genişliği ve direk sayısı dikkate alındığında arızaların süresinde tespit edilerek giderilememesinde davacının kusurunun bulunmadığı" açıklamasının eklenmesi suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, davacı şirketin tüm iddialarının Kurul tarafından değerlendirildiği, soruşturmaya konu edilen 1184 adet armatür ve/veya direkten 571 tanesi için davacı şirketçe yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı ve geri kalan 613 tanesi için arızaların süresi içerisinde giderilmediği gerekçesiyle idari para cezası verilmesi yönünde karar alındığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Elektrik dağıtım lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirketin dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve genel aydınlatma kapsamında yanmayan, yerinde olmayan toplam 1184 adet armatür ve/veya direğe ilişkin eksiklikler tespit edilerek, söz konusu eksikliklerin belirlenen sürelerde giderilmediğinden bahisle yapılan soruşturma sonucunda ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nun düzenlendiği, anılan rapor davacı şirkete tebliğ edilerek yazılı savunmasının istenildiği,

verilen savunma yeterli görülmeyerek konunun ilgili Daire Başkanlığının hazırladığı müzekkereyle Kurul gündemine intikal ettirilmesi üzerine 613 adet armatür ve/veya direkle ilgili eksiklikler dolayısıyla idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararının tesis edildiği, anılan kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin sekizinci fıkrasında, "Elektrik dağıtım şirketlerinin denetimleri haricinde de genel aydınlatma kapsamında tespit edilen yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya direklere ilişkin eksiklerin giderilmesine ilişkin süre verilir. Belirlenen sürelerde eksikliklerin giderilmemesi durumunun tespiti ile belirlenen her bir direk veya armatür için Bakanlığın Kurula bildirmesini müteakip Kurul tarafından beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Tespit edilen eksikliklerin giderilmesine ilişkin verilecek süreler ve eksikliklerin tespit esasları yönetmelikle belirlenir. Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir." kuralına yer verilmiştir.

Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 25. maddesinin birinci fıkrasında, TEDAŞ'ın, şirketler bünyesinde yanmayan armatürlerin kontrolü amaçlı denetimler yapacağı, denetimlerde tespit edilen yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya önceden mevcut olan direklere ilişkin eksikliklerin, TEDAŞ tarafından belirlenerek söz konusu eksikliklerin giderilmesi için ilgili dağıtım şirketine bildirileceği;

ikinci fıkrasında, yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya önceden mevcut olan direklere ilişkin eksikliklerin, TEDAŞ tarafından veya fotoğraflı olan ihbar ve şikâyetler yoluyla tespit edileceği, tespit edilen bu eksikliklerin ilgili şirketlere elektronik, mail, yazı ve bunun gibi yollarla bildirileceği; üçüncü fıkrasında, imar alanı içinde; yeraltı kablo tamiratı, direk montajı, komple pano değişimi gerektiren arızaların 72 saat içinde, diğer tüm arızaların 24 saat içerisinde giderilmesi gerektiği, bu sürelerin imar alanı dışı için iki katı olarak uygulanacağı;

dördüncü fıkrasında, tespit edilen eksikliklerin, süresi içerisinde giderilmediği TEDAŞ tarafından veya fotoğraflı olarak tespit edileceği, yapılan bu tespitlerin TEDAŞ tarafından Bakanlığa rapor edileceği; altıncı fıkrasında, üçüncü fıkra kapsamında belirtilen süreler içerisinde ilgili dağıtım şirketleri tarafından eksikliklerin giderilememesi durumunda 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesinin sekizinci fıkrası hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kuralların birlikte değerlendirilmesinden, TEDAŞ'ın dağıtım şirketleri nezdinde armatürlere ilişkin denetimler gerçekleştireceği, söz konusu denetimler neticesinde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için çeşitli haberleşme vasıtalarıyla dağıtım şirketlerine bildirimde bulunulacağı, armatürlerin bulunduğu yerin imar alanı içerisinde olup olmadığına ve arızaların türüne göre eksikliklerin giderilmesi için farklı süreler verileceği, bu süreler içerisinde eksikliklerin giderilmemesi halinde idari yaptırım uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, her bir direk ve/veya armatür bazında detaylı bir tespit tutanağı veya teknik inceleme raporu düzenlenmesinin gerekip gerekmediği hususu somut uyuşmazlık bakımından açıklığa kavuşturulmalıdır.

Davacı şirkete idari para cezası verilmesine esas alınan aydınlatma tarama raporu incelendiğinde; armatürlerin bulunduğu il, ilçe, mahalle, cadde ve sokak bilgilerine yer verildiği, adres bazında arızalı armatür ve/veya eksik direk adedinin belirtildiği, arıza giderme süresinin belirlendiği, davacı şirkete eksikliklerin giderilmesine yönelik hangi haberleşme vasıtasıyla ve hangi tarihte bildirimde bulunulduğu, bu bildirim üzerine başlayan arıza giderme süresinin bitmesinden itibaren ikinci tespitin yapıldığı tarihin ifade edildiği, anılan tarih itibarıyla nihai olarak eksikliği giderilmeyen arızalı armatür ve/veya eksik direk adedinin vurgulandığı görülmektedir.

Öte yandan, TEDAŞ'ın 2019 yılı Sayıştay Denetim Raporu'nda da belirtildiği üzere, ülkemizde 2019 yılı itibarıyla genel aydınlatma tesisat adedi 224.512'dir. Genel aydınlatma tesisat sayısının fazlalığı, her bir direk ve/veya armatür bazında tespit tutanağı düzenlenmesini fiilen mümkün kılmadığı gibi, ilgili mevzuatta da tespit tutanağının nasıl düzenleneceğine ilişkin şekil şartlarına yer verilmemiştir. Kaldı ki, davacı şirketin dağıtım bölgesinde yer alan armatür ve/veya direkler için düzenlenen aydınlatma tarama raporundaki tespite ilişkin hususların idari para cezası verilebilmesine yönelik gerekli kriterleri içerdiği açıktır.

Oysa, idari işlemin şekil unsuru, hukuk düzeninde değişiklik meydana getirmeye yönelik iradenin kendisiyle açıklandığı şeydir. Şekil, bu iradenin maddi alemdeki görüntüsüdür. Başka bir anlatımla, şekil denildiği zaman, hukuki işlemin içeriği değil, bu işlemin içinde yer aldığı şey, yani bu işlemin maddi varlığı anlaşılır. Şekil, hukuki işlemin taşıyıcısına, onun içinde yer aldığı belgeye, kendisiyle ifade edildiği söze, harekete işaret etmektedir. (GÖZLER Kemal, İdare Hukuku, Cilt I, 2019, Bursa, s. 938).

Görüldüğü üzere, idari işlemin şekil unsuru ile işlemin içeriği farklı hususlardır. İşlemin içeriğini oluşturan unsurlar o işlemin yazılı şekilde yapılması, bir irade açıklamasının ürünü olması, irade açıklamasını yansıtan imza unsurunu taşıması gibi şekil şartlarından bağımsızdır. Bu kapsamda, her bir direk ve/veya armatür için ayrı ayrı tespit tutanağı düzenlenmemesi işlemin dış görünümünü oluşturan şekil unsurunu da sakatlayıcı nitelikte değildir.

Bununla birlikte, 20/04/2018 tarih ve 30397 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Genel Aydınlatma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 16. maddesiyle eklenen Genel Aydınlatma Yönetmeliği'nin 25. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali istemi, Dairemizin 27/04/2021 tarih ve E:2018/2222, K:2021/1573 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Anılan karar, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24/01/2022 tarih ve E:2021/2312, K:2022/138 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Bu itibarla, davacı şirketin dağıtım bölgesinde yer alan armatür ve/veya direkler için düzenlenen aydınlatma tarama raporunun yaptırım uygulanabilmesine yönelik hususları içerdiği, her bir direk ve/veya armatür için ayrı ayrı tespit tutanağı tanzim edilmesi gerekmediği anlaşıldığından, davacının iddiaları incelenerek işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.