Danıştay 13. Daire E.2022/1555 K.2022/2934

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, bayisinde kurulu otomasyon sistemi ile ilgili yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediğinden ve bayisine gerçekleştirdiği akaryakıt satışlarına ilişkin düzenlediği 2015 yılına ait bazı sevk irsaliyelerinde bayilik lisansı sahibinin lisans numarasına yer vermediğinden bahisle toplam 1.947.149,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, … tarih ve … bayilik lisansı numarası ile … tarih ve … bayilik lisansı numarası ile faaliyet gösteren.

Petrolcülük Lojistik İnşaat Anonim Şirketi unvanlı iki ayrı bayisinde 27/01/2015 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, … bayilik lisansı numarası ile faaliyet gösteren bayinin otomasyon sisteminin 24/01/2015 tarihinden itibaren çalışmadığının tespit edildiği, arızanın otomasyon sistemini kuran şirket tarafından giderildiği, anılan bayinin 01/01/2015 tarihinden 27/01/2015 tarihine kadar yaptığı satışlar otomasyon sistemi üzerinden incelendiğinde, 1.157 litre benzin ve 35.872 litre motorin olmak üzere toplam 37.029 litre akaryakıt satışı yapıldığı, görevlilere ibraz edilen satış fişlerinde ise toplam 34.162 litre akaryakıt satışı yapıldığı,

dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketten alınan yakıt miktarının kontrolünde ise bu süre zarfında toplam 27.337 litre akaryakıt alımının olduğunun faturalı irsaliyelerden tespit edildiği, temin edilen akaryakıta ilişkin olarak … bayilik lisansı numarası ile faaliyet gösteren bayi ile ortak alım yapıldığının belirtildiği, bu kapsamda diğer bayinin satışları ile birlikte yapılan inceleme neticesinde toplam 27.377 litre akaryakıt alımı yapıldığı, buna karşılık 44.545 litre akaryakıt satışı olduğu ve 17.138 litre alım-satım farkının oluştuğunun tespit edildiği,

otomasyon sistemini kuran şirket tarafından tanzim edilen 27/10/2015 tarihli teknik servis formunda, "Tanklarda 24/01/2015 tarihinden beri konvertör arızası nedeniyle iletişim kopmuştur. Bayi arıza kaydı oluşturmamıştır. Yapılan kontroller sırasında tespit edilmiştir.

Tank otomasyonuna bağlı konvertör değiştirilip çalıştırılmıştır." ifadelerine yer verildiği, ayrıca … bayilik lisansı numarası ile faaliyet gösteren bayi tarafından 28/01/2015 tarihli bir yazı ile İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü'ne sunulan bilgi ve belgelerden, 01/01/2015 - 27/01/2015 tarihinde toplam 31.351 litre motorin ile 1.011 litre benzin alımının gerçekleştirildiği, motorin için dönem başı stok miktarının ise 2.427 litre olduğu, istasyon otomasyon sisteminin arızalı olduğu 24/01/2015 tarihinden arızanın giderildiği 27/01/2015 tarihine kadar yakıt satımına devam edildiğinin anlaşıldığı;

öte yandan, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirket tarafından,. Petrolcülük Lojistik İnşaat Anonim Şirketi unvanlı bayilerine düzenlenmiş sevk irsaliyelerinde yalnızca,. Mahallesi. Caddesi No:. Çatalca/İstanbul adresi ile vergi kimlik numarası bilgisine yer verildiği, muhatabın (bayilik lisansı sahibinin) lisans numarasına yer verilmediğinin tespit edildiği;

Bu durumda, yukarıda açıklanan tespitler çerçevesinde, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, bayisinde kurulu otomasyon sistemi ile ilgili yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediği ve bayisine gerçekleştirdiği akaryakıt satışlarına ilişkin düzenlediği 2015 yılına ait bazı sevk irsaliyelerinde muhatabın (bayilik lisansı sahibinin) lisans numarasına yer vermediği anlaşıldığından, davacı şirket hakkında idarî para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce, Dairemizin … tarih ve E:…, K:… sayılı kısmen onama, kısmen bozma kararına bozulan kısım yönünden uyularak verilen kararda.

7164 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önce, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde idarî para cezaları, 20. maddesinde ise diğer yaptırımlar düzenlenmiş olup, idarî para cezalarının da idarî yaptırım oldukları hususunda tereddüt bulunmamakla birlikte, 5015 sayılı Kanun'da idarî para cezaları ile diğer yaptırımlar farklı usûl ve esaslara bağlandığı,

bu bağlamda 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, 15 günlük süre içerisinde aykırılığın giderilmesi yönünde yapılması gereken ihbar, idarî para cezası verilebilmesinin ön şartı olarak belirtilmediği hâlde, idarî para cezası dışındaki idarî yaptırımları düzenleyen 20. maddesinin önceki metninde, lisans iptali için aykırılığın giderilmesi yönünde 15 günlük süre tanıyan ihbar yapılmasının zorunlu görüldüğü,

daha da önemlisi, ilgiliye verilen 15 günlük süre içerisinde aykırılıklar giderildiği takdirde piyasa faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına karar verilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, söz konusu aykırılığın verilen süre içerisinde giderilmiş olmasının idarî para cezası verilmesine engel olmadığı,

başka bir anlatımla, ilgilinin mevzuata aykırı fiili hem idarî yaptırım uygulanmasını hem de idarî para cezası verilmesini gerektiriyorsa, aykırılığın verilen süre içerisinde giderilmesi durumunda ilgilinin piyasa faaliyetinin geçici olarak durdurulması ve lisans iptali gibi yaptırımların uygulanmayacağı, ancak söz konusu mevzuata aykırılık nedeniyle idarî para cezası uygulanabileceği;

Değişiklikten sonra ise, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yapılan yeni düzenleme ile, idarî yaptırımların sayıldığı ve idarî para cezalarının da 20. maddedeki hükme tâbi olacağının belirtildiği, bu itibarla, 19. maddede yer verilen idarî para cezalarına ilişkin fiillerden Kurul tarafından belirlenen "niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olanlar" için otuz günlük süre içerisinde aykırılığın giderilmesi,

aksi hâlde hakkında geçici durdurma yapılabileceğinin ihtar edileceğine ilişkin düzenlemenin, idarî para cezaları yönünden cezalandırılmadan önce mevzuata aykırı davranışta bulunan kişi veya kişilere söz konusu aykırılığın ortadan kaldırılması için tanınmış bir imkân olduğu, bu yönüyle ihtarın kişinin cezalandırılabilmesine ilişkin bir ön şart teşkil ettiği ve anılan Kanun değişikliğinin failin lehine olduğunun anlaşıldığı;

Bu bağlamda, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiilleri işleyenlerin önceki kanun döneminde doğrudan idarî para cezasına muhatap oldukları hâlde, söz konusu kanun değişikliğinden sonra aynı fiilleri işleyenlerin ihlâlin ortadan kaldırılması hususunda ihtar edilmelerinin öngörülmesi, böylelikle ihtar edilen kişilerin söz konusu ihlâli ortadan kaldırarak ceza almaktan kurtulabilmelerine imkân tanınması karşısında, ihtar müessesesinin maddî hukuka etkisinin bulunduğu ve lehe kanun kapsamında belirtilen fiilleri önceki kanun döneminde işleyenler yönünden de geçmişe etkili olarak uygulanması gerektiği;

Diğer taraftan, 7164 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile 5015 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 6. maddenin birinci fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurul'ca idarî para cezası verilmemiş olan ve niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiilleri işleyenler için nasıl bir usûl izleneceğinin öngörüldüğü, ikinci fıkrasında ise maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurul tarafından karara bağlanmış idarî para cezalarının tahsiline ilişkin kurallara yer verildiği,

söz konusu geçici maddede, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiilleri kanun değişikliğinden önce işleyen ve haklarında idarî para cezası uygulanan kişiler yönünden ne gibi bir işlem yapılacağı açıklanmamış olmakla birlikte, yeni düzenlemede yer alan ihtar müessesesi lehe kanun niteliğinde olduğundan, yargı aşamasındaki idarî para cezaları ile ilgili olarak yargı yerleri tarafından lehe kanun hükümlerinin belirtilen kişiler hakkında da uygulanması gerektiği;

Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, 5015 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik uyarınca alınan düzenleyici Kurul kararıyla niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller arasında sayılan "Malî belgelerde muhatabın lisans numarasının bulunmaması" fiili nedeniyle idarî para cezası verilmeden önce ihtarda bulunma şartının yerine getirilmesi ve lehe kanun niteliği taşıyan söz konusu kuralın davacıya da uygulanması zorunluluğunun bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, dava konusu işlemin dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirkete sevk irsaliyelerinde muhatabın lisans numarasına yer verilmediğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 1.715,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin bu kısım yönünden iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 7164 sayılı Kanun değişikliğinin uyuşmazlığa uygulanamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.