Danıştay 13. Daire E.2022/1833 K.2024/4298

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisi ... Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne (...) akaryakıt istasyonunda 15/02/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, söz konusu akaryakıt istasyonundaki kayıt dışı ikmalin Kuruma bildirilmediğinin tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 1.250.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.... sayılı kararda; davacı şirketin bayisi tarafından açılan davada, Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ''Uyuşmazlıkta.

15/02/2019 tarihinde yapılan denetimde pompadan test girişi yapılarak 100 litre akaryakıt çekilmesine karşın 46 litrelik bir düşümün gerçekleştiği ve ... tarihinde açılmış olan f ... seri numaralı arıza servis raporuna göre 14.683 litre dolumun kalibrasyon hatası nedeniyle 4.469,91 litre, yine ... tarih f ... seri numaralı arıza servis raporuna göre yapılan 32.036 litre dolumun kalibrasyon hatası nedeniyle 24.787 litre olarak gözüktüğü dolayısıyla bu hususta bir sistem arızası bulunduğu dava dosyasına sunulan muavin kayıtları ve diğer belgelerden açık olarak görülmektedir.

Bu durumda soruşturma raporunda yer verilen akaryakıt dolum ve satışı arasındaki farkın sistemsel hatadan kaynaklanabileceği, sadece oluşan söz konusu bu fark esas alınarak herhangi bir somut tespit yapılmaksızın dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yapıldığından bahsedilemeyeceğinden,

sistem arıza bulunup bulunmadığı ya da kalibrasyon hatasının neden kaynaklandığı net olarak ortaya konulmaksızın davacı şirketin dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yaptığının kabulünün mümkün olmadığı sonucuna varıldığından davacı hakkında dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yapıldığından bahisle 125.000,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmamıştır.'' gerekçesi ile davacı şirketin bayisine uygulanan idari para cezasının iptaline karar verildiği;

Bu durumda, davacının bayisi olan ...'in işlettiği akaryakıt istasyonunda, dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yapıldığı iddiasından kaynaklanan davanın, yukarıda açıklanan yargı kararı ve kararda yer alan gerekçe ile davacının bayisi lehine sonuçlandığı, Mahkemece verilen yargı kararında, davacının bayisinin dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yaptığı hususunun somut bir tespitle ortaya konulamadığı vurgulanarak bayi adına uygulanan idari para cezasının iptaline karar verildiğinin anlaşılması karşısında; davacı şirketin, bayisi ...'in işlettiği akaryakıt istasyonundaki ''kayıt dışı ikmali Kuruma bildirmeme'' fiilinden bahsedilemeyeceğinden, anılan fiile istinaden davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının ileri sürdüğü hususların kendisini haklı çıkaracak gerekçeler olmadığı, davacının bayisinin akaryakıt istasyonundaki kayıt dışı ikmali Kuruma bildirmediğinin tereddüte yer vermeyecek şekilde açık olduğu, dava konusu idari para cezasının hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisi ...'e akaryakıt istasyonunda 15/02/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, 01/01/2019-15/02/2019 tarihleri arasında dolum ile satış miktarı arasında fark olduğunun tespit edilmesi üzerine başlatılan soruşturma sonucunda bayi hakkında hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda aradaki farkın şirketin dağıtıcısı haricinde akaryakıt ikmali yapmasından kaynaklandığının,

davacı hakkında hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda ise söz konusu akaryakıt istasyonundaki kayıt dışı ikmalin Kuruma bildirilmediğinin tespiti üzerine bayiye 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 8. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca 125.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı,

davacıya 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 1.250.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmıştır.

Bunun üzerine davacı dağıtıcı tararından ... tarih ve ... Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Diğer taraftan, bayi hakkında tesis edilen işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davada verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik temyiz başvurusu üzerine Dairemizce 31/10/2024 tarih ve E:2021/4250, K:2024/4297 sayılı bozma kararı verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Dağıtım" başlıklı 7. maddesinin altıncı fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumca yetkilendirilen tüzel kişiler aracılığı ile denetim sistemini kurar ve uygular.

Denetim sistemini kuracak ve uygulayacak tüzel kişilerde aranacak idari, mali ve teknik şartlar ile bu tüzel kişilerin hak ve yükümlülükleri Kurum tarafından belirlenir. Denetim sisteminin kurulması ve uygulanmasına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden lisans sahibi ile Kurumca yetkilendirilen tüzel kişiler müştereken sorumludur. ...

Söz konusu sistemi kurmadığı ya da Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun denetimi sağlayamadığı tespit edilen dağıtıcılara ve yetkilendirilen tüzel kişilere 19 uncu maddede öngörülen miktarda idari para cezası uygulanır. Dağıtıcı lisansı sahipleri, bayi denetim sisteminin kurulmadığı veya kurulan sistemin Kurumca yapılan düzenlemelere uygun bulunmadığı tespit edilen bayilere akaryakıt ikmali yapamaz.".

"İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanuna veya ilgili mevzuata aykırı faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumluları hakkında Kurulca aşağıdaki idari para cezaları uygulanır: ... ç) Aşağıdaki hallerde bayilik faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere sorumlulara, bir milyon iki yüz elli bin Türk Lirasından az olmamak ve altı milyon iki yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onikisi oranında idari para cezası uygulanır: ...

2) 5 inci, 6 ncı ve 7 nci maddelerin ihlali. ..." kuralı yer almaktadır.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca 06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "Denetim Sistemi Kurma ve Uygulama Yükümlülüğü" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, tescilli markası altında piyasaya sunulan akaryakıta ilişkin kalite kontrol izlemesini etkin biçimde yapar, bayilerinde kaçak petrol satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurar ve uygular.

Bu kapsamda dağıtıcı lisansı sahibi: ... b) Akaryakıt istasyonlarında stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda, günlük olarak izlenebilmesine yönelik bir istasyon otomasyon sistemi kurar. Merkez bağlantısı olan istasyon otomasyon sistemi ile bayilerindeki akaryakıt alım satım hareketlerini izler ve raporlar.

Kayıt dışı ikmal ve satış tespit edilmesi halinde Kurumu derhal bilgilendirir. c) Bayilerin, aylık dönemler itibarıyla akaryakıt stok ve alım satım mutabakat raporları oluşturmasını sağlar. ...".

"İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, a) Akaryakıt istasyonlarında tadilat dışında kalan her yerde (tank, geçici tank, pompa vs.) istasyon otomasyon sisteminin çevrim içi olmasını ve bayi denetim sistemi kapsamında veri kaybı oluşmamasını sağlar. b) Bayilerindeki istasyon otomasyon sistemi usul ve esaslara uygun olacak şekilde çevrim içi olana kadar ilgili bayiye akaryakıt ikmali yapamaz. c) Bayi denetim sisteminde ve/veya istasyon otomasyon sisteminde oluşan arızaları, ilk arızanın meydana geliş tarihinden itibaren en geç 10 gün içerisinde giderir.".

6. maddesinin birinci fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahibi: a) Akaryakıt istasyonunda aykırılık tespit etmesi halinde; konuya ilişkin bilgi belgeler ile istasyon otomasyon sistemi verilerini bildirim sistemi aracılığıyla 24 saat içinde Kuruma bildirir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mahkemece, işbu dava konusu işleme esas denetim ve tespitin yapıldığı bayiye dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmalinde bulunduğundan bahisle idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle yine Mahkemelerinde açılan davada verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararı nedeniyle davacı dağıtıcı şirketin bayisinin işlettiği akaryakıt istasyonunda ''kayıt dışı ikmali Kuruma bildirmeme'' fiilinden bahsedilemeyeceğinden, anılan fiile istinaden davacı dağıtıcıya kayıt dışı ikmali Kuruma bildirmediğinin tespit edildiğinden bahisle idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Ne var ki, bayi hakkında tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik temyiz başvurusu üzerine Dairemizce 31/10/2024 tarih ve E:2021/4250, K:2024/4297 sayılı bozma kararı verilmiştir.

Bu nedenle, işbu dava konusu dağıtıcı hakkında tesis edilen idari işlemin Dairemiz 31/10/2024 tarih ve E:2021/4250, K:2024/4297 sayılı bozma kararı üzerine bayi hakkında tesis edilen idari işlem hakkında verilecek karar dikkate alınmak suretiyle yeniden değerlendirilerek karara bağlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.