Danıştay 13. Daire E.2022/2147 K.2023/2683

Dava konusu istem: ...A.Ş. Satınalma Daire Başkanlığı'nca 08/12/2021 tarihinde gerçekleştirilmesi planlanan "PTT A.Ş. Genel Müdürlüğü ve Ankara PTT Başmüdürlüğü Personel Taşıma İşi" ihalesine yönelik 02/12/2021 tarihinde yapılan ihale dokümanına yönelik itirazın ...tarih ve ...sayılı işlemle reddi üzerine anılan işlemin ve 08/12/2021 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu Hizmet Alımına Ait İhale Ek Şartları'nın (Ek Şartlar) 6.3.2. maddesinde yer verilen "İstekli UKOME tarafından verilen servis taşımacılığı yetki belgesini teklifi ile birlikte sunacaktır." şeklindeki yeterlik kriterinde aranılan UKOME belgesinin yalnızca İstanbul ili için geçerli bir uygulama olduğu, şirketlerinin faaliyet gösterdiği Ankara ilinde böyle bir uygulamanın olmadığı, bunun yerine çalışma izin belgesi verildiği, bu belgenin istenilmesinin zorlayıcı ve caydırıcı mahiyette olduğu, bu nedenle teklif veremediklerine ilişkin 1. iddia bakımından;

ihale dokümanında ilgili belediyeye bağlı UKOME tarafından verilen servis taşımacılığı yetki belgesinin istenildiği, belirli bir şehirden alınma şartının veya isminin UKOME belgesi olması gibi bir şartın olmadığı, nitekim ihaleye teklif veren 3 firmanın da Ankara ilinde faaliyet gösteren firmalar olduğu dikkate alındığında, söz konusu belgenin yeterlik kriteri olarak aranmasının rekabeti engelleyici ve ihaleye katılmayı zorlaştırıcı mahiyette olmadığından, davacının bu iddiasının yerinde olmadığı;

Ek Şartlar'ın 6.3.4. maddesinde yer verilen "İstekli, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından verilen D2 ve üstü yetki belgesine sahip olacak ve teklifi ile birlikte sunulacaktır." ile 6.3.5. maddesinde yer alan "İstekli, TSE HYB olarak TS 12257 Hizmet yeterlilik belgesine (öğrenci ve personel taşıma hizmeti kuralları) sahip olup teklifleri ile belgeyi sunacaktır." düzenlemeleriyle %50 iş deneyim belgesi istenilmesi ve iş ortaklığının engellenmesi hususlarının rekabeti engelleyen ve katılımı zorlayıcı şartlar olduğundan, anılan düzenlemelerin sözleşme özgürlüğüne aykırı olduğuna ilişkin 2. iddia bakımından;

ticari ve tarifesiz yolcu taşımacılığı yapan gerçek ve/veya tüzel kişilerin bu hizmeti yapabilmeleri için D2 yetki belgesine sahip olmaları gerektiği, dolayısıyla bu belgenin dava konusu işi yapmak için zorunlu ve gerekli bir belge olduğu, TSE HYB olarak TS 12257 Hizmet yeterlilik belgesinin de profesyonel ve kurumsal bir hizmet almak için idarece takdir yetkisi çerçevesinde yeterlik kriteri olarak getirilen bir belge olduğu,

öte yandan, %50 iş deneyim belgesi ile iş ortaklığının teklif vermesinin engellenmesi hususlarının idarenin daha önceki hizmet alımında yaşadığı sorunlarla bir daha karşılaşılmamak amacıyla (önceki hizmet alımında yaşanılan sorunlardan dolayı davacı firmanın da olduğu iş ortaklığına 2020-2021 yıllarında toplamda 412.698,48-TL para cezası kesilmiştir.) takdir yetkisi çerçevesinde getirilen kriterler olduğu dikkate alındığında, söz konusu kriterlerin teklif vermeyi engelleyen veya rekabeti bozan kriterler olarak görülmesine imkan bulunmadığından, davacının bu iddiasının da yerinde olmadığı;

İhalede yaklaşık maliyetin 17 milyon TL olarak belirlenmesine rağmen, işin 20 milyon TL bedelle ihale edildiği ve 3 milyon TL kamu zararı oluştuğuna ilişkin 3. iddia bakımından; ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin 17.518.428,98-TL olarak belirlendiği, ancak ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde yaklaşık maliyetin 18/10/2021 tarihinde tespit edildiği,

ihale tarihi olan 08/12/2021 tarihi itibarıyla yaklaşık maliyetin artan akaryakıt fiyatları nedeniyle güncelliğini yitirdiğinin ve piyasa rayiç fiyatlarını yansıtmadığının tespit edilmesi üzerine söz konusu yaklaşık maliyetin akaryakıtın söz konusu hizmetin toplam maliyeti içerisindeki payının diğer maliyet kalemlerine göre fazla olması ve güncel ekonomik koşullar göz önüne alındığında diğer maliyet kalemleri olan şoför, araç kirası, amortisman, bakım onarım vb. kalemlerdeki artışlar da dikkate alınarak,

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun akaryakıt fiyat farkı hesaplamalarında kullanılmak üzere yayımladığı somut veriler üzerinden güncellenmesinde fayda görüldüğü, buna göre, 18/10/2021 ve 08/12/2021 tarihli petrol piyasası satış fiyat bülteninde yer alan motorin yakıt tipine %26,02 oranında bir fiyat farkı oluştuğu tespit edildiğinden, 18/10/2021 tarihli yaklaşık maliyet raporunda belirlenen birim fiyatların söz konusu artış oranına göre ihale komisyonu tarafından güncellendiği,

yapılan güncelleme sonucunda yaklaşık maliyetin 22.076.587,58-TL olarak tespit edildiği görüldüğünden, yaklaşık maliyetin tespitinden sonra söz konusu işin büyük bir kısmını oluşturan yakıt fiyatlarında meydana gelen olağan dışı artış nedeniyle davalı idarece ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yaklaşık maliyette güncelleme yapıldığı ve ihalenin yaklaşık maliyet bedelinin altında sonuçlandırıldığı anlaşıldığından, davacının anılan iddiasının da yerinde olmadığı,

İhale dokümanının 5.000,00-TL bedelle satılmasının ihaleye katılmayı engellediği yönündeki 4. iddia bakımından; Ek Şartlar'ın 4. maddesinde, "İhale dokümanı aşağıda belirtilen adreste bedelsiz olarak görülebilir. Ancak ihaleye teklif verecek olanların, PTT'ce onaylı ihale dokümanını satın alması zorunludur." kuralına yer verildiği, yaklaşık maliyeti 22.076.587,58-TL ve %50 iş deneyim belgesi aranan dava konusu işin dokümanı için belirlenen 5.000,00-TL'nin makul olduğu ve teklif vermeyi zorlaştırıcı nitelikte olmadığı, davacının bu iddiasının yerinde olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, işin niteliğinden kaynaklanmadığı hâlde ihale dokümanında yer verilen bazı özel şartlarla ihaleye teklif verilmesinin zorlaştırıldığı, UKOME yetki belgesinin işin yapılacağı Ankara ili için geçerli olmadığı, Ankara ilindeki servis taşımacılığında C ve S olarak belirlenen tahditli plakalı araçların yetkilendirilebildiği, bu koşulun Ankara dışından katılan -özellikle İstanbul firmalarına- avantaj sağlayacağı, teminatlarının gelir kaydedilmesi endişesiyle ihaleye teklif veremedikleri, D2 taşıma belgesi ile TSE belgelerinin istenilmesine ilişkin koşulların da tamamen katılımı sınırlandırmak amacıyla getirildiği,

ihale dokümanının 5.000,00-TL bedelle satılmasının ihaleye katılımı hukuka aykırı olarak sınırlandırdığı, yaklaşık maliyetin hukuka aykırı bir şekilde güncellendiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu personel servis hizmet alım ihalesi için belirlenen koşulların tamamen işin niteliğinin artırılması amacıyla ve takdir yetkisi çerçevesinde belirlendiği, katılımın davacının iddia ettiği gibi sınırlandırılmadığı, ihaleye üç isteklinin yeterlik belgelerini sunarak katılabildikleri, rekabet koşulunun sağlandığı, ihaleye katılan firmaların iddia edildiği gibi Ankara dışından katılan firmalar olmadığı, Ankara'da personel taşımacılığı yürüten isteklilerin ihaleye teklif verebildikleri ve ihalenin bu üç firma arasından ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olanın uhdesinde bırakıldığı,

yaklaşık maliyetin ülkenin ekonomik koşulları gözetilerek ilgili mevzuat düzenlemelerine uygun olarak güncellendiği, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davacının temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra Dairemizin 04/04/2023 tarih ve E:2022/2147 sayılı ara kararı cevabının geldiği görülerek işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dairemizin 04/04/2023 tarih ve E:2022/2147 sayılı ara kararıyla, dava konusu servis taşımacılığı hizmetinin gerçekleştirileceği Ankara Büyükşehir Belediyesi'nden, "Ankara ili dâhilinde personel servis taşımacılığı yapmak üzere ilgili gerçek veya tüzel kişilere yetkinin hangi usul ve esaslar uyarınca verildiği, Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından personel servis taşımacılığı yapmak üzere yetki belgesi verilip verilmediği, belirli nitelikteki plakaların özel bir yetkilendirme olmadan personel servis taşımacılığı yapmaya yetkili olup olmadıkları hususunda bilgi istenilmesine ..." karar verilmiştir.

Ara kararına ilgili belediyenin 11/05/2023 tarih ve 863265 sayılı yazısıyla, "Ankara ili dâhilinde personel servis taşımacılığı yapmak üzere ilgili gerçek veya tüzel kişilere "Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan "Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Hizmet Yönetmeliği" ile "Ankara Büyükşehir Belediyesi EGO Genel Müdürlüğü Özel Servis Araçları Yönetmeliği" kapsamında güzergah izin belgesi düzenlenmektedir. Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından personel servis taşımacılığı yapmak üzere yetki belgesi verilmemektedir. Belirli nitelikteki plakaların özel bir yetkilendirme (Güzergah İzin Belgesi) olmadan personel servis taşımacılığı yapmaya yetkili olmadıkları hususları belirlenmiştir." şeklinde cevap verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından 02/12/2021 tarihinde Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne dava konusu Hizmet Alımına Ait İhale Ek Şartları'nın 6.3.2. maddesinde yer verilen "İstekli UKOME tarafından verilen servis taşımacılığı yetki belgesini teklifi ile birlikte sunacaktır." ibarelerine yer verilerek servis taşımacılığı yetki belgesi düzenlenmesi, bu koşullara göre anılan belge düzenlenemiyorsa nedenlerinin bildirilmesi talebiyle başvuruda bulunulduğu,

ilgili belediyenin 06/12/2021 tarih ve 300925 sayılı işlemiyle, servis taşımacılığı için gerekli olan "Çalışma İzin Belgesi"nin yazı ekindeki listede yer alan belgelerle başvurulması halinde düzenlenebileceği yönünde yanıt verildiği, ancak davacı şirket tarafından listede UKOME yetki belgesi ve benzeri bir belge bulunmadığı hâlde ilgili belediyeye "Çalışma İzin Belgesi" verilmesi talebiyle başvuruda bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, aktarılan olgular da dikkate alındığında, Hizmet Alımına Ait İhale Ek Şartları'nın 6.3.2. maddesinde yer verilen, "İstekli UKOME tarafından verilen servis taşımacılığı yetki belgesini teklifi ile birlikte sunacaktır." ibarelerinin servis taşımacılığı yapılan yere özgü koşulları da kapsayan objektif bir koşul olduğu ve isteklilerin teklif vermelerine engel bir yönünün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.