Danıştay 13. Daire E.2022/2353 K.2024/3787

2- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: LPG Otogaz Bayilik Lisansı sahibi davacılara ait istasyonda 19/03/2015 tarihinde yapılan denetimde, mevzuatta belirlenen nitelikleri haiz sorumlu müdür çalıştırılmadığının tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendi uyarınca 83.839,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Eneji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacılara ait LPG istasyonunda 19/03/2015 tarihinde yapılan denetimde sorumlu müdür bulundurulmadığı ileri sürülmekte ise de, denetimin yapıldığı tarih itibarıyla davacı ile jeoloji mühendisi M.A. isimli şahıs arasında imzalanmış 26/01/2015 tarihli sorumlu müdür sözleşmesinin bulunduğu, 03/01/2014 tarihli LPG Otogaz İstasyonları Sorumlu Müdür Eğitim Sertifikasının ve 23/01/2014 vize tarihli LPG Otogaz İstasyonu Sorumlu Müdür Belgesi olduğu,

denetimin yapıldığı tarihte otogaz istasyonunda sorumlu müdür olarak görev yaptığı, buna ilişkin aylık maaş ödemeleri ve SGK bildirimlerinin de mevcut olduğu, bu nedenle denetimin yapıldığı 19/03/2015 tarihinde, 26/01/2015 tarihli sözleşme ile görev yapan ve Yönetmelikte aranılan nitelikte sorumlu müdürün bulunduğu, salt sorumlu müdür belgesi vize süresinin iki ay geçtiği gerekçesi ile idari para cezası verilmiş ise de.

5307 sayılı Kanun ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nde bu durumun sorumlu müdür sözleşmesini sona erdirecek bir neden olacağı yönünde düzenlemenin yer almadığı anlaşıldığından, idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 19/03/2015 tarihinde denetim yapılmasına rağmen 23/03/2015 tarihli sorumlu müdür belgesinin düzenlenerek ibraz edildiği, dava konusu idari para cezasının mevzuatın amacına uygun olarak tesis edildiği, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılara ait Kırklareli ili, Vize ilçesi, ... Üzeri ... Mevkiinde faaliyet gösteren LPG otogaz istasyonunda 19/03/2015 tarihinde denetim yapılmış, bu denetim üzerine istasyonda mevzuatta belirlenen nitelikleri haiz sorumlu müdür çalıştırılmadığından bahisle soruşturma açılmış, düzenlenen soruşturma raporu ve davacılar tarafından yapılan savunma değerlendirilerek Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacılar hakkında 83.839,00-TL idari para cezası uygulanmış, bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Suç ve cezalara ilişkin esaslar" başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasında, "Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez." kuralı yer almaktadır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, "İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında ise, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin kurallarının kabahatler bakımından da uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (h) bendinde, bu Kanuna göre faaliyette bulunanların dolum tesislerinde ve otogaz istasyonlarında sorumlu müdür bulundurmak ile yükümlü olduğu.

"Otogaz bayileri" başlıklı 7. maddesinin ikinci fıkrasının (6) numaralı bendinde, istasyonlarında sorumlu müdür çalıştırmak ile yükümlü oldukları. "Sorumlu müdür" başlıklı 14. maddesinde, LPG dolum tesislerinde ve otogaz istasyonlarında sorumlu müdür bulundurulmasının zorunlu olduğu, LPG dolum tesislerinde ve otogaz istasyonlarında bulundurulacak sorumlu müdürün yetki, sorumluluk ve niteliklerinin Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği.

15. maddesinde, LPG piyasasında görev yapacak sorumlu müdürler, tanker şoförleri, dolum personeli, tüp dolum personeli, tüp dağıtım araçlarının şoförleri ve tüp dağıtım personeli, tanker dolum personeli, test ve muayene elemanları ve otogaz LPG dolum personeli, pompacılar ile tesisat, projelendirme ve imalatında görev alan diğer personelin, TMMOB (Türk Mühendis ve Mimarlar Odaları Birliği)’a bağlı ilgili meslek odası tarafından eğitime tabi tutulacakları, eğitime ilişkin esas ve usullerin yer alacağı yönetmeliğin, TMMOB (Türk Mühendis ve Mimarlar Odaları Birliği) ve ilgili kurum tarafından müştereken hazırlanacağı kurallarına yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 16/09/2005 tarih ve 25938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "LPG Otogaz Bayilik Lisansı sahiplerinin yükümlülükleri" başlıklı 26. maddesinin 1-(h) bendinde, "İstasyonları için gerekli teknik düzenlemelere uygun, kamu kurum ve kuruluşlarından ruhsat, izin ve belgeleri almak, zorunlu sigortaları yapmak, elemanları eğitmek, istasyonunda sorumlu müdür bulundurmak" yükümlülükler arasında sayılmış,

benzer şekilde 16/12/2012 tarih ve 28499 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nin "Sorumlu müdür çalıştırma zorunluluğu" başlıklı 13. maddesinde, "Dolum tesisi ve otogaz istasyonunda sorumlu müdür çalıştırılması zorunludur. Bir sorumlu müdür, bir dolum tesisinde veya aynı il sınırları içerisinde en fazla üç otogaz istasyonunda görev alabilir." denilmektedir.

07/01/2006 tarih ve 26046 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren (Mülga) Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nin 4. maddesinde, sorumlu müdür belgesi, Türk Mühendisler ve Mimarlar Odaları Birliği'ne (TMMOB) bağlı ilgili meslek odası tarafından düzenlenen sorumlu müdür eğitimini başarı ile bitirenlere verilen belge olarak tanımlanmış; 5. maddesinde, otogaz istasyonunda sorumlu müdür çalıştırılmasının zorunlu olduğu ve sorumlu müdürlerin aynı il içerisinde en fazla beş otogaz istasyonunda görev alabileceği belirtilmiş; 6. maddesinde ise sorumlu müdürlerde aranacak kriterler arasında sorumlu müdür belgesine sahip olma koşuluna yer verilmiştir.

17/12/2010 tarih ve 27788 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Sorumlu Müdür Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle, ilgili Yönetmeliğin 8. maddesi değiştirilmiş ve sorumlu müdür sözleşmesinin yazılı yapılması zorunluluğu getirilmiştir.

25/03/2006 tarih ve 26119 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren (Mülga) Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim Yönetmeliği'nin 7. maddesinde, sorumlu müdürlerin TMMOB'a bağlı ilgili meslek odaları tarafından düzenlenecek eğitim programlarına katılarak sorumlu müdür belgelerini almalarının zorunlu olduğu, belgesi olmayan personelin çalıştırılamayacağı, 8. maddesinde ise, sorumlu müdür belgesinin geçerlilik süresinin beş yıl olduğu ve sorumlu müdür belgesi sahiplerinin süre sonunda belgelerini yenileyebilmek için ilgili meslek odasının düzenleyeceği eğitime tekrar katılacağı kurallarına yer verilmiştir.

16/12/2012 tarih ve 28499 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği ile yukarıda yer verilen her iki yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

16/12/2012 tarihli Yönetmeliğin 7. maddesinde, otogaz istasyonlarında görev yapacak sorumlu müdürlerin TMMOB'a bağlı meslek odaları tarafından düzenlenecek eğitim programlarına katılarak sorumlu müdür sertifikalarını almalarının zorunlu olduğu; 8. maddesinde, sorumlu müdür sertifikasının geçerlilik süresinin beş yıl olduğu; 13. maddesinde, otogaz istasyonunda sorumlu müdür çalıştırmanın zorunlu olduğu; 19. maddesinde ise sorumlu müdür sözleşmesinin yazılı olarak yapılması gerektiği kurallarına yer verilmiştir.

15/12/2016 tarih ve 29919 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'ne 19/A maddesi eklenmiş ve sorumlu müdür sözleşmesinin imzalanmasından sonra 10 iş günü içerisinde sorumlu müdürün LPG otogaz istasyonu sorumlu müdür belgesinin düzenlenmesi amacıyla TMMOB'a başvurulmasının zorunlu olduğu, aksi halde sorumlu müdür sözleşmesinin imzalanmamış sayılacağı, lisans sahibinin de süresi içinde sorumlu müdürün bu başvuruyu yapmasını sağlamakla yükümlü olduğu kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacılara ait istasyonda 19/03/2015 tarihinde yapılan denetimde, LPG sorumlu müdür işlemlerinin devam ettiği hususunun tutanak altına alındığı, bu tutanak esas alınarak istasyonda sorumlu müdür çalıştırılmadığından bahisle dava konusu Kurul kararının tesis edildiği anlaşılmaktadır.

5307 sayılı Kanun'da "sorumlu müdürün yetki, sorumluluk ve nitelikleri Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilerek, sorumlu müdür olacak kişiler için aranacak şartlar yönetmelik düzenlemesine bırakılmıştır.

Bu düzenleme kapsamında sorumlu müdür belgesi ve bu belgenin alınma zorunluluğu 07/01/2006 tarih ve 26046 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Sorumlu Müdür Yönetmeliği ile 25/03/2006 tarih ve 26119 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Eğitim Yönetmeliği'nde düzenlenmiş, ancak anılan Yönetmelikler 16/12/2012 tarih ve 28499 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Söz konusu yönetmelikleri yürürlükten kaldıran 16/12/2012 tarih ve 28499 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nde ise ''Sorumlu Müdür Sertifikası'' düzenlemesine yer verilerek, TMMOB'dan alınan eğitim sonucunda sorumlu müdür sertifikasının alınması zorunluluğu getirilmiş, ancak "Sorumlu Müdür Belgesi" alınması öngörülmemiş, sorumlu müdür belgesi zorunluluğunu getiren düzenleme 15/12/2016 tarih ve 29919 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile tekrar yürürlüğe koyulmuştur.

Kabahatler Kanunu'nun "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı belirtilmiş; bu madde ile atıf yapılan 5237 sayılı Kanun'un "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında ise, kimsenin işlediği zaman suç sayılmayan bir fiilden dolayı cezalandırılamayacağı prensibi benimsenmiştir. Bu nedenle, işlendiği tarihte yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilin, sonradan yürürlüğe giren bir kanunla suç sayılmış olması halinde fail cezalandırılmaz. Söz konusu prensip kabahatler bakımından da aynen geçerlidir.

Dosya incelendiğinde, davacıların denetim tarihini de içine alacak şekilde M.A. isimli şahıs ile imzalamış olduğu ve 26/01/2015-25/01/2016 tarihlerini kapsayan sorumlu müdür sözleşmesinin mevcut olmasına karşın, LPG Sorumlu Müdür Belgesinin ibraz edilemediği gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, ancak sorumlu müdür belgesi ve bu belgenin alınma zorunluluğunun düzenlendiği Yönetmeliklerin 16/12/2012 tarih ve 28499 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırıldığı ve bu Yönetmelikte sorumlu müdür sertifikası düzenlemesine yer verilerek,

TMMOB'dan alınan eğitim sonucunda ''Sorumlu Müdür Sertifikası'' alınması zorunluluğunun getirildiği, ancak "Sorumlu Müdür Belgesi" alınmasının öngörülmediği, sorumlu müdür belgesi zorunluluğu getiren düzenlemenin, 15/12/2016 tarih ve 29919 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile tekrar yürürlüğe koyulduğu,

başka bir deyişle, denetim tarihi itibarıyla ne 5307 sayılı Kanun'da ne de Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'nde sorumlu müdür belgesine sahip olma şartının aranmadığı,

bu yükümlülüğün dava konusu idari para cezasına sebep fiilin tespit tarihi olan 19/03/2015 ve idari para cezasının veriliş tarihi olan 01/10/2015 tarihinden sonraki bir tarihte 15/12/2016 tarih ve 29919 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Eğitim ve Sorumlu Müdür Yönetmeliği'ne eklenen "LPG dolum tesisleri ve LPG otogaz istasyonları sorumlu müdür belgeleri" başlıklı 19/A maddesi ile getirilen düzenlemeyle öngörüldüğünün anlaşılması karşısında,

kabahatler bakımından da geçerli olan ceza hukukuna hakim olan "kimse işlediği zaman suç oluşturmayan bir eylemden dolayı cezalandırılamaz" ilkesi gereğince, fiil tarihi itibarıyla sorumlu müdür belgesine sahip olunmamasının yaptırıma konu edilebilecek bir fiil olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu itibarla, sorumlu müdür belgesi alma zorunluluğu getiren Yönetmelik hükümlerinin, yürürlük tarihinden önceki bir olaya uygulanması suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.