Danıştay 13. Daire E.2022/2522 K.2024/3335

2...Genel Müdürlüğü (...) VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce (MAPEG) 11/08/2021 tarihinde gerçekleştirilen Nevşehir ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı II. Grup maden sahası arama ruhsatı ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu'nun (Taşınmaz Komisyonu) ...tarih ve ... sayılı kararı ile ihalenin bu karara dayalı olarak iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı MAPEG işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Taşınmaz Komisyonu'nun takdir yetkisi kapsamında işlem tesis etme yetkisi bulunmakta ise de, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılması ve işlemin somut gerekçesinin bulunması gerektiği, Mahkemelerince yapılan ara kararlarına verilen cevaplardan, dava konusu komisyon kararının somut gerekçesinin ortaya konulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemlerin usul ve mevzuata uygun olduğu; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, mevzuat gereği idarelerinin gerekli gördüğü hallerde ihaleyi iptal etme yetkisinin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden, Nevşehir ilinde bulunan II. Grup maden sahasına ilişkin 11/08/2021 tarihinde gerçekleştirilen arama ruhsatı ihalesine davacı şirketin tek istekli olarak katıldığı, açık artırma aşamasına geçilmeden kapalı zarfın sunulmasıyla ihalenin tamamlandığı, kapalı zarf içerisinde sunduğu 205.000,00-TL teklif fiyatı ile ihalenin davacı şirket üzerinde kaldığı, ihale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararının 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Taşınmaz Komisyonu'na sunulduğu, Taşınmaz Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihale komisyonu kararının uygun bulunmadığı, anılan kararın ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dairemizin 10/06/2024 tarihli ara kararıyla davalı idarelerden, dava konusu ihalenin yapıldığı 11/08/2021 tarihinde gerçekleştirilen bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedelleri, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller, ihale komisyonu kararları ile bu tarihte gerçekleştirilen ihalelerden Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunan ve uygun bulunmayan ihalelerin tamamına ilişkin bilgiler ile Taşınmaz Komisyonu'nun 14/12/2021 tarihli kararı ile uygun bulunan ve uygun bulunmayan bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı,

isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller ile ihale komisyonu kararlarını içeren bilgilerin liste hâlinde istenilmesine ve ER:... sayılı maden sahasına yönelik ruhsat ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu Taşınmaz Komisyonu kararının maddi ve hukuki gerekçelerinin, aynı tarihte uygun bulunan ve uygun bulunmayan diğer maden ruhsatı ihaleleri de göz önünde bulundurularak somut, açık, anlaşılır bir şekilde açıklanmasının istenilmesine karar verilmiştir.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 22/07/2024 tarihli cevabında, Taşınmaz Komisyonu'nca dava konusu ihalenin uygun bulunmama gerekçesi, "... Maden sahaları zaman zaman taban ihale bedelleri üzerinden ruhsatlandırılmakla birlikte zaman zaman da taban ihale bedelinin onlarca kat fazlasına ruhsatlandırılabilmektedir.

Bu husus büyük ölçüde sahanın konumu ve rezerv bilgileri de dikkate alındığında piyasa şartlarıyla ilişkili olup piyasa şartları ihale taban bedelinin belirlendiği dönem ile ihale işlemlerinin nihayete ereceği dönem arasında geçen sürede dahi ciddi farklılıklar gösterebilmektedir. ... dava konusu teklif de ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği,

diğer bir söylemle söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi hâlinde kamu zararına neden olunabileceği ..." şeklinde belirtilmiş. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün 16/07/2024 tarihli cevabi yazısı ekinde 11/08/2021 tarihinde gerçekleştirilen ihaleler ile Taşınmaz Komisyonu tarafından 14/12/2021 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin bilgilere tablo hâlinde yer verilmiştir.

Dairemizin 10/06/2024 tarihli ara kararı üzerine davalı idareler tarafından gönderilen cevabî yazıların içeriği, yazı ekinde yer verilen 11/08/2021 tarihli ihaleler ve Taşınmaz Komisyonu tarafından 14/12/2021 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin tablo hâlinde sunulan bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu II. Grup maden ruhsatı ihalesi ile aynı maden grubunda,

farklı taban ihale bedellerine sahip olmakla birlikte ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin taban ihale bedeli ile aynı veya taban ihale bedelinin biraz yukarısında olduğu ihalelerden bazıları Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunmasına karşın (Örneğin, dava konusu ihaleyle aynı tarihte yapılan taban ihale bedeli 100.384,00-TL olarak belirlenen ihalelerden ER:... sayılı saha için 100.384,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan; aynı tarihli Taşınmaz Komisyonu'nca değerlendirilen taban ihale bedeli 240.000,00-TL olarak belirlenen ER:..., E:..., E:..., E:... sayılı sahalar için 245.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan;

taban ihale bedeli 129.280,00-TL olarak belirlenen ER:... sayılı saha için 130.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan ihalelerin onayları uygun bulunmuştur.) taban ihale bedeli 200.000,00-TL olarak belirlenen ve 205.000,00-TL teklif bedeliyle davacı şirketin üzerinde bırakılan dava konusu ER:... sayılı II. Grup maden ruhsatı ihalesinin uygun bulunmadığı ve anılan sahaya ilişkin ihalenin uygun bulunmamasını haklı kılan somut gerekçelerin de ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, maden sahalarına yönelik ruhsat ihalelerini sonuçlandıran ihale komisyonu kararlarının hukukîliğini ve yerindeliğini denetlemek üzere kamu menfaatinin korunması amacına yönelik oluşturulan ve ihaleyi kesinleştirme yetkisi uhdesinde bulunan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürü'nün de yer aldığı Taşınmaz Komisyonu'nun, ihale sonucu ortaya çıkan teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi hâlinde kamu zararına neden olunabileceği, bu nedenle ihale sonucu oluşan bedelin uygun bulunmayarak söz konusu ihale sahasının yeniden taban ihale bedeli belirlemek suretiyle tekrar ihaleye çıkılması yönündeki değerlendirmesinin,

ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak göz önünde bulundurulabileceği ve MAPEG tarafından sonuçlandırılan ihalelerin uygunluğunu değerlendirme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu açık olmakla birlikte, dava konusu II. Grup maden ruhsatı ihalesi ile aynı maden grubunda, farklı taban ihale bedellerine sahip ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin dava konusu ihaledeki gibi taban ihale bedelinin biraz yukarısında veya taban ihale bedeli ile aynı olan maden ruhsatı ihalelerine ilişkin onaylar uygun bulunmuşken,

dava konusu ihale bakımından farklı tutum benimsenmesini haklı kılan somut gerekçelerin ortaya konulamaması nedeniyle, Taşınmaz Komisyonu'na verilen takdir yetkisinin objektif esaslara ve takdir yetkisinin veriliş amacına uygun kullanılmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun bulunmuş, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri ise kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.